Visning av Organisasjonsmønsteret i misjon og kyrkje på Madagaskar

(1)

Organisasjonsm0nsteret i misjodkyrkje p i Madagaskar

AV LUDVIG MUNTHE

Det har f r i tid ti1 anna vorte publisert artiklar kring tilh~ivet mi-

sjodkyrkje p i Madagaskar.' Me vil her fylgja den organisatoriske oppbyggjinga av Madagaskar-kyrkja etter byrjingsira d i biskopstyret vart avlayst av misjonrerkonferanseordninga. Mevil peika p i dei styringsorgan som utvikla segog som fungerte for me fekk generalsynoden i 1950. Me kjem ti1 ileggja mest vekt pA arbeidet med ei synodeordning sA tidleg som i 1902-3, synoden det ikkje vart noko av.

a) Biskopstyre

Madagaskar, NMS si andre misjonsmark, grunnlagt i ira 1866-69, var fri starten av ccfjernstyrt)) av biskop H. P. S. Schreuder i Serr- Afrika. Cand.theol. og cand. med. Chr. Borchgrevink, plassert i ho- vedstaden Antananarivo i 1869, arbeidde varsamt for at Madagas- kar-misjonen skulle fA si stadeigne leiding. Misjonsprest Lars Dahle gjekk fri 1870, dA han kom ti1 Madagaskar, meir pigiande inn for

-

- -

det same. Engasjementet hans var elles ogsi sterkt motivert i ynskjet om i gi denne misjonsmarka ei demokratisk styringsform.

Biskopen var ikkje noko glad for det ccstorting)) som misjonrerane p i Madagaskar la opp til.'

b) Misjon~rkonferansen som styringsorgan

Schreuder si leiing av Madagaskar-misjonen vart slutt i 1873. Ei misjonrerkonferanseordning vart sA utarbeidd. Denne styringsfor- ma vart formelt innferrd f r i 1877. Misjonrerkonferansen har i rayn- da gjennom sine organ styrt den lutherske Madagaskar-kyrkja alt ti1 generalsynoden tok over. Men misjonrerkonferansen bygde ned si makt parallelt med at han overlet myndighet ti1 dei ulike kyrkjelege organ der Madagaskar sine eigne prestar og lekfolk gradvis overtok leiinga.

c ) Synodeordning - f ~ r s t e f o r s ~ k

Arbeidsfeltet i Madagaskar hergland der misjonen tok til, vart sett 65

(2)

pisom eitt arbeidsomride. Mengeografiske og etniske tilhave gjorde det naturleg at det utvikla seg ein nordleg og ein sarleg arbeids- region som kvar for seg kom ti1 i tasjalvstendige initiativ, ikkje berre i evangelisering, men ogsi i sparsmilet om administrative ordningar. Densarlege regionen medFinanarantsoasomsentrum, vedtok sileis i 1901 i ctudarbeide Forslag ti1 en synodal Kirkeorganisa- sjon for delutherskeMenigheder paaMadagaskar,). Deiinviterte ti1 eit ferrebuande merte p i Ambato (Ambatofinandrahana) misjonsstasjon.

Mertet fann stad i slutten av november 1901. NMS-arkivet har bide ein handskreven ogein trykt versjon (litt ulike) av det ferrste utkastet ti1 ei synodeordning for den lutherske kyrkja p i Madagaskar som der vart utarbeidd. Me gir att i omsetjing den trykteversjonen:

Pgr. 1: Synoden er avste organ i den lutherske kyrkja i haglandet p i Madagaskar, og forhandlar, nir det gjeld madagassiske sparsmil, med heimestyret i misjonen og med misjonzrkonferansen.

Pgr. 2: Synoden sitt ansvarsomride er trusparsmil, mulige avvik fri Skrifta gudstenesteordningar, personalpolitikk, fremjing av nidegivene i kyrkja, indremisjon og pengesaker. NMS skal p i si side s t i fritt framleis som misjon utan innblanding fri kyrkja.

Pgr. 3: Ti1 utsendingar ti1 syoden kan veljast aktive kyrkjeeldste, prestar og lzrarane p i preste- og bibelskulane. Misjonzrane er sers velkomne ti1 synodemata.

Pgr. 4: Ti1 leiar for synoden skal veljast for eit i r om gongen ein ctpresbytern. Han set opp program for matet.

Pgr. 5: ctksmata)) farebur og sender inn sparsmil dei ynskjer skal takast opp. Same rett har misjonsstyret og misjonzrkonferansen.

Pgr. 6: a) Avgjerder p i synoden m i ha % fleirtal. b) Vedtaka i synoden sendest ti1 misjonserkonferansen. Der det trengst, tek ein opp forhandlingar med konferansen.

Pgr. 7: a) Synoden samlast kvart 3. ir. I pikomande tilfelle kan ein kalla inn ti1 ekstraordinzr synode. b) Om stadval og tid etc3

Initiativet ti1 Ambato-samlinga vart teke av bide misjonzrar og gassiske prestar. Men det ridde stor uvisse om korleis misjonzer-

66

(3)

konferansen sin reaksjon ville verta.

Ved ferrste misjonaersamling p i Antsirabe i 1902 etter Ambato- mertet, tok ein opp som sak 11 sperrsmilet om korleis misjonen burde stilla seg ti1 ctden madagassisk-lutherske Synode)). Misjonaer- konferansen slir ferrst fast at initiativet er i samsvar med arbeidet med den kyrkjelege sjerlvstende-gjeringa sorn for ilvor tok ti1 under ein misjonzrkonferanse p i Fisakana misjonsstasjon i 1879 d i ein slo fast at misjonsarbeidet ttmaa sigte paa Menighedens Selvsten- dighed og Selvforsorg indad og videre udbredelse udad)). Tilsyns- mannen (dr. Borchgrevink) sorn skreiv innleiingsforedraget og in- troduserte sperrsmilet for kollegene i 1902, peika p i at dei irlege stormerta (isan-taona) som ikkje minst gassarane sjerlv hadde ivra for, etter kvart hadde utvikla seg fri reine ccvennestevne)) ti1 ogsi i f i ein viss administrativ funksjon. Han helsa alle steg i same leid velkomne.

Tilsynsmannen hadde f r i Ambato-misjon~ren H. Smith fitt til- send resolusjonane fr.4 mertet. Ser ein nzrare p i brevet, skynar ein at Smith ikkje var viss p i om mertet hadde funne fram ti1 den rette og endelege synode-~r~anisasjonen.~ Tilsynsmannen hadde ogsi fitt visse reaksjonar f r i misjonsprest M. J. Meeg som ogsi hadde vore deltakar p i mertet. Meeg var svzrt positiv. S i vidt ein kan s j i stiller tilsynsmannen seg p i Meeg si side. Hanvar glad for denne utviklinga og meinte stoda i kyrkja gjorde det naturleg med nye steg for i gjera kyrkja organisatorisk meir sjerlvstyrt. Store vekkjings- rerrsler hadde gitt over det lutherske arbeidsfeltet i 1890-ira. Guds- livet i kyrkjelydane var modna og styrkt. Vekkjingsfolka var sjerlv aktive i sjerlvstendeprosessen og stertta dei som ynskte i ta meir ansvar for leiinga av kyrkja. Vekkjingsleiaren Rainisoalambo f r i Soa- tanana var sjerlv ti1 stades p i Ambato og stod attom vedteka.

