Yöneticilerin yaşlarına göre duygusal zekâ, işyeri mutluluğu ve etik karar verme ölçeğinden aldıkları puanlar arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığı tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ile incelenmiştir. Ayrıca ölçeklerden alınan puanlar arasındaki farkın anlamlı olup olmadığı çoklu karşılaştırma yöntemlerinden LSD testi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular Tablo-20’de sunulmuştur.
Tablo-20 Yaşa Göre Duygusal Zekâ, İşyeri Mutluluğu ve Etik Karar Verme
Düzeylerine Ait ANOVA Sonuçları
Ölçekler Yaş N S.s. F p Anlamlı Fark
Duygusal Zekâ Ölçeği 20-30 50 65.98 6.93 9.17 0.00 (20-30) – (51+) (31-40) – (51+) (41-50) – (51+) 31-40 165 67.26 7.52 41-50 129 68.68 5.41 51 + 60 62.50 12.01 İşyeri Mutluluğu Ölçeği 20-30 50 133.6 8 13.20 12.76 0.04 (20-30) – (41-50) (20-30) – (51+) 31-40 165 137.2 4 18.02 41-50 129 139.9 5 15.84 51 + 60 142.1 5 21.03 Etik Karar Verme Ölçeği 20-30 50 50.40 11.40 14.36 0.00 (20-30) – (31-40) (20-30) – (41-50) (20-30) – (51+) (31-40) – (41-50) 31-40 165 55.98 8.96 41-50 129 59.36 7.59 51 + 60 58.16 6.36 422Neçare, a.g.e., s.59 423Deshpande a.g.e., s.83.
424 Muzaffer Aydemir, “The Ethical Perceptions of Small Business Owners”, Yönetim Bilimleri
149
Tablo-20’ye göre, 41-50 yaşında olan yöneticilerin duygusal zekâ ölçeği puan ortalaması ( =68.68) diğer yaş gruplarındaki yöneticilerin ortalamasından anlamlı derecede daha yüksektir [F=14.36; p<0.05]. Puan ortalamaları arasındaki farklılığın, hangi yaş grupları arasında olduğunu belirlemek için yapılan çoklu karşılaştırma testi sonuçlarına göre duygusal zekâ puan ortalamalarının, 20-30 yaş ile 51+ yaş grubu arasında, 31-40 yaş ile 51+ yaş grubu arasında ve 41-50 yaş ile 51+ yaş grupları arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. 41-50 yaş grubu yöneticilerin duygusal zekâ düzeylerinin diğer yaş gruplarına göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yine 51+ yaş grubunda olan yöneticilerin iş yeri mutluluğu puan ortalaması ( =142.15) diğer yaş gruplarındaki yöneticilerin iş yeri mutluluğu puan ortalamasından anlamlı derecede yüksektir [F=12.76; p<0.05]. Puan ortalamaları arasındaki farklılığın hangi sınıf düzeylerinde olduğunu belirlemek için yapılan çoklu karşılaştırma testi sonuçlarına göre işyeri mutluluğu puan ortalamalarının, 20-30 yaş grubu ile 31-40 yaş grubu arasında, 20-30 yaş grubu ile 51+ yaş grubu arasında olduğu bulunmuştur.
Ek olarak 20-30 yaşında olan yöneticilerin etik karar verme puan ortalaması ( =50.40) diğer yaş gruplarındaki yöneticilerin puan ortalamasından anlamlı derecede daha düşüktür [F=14.36; p<0.05]. Puan ortalamaları arasındaki farklılığın hangi sınıf düzeylerinde olduğunu belirlemek için yapılan çoklu karşılaştırma testi sonuçlarına göre etik karar verme puan ortalamalarının, 20-30 yaş grubu ile 31-40 yaş grubu arasında, 20-30 yaş grubu ile 41-50 yaş grubu arasında, 20-30 yaş grubu ile 51+ yaş grubu arasında, son olarak da 31-40 yaş grubu ile 41-50 yaş grubu arasında anlamlı farklılık bulunmuştur. Buna göre, 20-30 yaş grubu okul yöneticilerinin, diğer bir ifadeyle genç okul yöneticilerinin etik karar verme düzeyleri diğer yaş grubu yöneticilerine göre daha düşük olduğu sonucuna varılmıştır.