I dagberkene som sume av prestane p i mertet let etter seg, finn ein verdfulle opplysingar f r i hendingane p i Ambato. Presten i Tsarain- drana gir saleis fleire interessante glimt i si dagbok fri 24/30 1901.

Ikkje Ginst fir ein inntrykk av i l 6 r e t som mirkte forhandlingane oa arbeidet med kyrkjeordningsparagrafane. Han noterte seg m.a.

dei mange gudsord s i m vart l&ie og bernesalmene sorn delegatane song.5

Misjonsprest Lars Vig var truleg den av misjonzrane som reflek- terte mest over Ambato-paragrafane. P i misjon~rkonferansen et- terpi la han fram forslag ti1 endringar og tillegg. Ein komite (tilsynsmannen dr. Borchgrevink, dr. Ebbell og misjonsprest Rosaas)

(4)

fekk av konferansen i oppdrag A gA gjenom Vig sine framlegg. Det vart vedteke at bAde Ambato-paragrafane og det reviderte Vig-utkastet, saman med tilsynsmannen si innleiing, skulle sendast ut ti1 kyrkjelydane. Desse dokumenta vart s& lagde fram for neste in- stans, nemleg ctdet forberedende Synodemerde)) i Fandriana Aret etter. Sidan Vig-framlegget i bearbeidd form heryrer med ti1 grunn- dokumenta ti1 kunnskap om desse viktige hendingane i den lutherske kyrkjapAMadagaskar, tekmemedei omsetjing av hans paragrafar i n ~ t e n e . ~

Medan Ambato-paragrafane varsamt drog opp generelle linjer for ein synodal kyrkjeorganisasjon, hadde misjonzrane i sitt arbeid med spwsmhlet gAtt inn pA A utforma ei kyrkjelov hervande for ei slik eventuell synodeordning. SAleis kjem framlegga ti1 A utfylla ein annan. Sams for dei begge er at dei siktar pA ordningar som berre skal gjelda for arbeidsfeltet i Madagaskar hergland. I utkantstro- ka og p i kystane der ein ennA er i pionerfasen, skal misjonen framleis driva og styra arbeidet anten Aleine eller i samsvar med dei sam- arbeidsformer misjon/kyrkje som kvar stad har utvikla seg.

Det var ctSynodekomiteen)) som kalla inn ti1 dette viktige mertet i September 1902 pA Fandriana misjonsstasjonen. PA grunnlag av Ambatodokumentet og misjonzrkonferansen p i Antsirabe si handsaming arbeidde Fandriana-mertet ut den nye kyrkjeorganisa- sjonen. M a e t kom fram ti1 resultat som dr. Borchgrevink seier seg vel nergd med. Han forte1 kyrkjai eit cchyrdebrev)) at Lars Dahle som frA 1889 var generalsekret~r i NMS i Stavanger, etter ferrebils orien- tering om Fandriana-vedtaka, ogsA syntes Vera godt nergd.

Me gir att i notene den madagassiske teksten vedteken i Fandria- na og skriftleg tilstemt av L. Dahle f r i Stavanger.' Sjerlv om dette opplegget vart lagd endeleg bort etter Dahle si uventanegative hald- ning under synodemstet i 1903, er dette eit basisdokument for soga om kyrkjeleg sjerlvstyre pA Madagaskar. Fandriana-vedtaka vart trykt under tittelen: Organisasjonan' ny fiangonana lotherana malagasy eto ampovoan-tany, Imprimerie de la Mission Norvk- gienne, Thnanarive 1902.

Dette ferrste gjenomarbeidde utkastet ti1 kyrkjeordning for den lutherske kyrkja p i Madagaskar som tilsynsmannen i trykt form sende rundt ti1 menighetene, definerar i pgr.1 kyrkjasom forsamlin- ga av kristne som tilstemmer den lutherske truvedkjenning. Ein re- gistrerar med noko undring at ecclesiola-tanken har funne plass i paragrafen gjenom dei framhaldande orda: ctDesse kristne m i Vera

68

(5)

verkelege og litande kristne.)) Tanken om kyrkjetukt som sidan har vore s i sentral i den madagassisk-lutherske kyrkja sin debatt om kyrkjelovene, kom sileis tidlig ti1 syne.

Ein kan sjerlvsagt sperrja om ikkje orda om kyrkjedisiplin som eit av kyrkja sine ctkjenneteikn)) avslerrar reformert teologi og piverk- nad f r i Heidelberg-katekisma sitt ecclesiologi-avsnitt. Me trur likevel at meir enn teologisk smitte f r i dei reformerte kyrkjene p i erya, fortel dette om kor sterke dei pedagogiske motiva har vore. Det skynar ein o g s i av siste avsnittet av pgr. 1:)) Desse kristne m i vidare greia sine plikter i sjerlvhjelpsprogrammet. Berre slike f i r rerysterett i kyrkja)).

Henry Venn sitt ((3-self) program har truleg sterkare piverka norsk misjon i teori og praksis enn me har vore merksam p i . At denne ideen fekk sine nedslag ogsi i norsk misjon kjem ti1 syne ikkje berre p i misjonsmarka men ogsi i heimeleiinga. Dahle sine reaksjonar i 1903 under mertet sitt med den ferrste synoden er talande.

Medan Fandrianaformuleringane kan tolkast som pedagogiske for- serk p i i styrkja viljen ti1 sjerlvhjelp, f i r ein vanske med i forsvara Dahle n i r han pressar p i i retning av e n n i meir kyrkjedisiplin. N i r soga om Lars Dahle skal skrivast, vert det spanande i s j i om hans fullstendige neglisjering av dei teologiske utfordringane dokumentet gir, hans oppsiktsvekkjande og uventa negative innstilling ti1 i r s arbeid med ein synodal kyrkjeorganisasjon, heng saman med p i - verknad f r i Henry Venn.

Tek ein idag for seg resten av paragrafane i Fandrianadokumen- tet, vekkjest ikkje dei store mot-reaksjonane. Men det er mangt ein let seg imponera over og som gleder. Paragraf 2 slir sileis altsi s i tidleg fast at lntherske kyrkjelydar p i Madagaskar ikkje berre skal ha prestar, men ogsi eit lekfolk som aktivt g i r inn i visse diakonale funksjonar. Paragraf 3 og 4 peikar p i kallet kyrkja har ti1 i be fram nidegivene i kyrkjelydane. Presten vert dertil pilagd 5 s j i ti1 at det byggjest opp kristne heimar og at kristne ektefolk f i r rettsgyldig orden p i sine ekteskap.

Dette ferrste ferdige utkastet ti1 kyrkjeorganisasjon slir vidare fast at ein skal velja menighetsrid og byggja ut prestegjeld, at kvar region skal ha sine irsmerte og at synodemertet skal Vera det ervste styrande organ.

Tilsynsmann Borchgrevink fekk av synodekomiteen i oppdrag i skriva ei innleiing og presentera for prestane og kyrkjelydane dette framlegget ti1 synodal kyrkjeordning. Tanken var at sperrsmilet

(6)

skulle takast opp ti1 endeleg avgjerd p i ein ctSynodaextraordinary>>

i Fianarantosa i 1903 under Lars Dahle si Madagaskar-vitjing. D i dokumentet i 1902 vart sendt ut, var optimismen stor. Ingen anted&

at Dahle skulle venda tommelen ned.

ctDe indferdtes ctsynodesn extraordinme msde fra 23. ti1 25. juli i Finanarantsoa)) - som Lars Dahleuttrykkjer det i brev av 1/8 1903 heim ti1 Stavanger

-,

kom i stand som planlagd.' Ti1 skilnad f r i dei to tidlegare ferrebuande synodemerta p i Ambato og i Fandriana, var heile misjonsmarka i herglandet denne gongen representert. I tillegg kom nokre representantar fri Aust-Madagaskar. Arbeidet der var tekeoppi 1888. Vest-Madagaskar (fri 1874)var derimot ikkjerepre- sentert. Det var sileis lagt opp ti1 ein synode som berre skulle om- fatta Innlandet.

Lars Dahle som var komen ut ti1 0ya p i inspeksjon, vart det na- turlege midtpunkt p i mertet. I gudstenesta ved opninga preika Dahle over Rom. 12,ll om i Vera brennande i Anden og i tena Her- ren. Han sa m.a. at leiiinga heime sig med von fram ti1 at varmen fri vekkjinga skulle sli ut i aukande arbeidsevne og kristen kraft.

Ikkje berre gudstenesta, men enni meir forhandlingsmerta kom ti1 i verta dominerte nett av tanken kring kyrkjasi arbeidsevne. Lars Dahle seier i det nemnde brevet heim at hanvar klhr over at mertedel- takarane var spente p i representanten for heimstyret sine reaksjonar p i dei framlagde paragrafane ti1 kyrkjeorganisasjon. Dahle forte1 ogsi at han registrerte vonbrotet som spreidde seg d i han valde i teiaom dette. P i mdet kom Dahle einsidig ti1 i etterlysaerkono- miske resultat som ferresetnad for sjerlvstyre. Han kritiserte det lutherske Madagaskar for i ha ctmuret omtrent helt op den ene side

. . .

men af den anden side neppe nok havde begynt at samle stene ti1 grundmuren)).

Her var Dahle rett og slett urettvis. Viljen ti1 erkonomisk sjalv- hjelp var demonstrert gjennom paragrafane ti1 kyrkjeordning.

Evna kom ti1 syne ved at s i mange distrikt alt makta sine budgett.

P i ny kan ein vel skyna at Dahle nytta sin grunnfeste autoritet ti1 ein pedagogisk framsteryt. Men ein kan likevel vanskeleg la Vera h sperrja om ikkje Dahlevar dirleg pedagogved dette hervet, ogom hanik- kje skyna at han stod i fire for i innfara ei lovisk kristendomsfor- stiing som lite hervde med hans sterke lutherske teologi elles.

Truleg var det sterrre byggjande verdi i noko anna Dahle doserte p i mertet: om skildnadene p i eit misjonsselskap og ei kyrkja sine oppgiver. Misjonen skulle ta seg av utsending og underhald av mi- 70

(7)

sjonserar, byggjing og vedlikehald av misjonsstasjonar, reising av utdannings- og diakonale institusjonar. Kyrkja skulle ved sida av evangeliseringa reisa sine gudshus og sine skular og betala underhald ti1 kyrkja sine arbeidarar.

Dahle slAr i brevet fast at han fekk gjennomslag for alle sine syns- matar. Detteer vel ogsarett. Han brukte, for ikkje A seiamisbrukte, sin autoritet ti1 A pressasitt syngjemom. Sume uttrykk og setningar i brevet viser at han var klAr over at den samrlaystes tilslutninga likevel ikkjevar heilhjarta og bygd pA overtyding hos alle. Motet boygde seg, seier han, ctfordi de ledende msend paa synoden for en stor del have vsert mine elever)).

Heilt forvirra over den elles sA konsekvente og Iogisk sterke Lars Dahle vert ein nAr han forte1 at han ti1 sist ctsom en husvalelse efter en slig skuffelse

. . .

^{og som}et plaster paa saaret, det saar at jeg hele tiden havde talt om selvhjzlpen)) - likevel lovar at heimstyret ctvil tage det tidligere indsendte forslag ti1 organisation under overveiel- se)). Rett nok ba synodemotet audmjukt leiinga i NMS om A studera framlegget ti1 kyrkjeorganisasjon lagd fram i Fandriana i 1902 slik at kyrkja kan ta det i bruk etter at heimeleiinga har verlt pA paragrafane slik ho finn det best. Men kva meinte Dahle eigentleg? Ynskte han A torpedera synoden eller ynskte han det ikkje? Det som er sik- kert er at han sette ein stoppar for synoden av 1903.

NAr ein vidare les ((Resolutioner vedtagne paa Synoden i Fiana- rantsoa 23.-25. juli 19039,)) resolusjonar som Dahle hadde det storste ansvaret for, - stAr ein ogsA rAdvill over korleis teologen Dahle kunne Vera nogd med definerande formuleringar i pukt 1 som slAr fast at ccsynoden er samd iat kyrkjasi aller storste oppgAva er i stott aukande grad A ta del i sjolvhjelpsarbeidet

. . .

i skule og i diakoni.)) Dette utsagnet vert berre styrkt av punkt 2. Punkt 3 gir einsidig pA etablering av regionalt samarbeid som er naudsynet for 8 fA gjenomfora dette ccviktigste av altn i kyrkja.

Det som gjorde vonbrotet s& stort for utsendingane ti1 mertet, var dr. Borchgrevink si tidlegare melding og uttrykte tillit ti1 at Ambato- og Fandriana-prinsippa hadde Dahle og ccHbst.~ (= Hjemmebe- styrelsen) si stertte, og at Stavanger hadde uttalt ynskje om vidare steg og storre fart i sjerlstendegjeringa av kyrkja."' Den bitre royndom var i alle hove at kyrkja pA Madagaskar ikkje fekk sin synode i 1903. I staden matte kyrkja gA ein lang veg og venta bortimot eit halvt Arhundre for synoden i 1950 endeleg vart ein royndom. Dette var gjerne ingen katastrofe. Men likevel: mon ikkje kyrkja tapte 7 1

(8)

noko i initiativ og tiltakslyst p i torpederinga av synoden i 1903? Og det som verre var: Mon ikkje ctlova)) slik fekk s i stor plass i organi- sasjon og dagleg arbeid at ho kom ti1 i kasta skugge over sentrale sider ved luthersk lsere. Det var Lars Dahle som i si Fianarantsoa- gudsteneste i 1903 tok sjerlvhjelpa opp p i preikestolen og presenter- te henne somdet vesentligste for den lutherske kyrkja piMadagas- kar.

d) ComitP Mixte

1 1908 fekk den lutherske kyrkja p i Madagaskar sin ComitC Mixte.