4.7.2.4.1. Yaş ve Duygusal Zekâ Düzeyi İlişkisi
Okul yöneticilerinden 41-50 yaşında olanların duygusal zekâ düzeylerinin diğer yaş gruplarındaki yöneticilerinkine göre daha yüksektir. Buradan hareketle, yaş arttıkça duygusal zekâ düzeyi de artmaktadır denilebilir. Literatürde, bulgularımızı destekler nitelikte; yaş arttıkça duygusal zekânın da arttığını ileri süren çalışmalara rastlanmaktadır425 . Öte yandan, Salleh426, Akın427 ve Su Eröz428 yaptıkları
150
çalışmalarda duygusal zekâ ile yaş arasında bir ilişki olmadığını belirtmişlerdir. Duygusal zekânın yaş ile birlikte yükselebilmesi, kişinin sürekli olarak yaptığı hatalardan ders alabilmesine bağlıdır. Hatalarından ders almayan, kendini geliştirmeyen ve davranış özellikleri açısından yıllar boyunca aynı kalan kişilerin duygusal zekâlarının da yükselemeyeceği söylenebilir 429.
4.7.2.4.2. Yaş ve İşyeri Mutluluğu Düzeyi İlişkisi
Yaşı 51+ olan yöneticilerin iş yeri mutlulukları diğer yaş gruplarındaki yöneticilerinkine göre daha yüksek bulunmuştur. İşyeri mutluluğu düzey farkı 20-30 yaş grubu ile 31-40 yaş grubu arasında, 20-30 yaş grubu ile 51+ yaş grubu arasında olduğu bulunmuştur. Bu sonuca göre, yaş arttıkça işyeri mutluluğu da artmaktadır. Belli bir yaştan sonra kişilerin yeni bir iş arayışının azaldığı ve bu nedenle mevcut işinde mutlu olmayı öğrendiği düşünülebilir. Eldeki çalışmayı destekler nitelikte, Suojanen tarafından yapılan bir araştırmada, yaş arttıkça işyeri mutluluğunun da arttığı bulunmuştur430. Luchman vd. tarafından yapılan, yaş ile işyerinde mutluluk arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmada, mutluluğun yaşa göre “U” şeklinde bir değişim gösterdiği bulunmuştur. Küçük yaşlarda (18-40 yaş arası) yüksek olan işyerindeki mutluluk seviyesi, orta yaşlarda (41-49) azalmakta, ilerleyen yaşlarla birlikte (50-72 yaş arası) tekrar artmaya başlayıp eski yüksek seviyesine ulaşmaktadır431. Bu sonuç, elde edilen bulgular ile örtüşmektedir. Öte yandan çalışan mutluluğunun yaşa göre bir değişiklik göstermediğini söyleyen araştırmalar da vardır432 .
4.7.2.4.3. Yaş ve Etik Karar Verme Düzeyi İlişkisi
Yaşları 20-30 arasında olan yöneticilerin etik karar verme puan ortalaması diğer yaş gruplarındaki yöneticilere göre anlamlı derecede daha düşüktür. Buna göre, 20-30 yaş grubu okul yöneticilerinin, diğer bir ifadeyle genç okul yöneticilerinin etik karar verme düzeyleri diğer yaş grubu yöneticilerine göre daha düşüktür. Bulgularımızı destekler nitelikte; Desphande’nin çalışmasında 40 yaşın üstündeki
426Salleh, Lailawati Mohd, Communıcatıon Competence of Malaysian Leaders as a Function ofEmotional Intelligence and Cognitive Complexity, The Faculty of the Scripps College of Communication of Ohio University, 2007, (Yayımlanmamış Doktora Tezi)
427Akın, a.g.e, s.194. 428Eröz, a.g.e., s. 212. 429Akın, a.g.e., s.194. 430Suojanen, a.g.e., s.71.
431 Joseph N. Luchman vd., Getting Older and Getting Happier with Work: An Information- Processing Explanation. Social Indicators Research, 2011, 108 (3), S. 535- 552.
151
yöneticilerin, davranışlarında etik olmaya daha çok önem verdiklerini ve etik olmayan davranışlara karşı genç yöneticilere nazaran daha çok rahatsız olduklarını bulmuştur433 . Etik davranış ile yaş arasındaki ilişkiyi inceleyen başka bir çalışmada da genç yöneticilerin yaşlı yöneticilere göre daha az etik kaygılar taşıdıkları ve yöneticilerin yaşları ilerledikçe daha etik davrandıklarını belirtilmiştir434 .
4.7.2.5. Çalışılan Okul Türüne Göre Duygusal Zekâ, İşyeri Mutluluğu ve Etik