Komiteen hadde som navnet seier, ikkje berre misjonserer som medlemmer. Gassarrepresentasjonen ga kyrkja hmet ti1 i fylgja med i arbeidet si utvikling, menga kyrkja lite hove ti1 i ta reelt del i leiinga av kyrkja." I i r a som fylgde, serleg i 1912-13 var difor debatten om denne nye samarbeidsforma, erstatninga for synoden, framleis ganske livleg. Det ein serleg diskuterte, var om dei gassiske utsendingane skulle reknast som ridgjevarar for misjonserane eller om dei skulle representera irsmota og milbera deira synsmitar.

Om ikkje gassarane i komiteen hadde direkte innverknad p i sty- ringa av kyrkja, synte det seg etter kvart at synsmitane dei bar fram gjennom misjonarane, likevel piverka rnisjonserkonferansen sine avgjerder. Oppmuntra av dette tok synodeforkjemparane fatt p i ny, denne gongen for i prma vidareutvikla Comit6 Mixte ti1 eit reelt styringsorgan. Dette burde i ferrste omgang skje ved at gassarane i komiteen gjekk over fri i Vera ctridgjevararn ti1 i verta kalla ccirs- merte-representantar)). Men rrayndomen som lig attom dette ynskjet vart for sterk for misjonserfleirtalet, som etter kvart hadde roa seg og hadde akseptert Dahle sitt H. Venn-ct3-self,,-program.

Misjonsprest Thunem prervde i f i ti1 ei tilnserming mellom dei ulike interesser som her kolliderte. A doma etter sak 18 p i misjonarkonferansen i 1912 (som me synte ti1 i note 10) ville han gjera Cornit6 Mixte om ti1 ein ctFelleskomite for misjonserkonferansen og irsmerta)) med eit vidt myndighetsomride, men heile tida under misjonskontroll. Nir debatten og motforestillingane mot framlegget hans for det meste gjekk p i dette med navnebyte s i snart etter at ctComit6 Mixten var etablert, var nok dette likevel meir eit uttrykk for ein veksande skepsis ti1 p i dette tidspunkt i overlata ti1 kyrkja den formelle styringsretten. Fleirtalet meinte den meir lause og upresise ridgjevingsmodellen som ComitC Mixte var bygd opp etter, var tilfredsstillande og best hervande.

(9)

Sjalv om denne innstillinga kan sjA negativ ut, kan ein ikkje med rette seia at misjonzrane i 1912 hadde brote med ideane om kyrkjeleg sjalvstyre f r i byrjinga av irhundret. Det er truleg rettare A seia at misjonzerane ved signale frA synodematet i 1903 var vorte pro- grammerte ti1 i gA meir langsamt mot dette malet.

NAr det gjeld det gassiske presteskapet, ser ein av misjonzerkonfe- ransereferatet frA 1913 at dei i denne perioden var utolmodig opp- tekne av styringssparsmAlet. Dei ville t.d. n i ha presisert og endeleg fastsett kva slags saker irsmatet hadde den endelege avgjerda i.

Thunem er ph ny dei utolmodige irsmata sin talsmann i misjonzrkonferansen. Han legg denne gongen fram eit ynskje fri det han kallar ttvirt kombinerede misjonzr- og prestemade i Syd-Betsileo i 1912n.12 Utviklinga sjalv, seier han, meir enn medveten styring har overlate ti1 Arsmata h stella med ttmenighedssang, kristendoms- kundskaben og selvhjelpsarbeidets praktiske realisation og frem- gang

. .

.n Men ei arbeids- og ansvarsfordeling som nzrmast lagar seg sjerlv, er ikkje tenleg. Han ynskjer difor at misjonzrkonferansen n i ope m i drerfta og nzrare presisera ansvarsomrhdet for irsmerta og deira styringsrett over dei sperrsmil dei fir seg overlatne.

Han etterlyser ogsA sams reglar og myndighet for dei regionale irsmerta i Innlandet slik at dei kan verta eit samordna kyrkjeleg styringsorgan.

Her m i ein leggja ti1 at ComitC Mixte der irsmata sine representantar var med, alt hadde fAtt vidare funksjonar enn i dei nemnde praktiske saksomrida. Comitk Mixte tok opp sperrsmhl kring sern- dagsskuleundervisinga, konfirmasjonen og analyserte slikt som kunne fremja eller hindra den lutherske kyrkja sin framgang.

Denne sams gassisk-norske komiteen hadde dertil teke fatt pA ein re- visjon av presteinstruksen og hadde arbeidd med problem kring ekteskap og skilsmA1. Fleire av desse sakene var komne ti1 ComitC Mixte f r i irsmata.

Referatet f r i misjonrerkonferansen i 1913 viser at dei gassiske medlemmene av Comitk Mixte hadde fhtt ein av misjonrerkollegene ti1 h leggja fram tre sparsmil dei ynskte misjonen skulle ta stilling til:

1) Er me som medlemmer av Comitk Mixte berre personlege ridgjevarar for misjonzrane eller er me irsmata sine talsmenn med status og myndighet?

2) Kan me som representantar for irsmata senda inn sparsmil ti1 Comitk Mixte?

73

(10)

3) Har me rett ti1 i referera attende ti1 irsmerta fri forhandlingane i Comit6 Mixte?

Etter lang debatt p i misjonarkonferansen der svsert restrikti- ve men ogsi svsert velviuige og opne synsmitar kom fram, slo konferansen fast at dei gassiske medlemmene av Comitk Mixte var representantar for Arsmertapi samevis som misjonserane representerte misjonserkonferansen. I og med det vedtaket var i rerynda irsmata etablerte som administrative ansvarlege organ i kyrkja.

Arsmerta hadde vorte eit slags mini-synodemerte og ComitC Mixte vart ein mertestad for misjon og kyrkja.

P i spsrsmAl 2 svara konferansen at irsmstet via tilsynsmannen hadde rett ti1 i senda inn sperrsmil ti1 komiteen. SperrsmAl 3 fekk ogsA positivt svar. Ar~mertere~resentantane matte berre venta med sine referat attende ti1 sine oppdragsgjevarar ti1 heimestyret hadde svara, alsi i rerynda ti1 iret etter at sperrsmila hadde vore handsama i Comit6 Mixte.

I

e) Kyrkjekonferansen ^I

Ikkje berre det fsrste synodemertet, men ogsi den ferrste kyrkjekon- feransesamlinga fann stad i Fianarantsoa. Delegatana mattest den 6. mars 1927. Det historiske ved dette hendet vart understreka ved at pastor Hans Rabeony, delegat i 1903, ogsi denne gongen tok del.

Han heldt nA opningsgudtenesta.14 Under ein middag for delegata- n e p i Ivory presteskulei Fianarantsoa vart det vidare nevnt at denne organisatoriske nyordninga tok ti1 nett 50 Ar etter at misjonserkon- feranseordninga (fri 1877) hadde avleryst biskopstyret i Madagas- kar-misjonen.

At epoken fri 1903 med einsidig og streng vekt p i erkonornisk sjerlvhjelp n i vart avleyst av ein ny og romslegare utviklingsfase, vart symbolsk markert ved at mertet tok farvel med tilsynsmannen C. Fr. Bjertnes. Han var eksponenten for syn og praksis som hadde ridd. Men i hans styringstid hadde ogsi dei store og imponerande resultat av det erkonomiske sjerlvhjelpsarbeidet vist seg.

Dei gassiske utsendingane ti1 den ferrste kyrkjekonferansen var valde ut frA den erkonomiske styrken i det kyrkjedistriktet dei representerte. 18 distrikt hadde iret ferr makta sitt sjerlvhjelpsprogram og var representerte med ein utsending kvar. Men det nye kjem ti1 syne ved at mertet vedtok i lempa noko pA krava. To andre distrikt som nsere p i hadde maktasine erkonomiske pilegg, fekk ogsAfulle rettar p i mertet. Mstet ga gjennom dette stor makt ti1 kyrkja idet misjo- 74

(11)

nserrepresentasjonen avgrensa seg ti1 13. Ikkje minst dette siste fortel om reel overforing av makt.

Kyrkjekonferanseordninga forde likevel ikkje ti1 ei kjensle av at nA var misjonen pA veg ut. Matet valde sileis ein norsk misjonzer (0. Strand) ti1 ny tilsynsmann. Det nye mAtte dA Vera at ikkje ein norsk, men ein fransk misjonser i NMS si teneste p i Madagaskar, P.

Buchsenschiitz, vart vald ti1 vise-tillitsmann. Sakslista viser ogsA at overgangen fra ComitC Mixte ti1 kyrkjekonferanse gjekk utan dra- matikk. SporsmAl som vart drofta var dei vanlege teologisk-kyrkjeleg-praktiske: ordinasjonen, likvending, alkoholproblemet, oppretting av ungdomssenter, minnedag for reformasjonen, utfor- ming av dapsattestar, deling av misjonsdistrikt, tilsetjing av an- leggsprest ti1 jernbanelinja Fianarantsoa-Manakara, pensjons- sporsmAlet for prestar og lzerarar 0.1. Tilsetjing og plassering av prestar pA ulike stader var vel den funksjonen pA mdet som best markerte kyrkja sitt auka myndighetsomrAde.

Misjonserkonferansen som ogsA vart halden i Fianarantsoa det Aret (veka etter kyrkjekonferansen) vedtok A ta med i sitt referat re- symC av dei viktigste sakspapiraogvedtaka frA kyrkjekonferansen.

Dette syner nok at ein er i ein overgangsfase, men det syner ogsA at konferansen aksepterer det nye styringsorganet. Det heldt hardt for sume. For A markera misjonzerkonferansen som ovste myndighet vart det sett fram forslag om at eit fullstendig kyrkjekonferanserefe- rat skulle takast med i misjonsermatet sine rapportar, men dette framlegget fall.''

Kyrkjekonferanseordninga var godt forebudd ikkje berre p i det eldste arbeidsfeltet i Innlandet, men ogsA pA kystane. I 1926 handsama saleis Vest-Madagaskar-misjonzerane dette ~porsmAlet.'~ Det vert i deirareferat strekaunder at kystkyrkjene meinte deivar komne sA langt at dei ogsA snart kunneverta fullgode kyrkjekonferanse- medlemmer. Vestkysten hadde med interesse merkt seg at i Innlan- det var systemet som byggjer pA kyrkjelydande sin okonomiske styrke vorte mjuka opp og at utsendingar frA ikkje-sjolvhjelpte distrikt i utkantane skulle fA ein observatorstatus i kyrkjekonferansen.

Vest-Madagaskar tok for eigen part opp sparsmAlet om ein som ei forebuding for den komande regionale kyrkjekonferansen, skulle innfora ei interimordning med utvida mandat og myndighetsomride for ComitC Mixte. Det var lagd fram planar med ferdig utarbeid- de paragrafar for ei slik mellombelsloysing. Misjonzerane kom likevel ti1 at nyordninga med kyrkjekonferanse ogsA pA kysten truleg sA

75

(12)

~p

snart kunne realiserast at ein difor ikkje trong flikka noko meir p i det gamle. Det var nok ogsi klokt. Likevel er dette framlegget eit derme p i a t viljen ti1 i fylgja opp ogutvida sjerlvstyret simykje som rid, var ti1 stades p i alle arbeidsfelt p i Madagaskar.

, I

P i trass av dei mange ulike syn p i sjalvstyrespersmilet i i r a etter 1903, kan ein seia at luthersk arbeid p i Madagaskar jamnt over har hatt evne ti1 i finna samlande lerysingar. Bortsett fri kalddusjen kyrkja fekk i 1903 har sperrsmilet fitt utvikla seg harmonisk utan dei store stridane. Kyrkjekonferanseordninga bygde roleg opp grunnen under generalsynoden som vart ein reryndom i 1950. Det reformerte miljeret derimot, opplevde brot ti1 skade for kyrkjene engelsk og fransk misjon hadde bygd opp.

P i luthersk hald er det rAd at modninga hadde gitt fortare om ikkje Dahle hadde stogga synoden av 1903. Men for i byggja opp den heilt sjerlvstyrte gassisk-lutherske kyrkja av idag mitte misjon- kyrkja i alle herve i praksis ha samarbeidd etter dei linjer ein i 1903 valde i fylgja.

NrnER:

1. N i sist: Sig. Edland: Kampen om den gassisk-lutherske kyrkja sin fwrstegene- ralsynode, N W M nr. 1 1985 s. Iff.

2. Sji: Det norske misjonsselskaps historie i hundre Ar, (1949) Bind IV s. 30ff, 50ff,69ff. S j i ogs.4 Fr. Birke1i:Politikk og misjon (1952), s. 153ff. Ein greid oversikt over Ambato-mwtet og reaksjonane finn ein i G. Nakkestad: Hevding i tjenerskikkelse, (1960), s. 106ff.

3. Den trykte utgivaav dette utkastet ti1 synodeordning finst pA Misjonshegsku- len i Stavanger i ~~Misjonsskolens bihliotek no. 6071, Rum A, Avd. I, a)). Til- synsmannen si innleiding ti1 den trykte utgiva er datert 23/6 1902 oger adres- sert tilprestar og kyrkjelydari 1nnlandet:Any ny Pastoraluthemnasy ny Fian- gonan lutherana rehetm momba ny ati-tany. Den handskrevne utgAva med tilsynsmannen sine kommentarar finn ein i NMS' arkiv, Hjemmearkivet 1842-1920, Boks42, Legg 2. Desse toutgiveneer segimellom litt ulike. Interes- serte kan ved eit nserare studium fylgja heile paragrafprosessen. SjA ogsi i NMS/FLM-arkivet Boks 775, Film 39, nr. 2466.

4. H. Smith sitt brev med dr. Borchgrevink si piteikning: ((Irest 12/3-1902)> finst i NMS'arkiv, Hjemmearkivet 1842-1920, Boks 42, Legg I.

5. NMS/FLM-arkivet Boks 78 A, Film 27.

6. Framlegget ti1 kyrkjeordning som misjonsprest Lars Vig pluss ein komite pre- senterte for det ferebuande synodemetet i Fandriana i 1902:

I. Einskildmenigheter.

Pgr. 1: Kyrkjelydar som kan takast opp som medlemmer i synoden, er kristne forsamlingar p i minst 10 medlemmer med ei sams truvedkjenning og

76

(13)

med vilje ti1 i ta del i dei ekonomiske oppgiver som ligg p i prestegjeldet kyrkja tilhayrer.

Pgr. 2: Kvar kyrkjelyd m i bide ha ein leidar som tek seg av slikt som t.d.

undervisinga, og 2-4 eldste som saman med leidaren er ansvarlege for kyrkja sitt liv.

Pgr. 3: Leidaren skal a) s t i for gudstenestene n h presten ikkje er ti1 stades, h) fera ministerialboka, og c) saman med dei eldste gi basisundervisning ti1 katekumenar.

Pgr. 4: Einskildkyrkjene sine leidarar skal s j i ti1 at a) nidegAvene fir veksa framog utviklaseg, at gudstenester vert haldne, at det wrt bygde opp kristne heimar. b) Dei skal ta seg av dei frifalne, hjelpa dei kristne ti1 i f i sine ekteskap formelt iorden. c) Deiskal fremja kristen fostring, fi6-iringar piskule og 15-iringar ti1 konfirmantundervisning. d) Leidarane skal bera ansvar for ikkje minst dei sjuke og fattige i kyrkjelyden.

Pgr. 5: Kyrkje skal ha kvinnelege diakonar som kan ta seg av oppgiver i om- sorg og kvinneforeningsarbeid.

Pgr. 6: Menighetsmetet skal ta opp spersmil omkring kyrkja sin trivnad og liv, velja menn og kvinner ti1 oppgiwer i kyrkjelyden.

Pgr. 7: Dei kyrkjelydane somyter midler tilprestegjeldet sin sams kasse, skal ha visse administrative rettar (som er nrerare definerte).

Pgr. 8: Raysterett i kyrkjesamanheng f i r alle som er over 20 ir, er nattverd- kristne og tek del i sjalvhjelpa.

Pgr. 9 Menighetene skal sikta p i sjelv i byggja og halde ved like sine gudshus.

11. Prestegjeldet

Pgr. 1: Dei kyrkjelydane som tilhoyrer ein prest sitt ansvarsomrAdeutgjer ti1 saman eit prestegjeld.

Pgr. 2: Prestenskal frideiansvarlegei kvareinskild-kykjelyd firapport om stoda. Prestegjeldsmeta skal ta opp slikt som er ti1 fremje av arbeidet i heile prestegjeldet (t.d. sjelvhjelpa).

Pgr. 3: NAr eit prestegjeld sjalv maktar i syrgja for presten sin, kan prestegjeldet sjalv kalla prest etter nrerare oppgjevne reglar.

111. Hovedprestegieldet i misjonsstasjonsomrddet

Pgr. 1-4: Kvar 3. minad skal det haldast eit oppbyggeleg mete for heile prestegjeldet. Metet skal dertil fordeladei akonomiske bardene etter nrerare pre- siserte reglar for budgettinger, ta seg av val etc.

IV. Regionalsynodane

Pgr. 1: Desse skal avleysa dei tidligera regionale irsmeta.

Pgr. 2-3: Desse paragrafane omhandlar talet p i utsendingar som i samsvar med innhetalt sjelvhjelp, prestegjelda har have velja. Misjonierkonferan-

77

(14)

sen skal ogsi velja sine utsendingar. Misjonzrar har reysterett, men kan ikkje veljast ti1 ordstyrar.

Pgr. 4-5: Prestegjelda hetalar inn eit avtalt budgett ti1 regionalsynoden som p i si side betalar ut prestelenene. Paragrafen har reglar for tiltak n i r ikkje nok pengar kjem inn.

V. Generalsynoden

Pgr. 1-3: Generalsynoden som er det samlande organ for den lutherske kyrkjai heglandet, meter kvart 3. ir. Utsendingane vert valde og metet vert organisert etter nierare oppgjevne reglar der sjalvhjelpstyrken spelar ei vik- tig rolle.

Pgr. 4: Spersmil kring sjelvhjelpa heyrer ti1 dei ferste oppgiver generalsynoden skal ta opp.

Pgr. 5: Utsendingar friigeneralsynoden ti1 kyrkjeneskal hjelpafram einskap i kyrkja.

Pgr. 6: Nir NMS avsluttar sitt engasjement i Madagaskar hegland, skal

generalsynoden Vera evste myndighet og styre for kyrkja, p i det vis landet I

sine lover tillet. I

I Pgr. 7-9: Inntil s i lenge tek generalsynoden opp spersmil sende inn f r i kyr- I kjeleidarane, frA regionalsynodane, frimisjonzrane ved tilsynsmannen, et-

ter at dei nemnde instansar p i ferehand har handsama spersmila. General- synoden fastset prestelanene og tek seg av gjenomferinga av fellestiltak i kyrkja.

Pgr. 10-11 omhandlar generalsynoden sitt tilheve ti1 NMS i Norge og ti1 mi- sjonierkonferansen p i Madagaskar. Leidaren for synoden skal saleis i sume heve dra p i visitas saman med tilssynsmannen.

Pgr. 12: Dersomvranglzreoppstireller om kyrkjeleidarar ikkjeer si stilling verdig, skal ein p i lokal og regional basis ta sparsmila opp for deretter om naudsynt i senda dei ti1 generalsynoden.

Pgr. 13: Regionalsynodane sender inn dei pengane som generalsynoden treng, dette etter nzrare avtalte kvoteordningar i samsvar med kyrkjene sin ekonomiske styrke.

Pgr. 14: Skal denne lova velast p i m i det skje ved % fleirtal etter handsaming ogsA i regionalsynodane.

NB. Dette er ikkje ei ordrett omsetjing. Den gassiske teksten er tilgjengeleg i trykt form i Misjonsskolens bibliotek No. 6071 Rum A. Avd. la.

7. Det endelege framlegget ti1 synodeorganisasjon som metet i Fandriana vedtok i 1902, finsiNMSarkivog Misjonshegskulen sitt bibliotekiStavanger. For dei som vil arbeida vidare med dette gir me her i notene att heile den madagassiske teksten for Organisasionan'ny fiongonana lotherana malagasy eto ampovoan- tany:

(15)

L Ny fiangonana fsirairoy.

I

5 1.

Ny fiangonana dia fikambanan' ny kristiana mandamina ny tenany ho fiangonana, izay manaiky ny fanekem-pinoanalotherana. Tsymaintsy ho tena kristi- anamahatokysymahafatrapoizysady mahavatra tsarany adidiny amin'ny raharaha momba ny fahaleovan-tena.

B 2.

Ny fiangonana tsirairay dia samy hanana mpitandrina sy loholona, izay ho diakona 2-4, araky ny haben' ny fiangonana, hanampy azy; ireo no ho mpikarakaran' ny fiangonana manampy ny pastora.

5 3.

Izao no adidin' ny mpitandrina:

a. Mitarika ny fanompoam-pivavahana, raha tsy eo ny pastora.

b. Manoratra amin' ny boky anankiray omen' ny misionary azy ny anaran' ny kristiana rehetra, mba hahafantarany mandrakariva ny isan' ny kristiana na kely na lehibe. Ny maty sy ny mifindra miala na manatona, etc, dia hataony ao anatin' iny hoky iny koa ka haseho nypastora, mba handikany izay tsy voa- soratra amin' ny bokiny.

Raha misy kristiana mifindra mankany amin' ny fiangonana anankiray iray sitasiona aminy, na sitasiona hafa, dia hambarany miarakaminizay amin' ilay mpitandrin'ny fiangonana.

c. Manoratra ny anaran' ny kristiana mahazo manao latsa-bato amin' ny raharaham-piangonana.

d. Izy no manao fampianarana voalohany amin' ny katekomena.

B 4.

Ny mpikarakaran' ny fiangonana no manao izay hahatomombana ny handro- soan' ny fivavahan' ny fiangonana sy ny toetra tsara; toy izao:

a. Mampiasa ny fanomezam-pahasoavana rehetra ananan ny fiangonana.

Mitarika izay mba hisian' ny fotoam-pivavhana, ary manao izay tratry ny ainy, mba hahatongany kristianahanao fivavahanaany an-tokantranonysy hazoto amin' ny fotoam-piangonana.

b. Raharahan ny mpitandrina indrindra ny hahalala ny isan' ny kristiana manary fiangonana sy ny fototr' izany, mba hiresahana aminy sy hanaovana fivavahana ho azy amin' ny fikambanan' ny kristianavitsivitsy, naamin' ny fivorian' ny fiangonana.

c. Ny mpikarakaran' ny fiangonana koa no mitandrina ny fanambadian' ny kristiana ho vita tsara araky ny laliin' ny fanjakana sy ny fiangonana, ka raha misy tsy manarakany lalii' ny fanjakana, dia tsy avela hanatona ny fanasan' ny Tompo. Tsy maintsy tandremany koany hitaizan' ny kristiana ny zanany araky ny tenin' Andriamanitrasy ny marina, sy ny handatsahany azy amin' ny sekoly, sy ny ikelezany aina hahazoan'ny zanany fahalalana amin' ny fampianarana kristiana aloban' ny anaovana konfirmsiona azy. Ny mpitandrina koa dia tsy maintsy mahalala ny isan' ny zanaky ny kristianaefa6taona, ka tsy mbolami- anatra, ary ny, isan' ny mihoatra ny 15 taona, nefa tsy vita konfirmasiona.

79

(16)

d. Ny fiangonana sy ny pastora ary ny mpikarakaran' ny fiangonana no miara-miadidy ny fanonganana.

e. Ny marary sy ny mahantraamin' ny mombany fiangonanadia tsy maintsy iadidian ny mpikarakaran' ny fiangonana tsara.

f. Raha tsy mahay manoratra ny mpitandrina, dia hisy olona avy amin' ny fiangonana hanampy azy.

5 5 .

Hisy diakona vehivavy mba hikarakara ny marary sy ny mahantra ary ny to- kantranon ny kristiana. Izy koa no hanao izay hisian' ny fikambanam- hehivavy. Ary miaramanao raharaha amin' ny mpikarakaran' ny fiangonana izy.

5 6.

Isam-piangonana dia hanana fihaonana, ka ny pastora na ny mpitandrina no hitarika. Ny hoheverina amin' izany fihaonana izany dia ny zavatra, izay ilaina hahavanona sy hahavelona ny fiangonana. Ary ity fivoriam-piangonana ity no hifidy izay olona mahafatrapo azy ho mpitandrina sy diakona ary mpiasa vehivavy; ary ireo olonavoafidy ireono hiara-manao ny raharahany; nefa raha misy antony tokony hanoloana azy, da manana fahefana hanolo azy ny fian-

gonana.

I

5 7.

Ny fahazoana manao latsabato dia an' ny kristiana rehetra, izay mahavatra tsara ny raharaha momba ny fahaleovantena.

5 8.

Hatao izay hanaovan' ny kristiana ny trano fiangonany sy ny fanamboarany azy, ary koa ny fandrosoany amin' ny fiantohana ny zavatra hafa rehetra, izay ilainy.

II. Ny fitandremam-pasfora.

B 1.

Ny fiangonana iadidian' ny pastora anankiray dia fikambanana anankiray ao anatin' ny fitandreman-tsitasiona.

5 7..

Ny mpikarakaran' ny fiangonana avy diamiara-miasa tsara amin' ny pastora.

Ny mpitandrina dia tsy maintsy mahay manao filazanamazava tsara amin' ny pastora, na oviana na oviana, ny toetry ny fiangonana tandremany (jereo I,

5 3.4). Tsy maintsy manao fivorianaisak'izay ilaina ny mpikarakaran' ny fiangonana, ka ny pastora no mitarika. Ary miaramanao fivoriam-piangonana koa ny fitandremampastora iray manontolo; ny atao foto-draharaha amin' izany dia izay hahavelonany ain' ny fiangonana sy ny adidiny ny amin' izay ha- haleovany tena.

(17)

III. Ny Isantaona.

§ 1.

Ny Isantaona dia fivorian' ny iraky ny fiangonana avy amin' ny faritany iray;

mivory indray mandeha isan-taona izy amin' ny fotoana sy ny fitoerana, izay tendren' ny fivoriana tsirairay avy.

cj 2.

Ny iraky ny fiangonana mankany amin' ny isantaona na lehilahy na vehivavy hanao fiheverana dia 10 isam-pitandremam-pastors mbamy ny pastora.

5 3.

Ny raharahan' ny Isantaona dia ny raharahan' ny fiangonana hiany, toy izao:

1. Hisy filazana an-tsoratra ny toe-draharaha ao amin'ny faritany ihavian' ny iraka, dia ny amin' ny fandrosoana na fihemoran' ny fiainan ny fiangonana sy ny asa vitany, ary ny toetry ny rakitra ao.

2. Ny pastora a o amin' ny fiangonana ivorian' ny Isantaona no manambatra ny filazana avy amin' ny isam-pastora ka mampandre ny Isantaona ny amin' izany.

3. Mihevitra ny raharaha, izay hiantohan ny fiangonana amin' ny taona ho avy izy, ka hozarainy amin' ny isan-tsitasiona ny vola ilaina amin' izany.

§ 4.

Ny komiten' ny Isantaona no miantso sy manomana ny fivoriana ho avy, izay efa nifanarahana tao amin' ny fihaonana:koa ny zavatra, izay hoheverin' ny Isantaona, dia hampandrenesiny ny fiangonana iray volana alohan' ny fotoana.

§ 5.

Ny raharaha ifanarahan' ny Isantaona momba ny fiarahana mitondra dia ho entina any amin' ny Synoda, mbahankatoaviny nahovany nahampiany, hahatanteraka ny firaisan' ny fiangonana miasa arak' izay tokony h o anjarany avy.

I K Ny Synoda.

§ 1.

Ny Synoda no fivorian' ny olonavoafidin' ny fiangonana hihevitra ny raharahan' ny tenany. Izy no fehy mampikambana ny fiangonana lotherana malagasy aty ampovoan-tany, Izy no solon-tenan' ny fiangonana malagasy mifampi- raharaha amin' ny Society Norske sy ny konferentsan' io Society io aty.

§ 2.

Ny azo fidina ho iraka hankamin' ny Synoda dia ny kristiana mainly molaly tia fiangonana. mpanaja fivavhana, mahafatrapo ny fiangonana amin' ny toetra mahakristiana azy.

Ny isan' ny iraka dia roa isam-pitandremam-pastom; ny pastora sy ny mpam- pianatra teology amin' ny kolejy sy amin' ny sekolin' ny40lahy dia izyrahateo.

fa tsy vao hofidina.

(18)

5 3.

Ny Synoda dia hanana komite misy olona 8 ho solon-tenany:

3 lahy amin' Avaratr' Imania, 2 lahy amin' ny Ampovoany, 3 lahy amin' Atsimon' Imatsiatra,

ka fidin' ny isan-tompom-paritany, ary soloana isan-tSynoda, nefa azo fidina indray ny efa voafidy teo. Izy ireo indray no hifidy pastora iray aminy ho mpitari-draharaha sy iray ho mpanampy ary anankiray h o sekretera sy mpita- hiry vola. B I o taona no fetrany Izy no mampahalala ny fiangonanaizay zavatra hoheverina amin' ny Synoda telo volana alohan' ny fotana, sady hanaovany laha-teny. Izy koa no mikarakara izay hahatanteraka ny zavatra voahevitra nifanarahana tamin' ny Synoda.

5 4.

Ny raharahan' ny Synoda indrindra aloha izao dia ny miadidy ny fanatantera- hana ny fandrosoana ho amin' ny fahaleovantena amin' ny fiangonana eto ampovoan-tany iasan' ny mission norvbgienne.

Ao anatin' izany dia ny finoana (sao misy fampianarana tsy mifanaraka amin' ny SoratraMasinaaraky ny fanekem-pinoanalotherana, namisy fitoko- ana ho sekta), - ny fandaharana ny fomba amin' ny fanompoam-pivavahana am-piangonana - ny amin' ny mpiasa, - ny amin' ny fiasana ilain' ny fiangonana momba ny fiainany (toy ny vola sy ny fanomezam-pahasovana maro sami- hafaao amin'ny fiangonana), - ny amin'ny asan' ny fiangonana (Misiona an- atiny sy ivelany). Ny mihevitra ny zavatra aroson' ny komiten' ny Synoda sy ny lsantaonaary ny Superintendent sy ny Konferentsa koano ananan' ny Synoda fahefana.

Ny zavatra haroso amin' ny Synoda dia tsy maintsy ho efa novoasana tsara tamin' ny fihaonan' ny Isantaona. Rahamisyzavatratsymahatratraizany ane- fa, ka mahatery, dia tsy maintsy ampahafantarina sy hazavazavaina amin' ny iraka iray volana alohan' ny fihaonan' ny Synoda izany.

Ny Synodano hametrany karaman'ny pastorasyny mpitandrina, rahamisy iantohan' ny fiangonana malagasy na iarahany miantoka amin' ny society.

5 5.

NY fotana fivorian' ny Synoda dia isan-telotaona. Raha misy raharaha maha- poritrailana fivorian' ny Synoda ao anelanelany, dia azo vorina indray mandeha izy, ka telo taona hatramin' izay no hanaovana ny manaraka.

Ny fitoerana sy ny fotoan' andro hivoriana dia hotendren' ny Synoda isaky ny fivoriany. Raha misy fototra tsy azo ialana mandrava izany, dia adidin' ny mpitari-draharaha amin' ny komite ny hampahalala ny fiangonana sy hihevitra izay ho solony.

5 6 .

Ny Synoda dia hananavola hanaovany raharaha, ka avy amin' ny rakitry ny Isantaona avy no hanomanana io vola io, ka ny komite no manombana izay tokony ho izy, arydia feran'ny lsantaonaamin' ny fivoriany izay haben' ny ha- loany arakaraky ny tombana ataon' ny komite.

82

(19)

0 7.

Ny fanovana ity lalhna ity dia heverina amin' ny fivorian' ny Isantaona aloha, diavao aroso amin' ny Synoda, ka ny 2/3 no tsy maintsy manaiky, vao tapaka hekena. - Izay hevitra vita dia ampitondraina amin' ny Surintendent harosony amin' ny Konferentsa.

8. Lars Dahle-brev av 1/8 1903 (det forste maskinskrevne?) fra Fianarantsoa ti1 Hovedbestyrelsen i Stavanger. NMS'arkiv, Hjemmearkivet 1842-1920, Boks 43, Legg 1.

9. NMS' arkiv, Boks 185. Madagaskar Diverse.

10. NMS' arkiv, Hjemmearkivet 1842-1920, Boks 42, Legg 2.

11. Det var 9 gassarar mot 5 norske i Comite Mixte. SjB s. 68 i Referat fra Misjo- nrerkonferansen, Madagaskar Innland, 1912, sak no 18 (spersmBl 11): ((Moti- veret forslag ril forandring af statutterne for den raadgivende komitev.

12. Referat fd misjoncsrkonferansen i 1913, sak no 8(sp0rsmAl 5% s. 57 om 61s- meta sin funksjon.

13. Sj6 det trykte tillegget ti1 misjonaerkonferanse-referatet 1912 frA metet p&

~ntsirabe29/4-1/5

14. Rapaoron'ny Konferenjin'ny Fiangonana loieranaeio ampovoaniany 1927(8 sider).

15. Referat frA den 50. konferansen sine forhandlingar i Fianarantsoa, 13.-24.

mars 1927, s. 36ff.

16. Sak 24: ((Kirkekonferens eller utvidet Comite Mixteo, Misjonrerkonferansere- feratet 1926 s. 68ff i Vest-Madagaskar-avdelinga av referatet.