Skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa TILSYNSRAPPORT

(1)

1 Sogndal kommune

Gravensteinsgata 17

E-post: [email protected]

TILSYNSRAPPORT

Skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa

Sogndal kommune – Kvåle skule

Sak 2016/11

(2)

2 Innhald

Samandrag ... 3

1. Innleiing ... 5

2. Om tilsynet med Sogndal kommune – Kvåle skule ... 6

2.1 Fylkesmannen fører tilsyn med offentlege skular ... 6

2.2 Tema for tilsyn ... 6

2.3 Om gjennomføringa av tilsynet ... 7

3. Skulens arbeid med opplæringa i fag ... 7

3.1 Rettslege krav ... 7

3.2 Fylkesmannens undersøkingar ... 9

3.3 Kommuens tilbakemelding etter førebels tilsynsrapport ...14

3.4 Fylkesmannens vurderingar ...14

3.5 Fylkesmannens konklusjon ...17

4. Undervegsvurdering for å auke eleven sitt læringsutbytte ...18

4.1 Rettslege krav ...18

4.2 Fylkesmannens undersøkingar ...20

4.3 Kommunens tilbakemelding etter førebels rapport ...25

5. Undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og spesialundervisning ...28

6. Vurdering av behov for særskild språkopplæring ...34

7. Frist for retting av regelbrot ...37

8. Kommunen sin frist til å rette ...40

Vedlegg: Dokumentasjonsgrunnlaget ...41

(3)

3

Samandrag

Tilsynsrapporten gir ikkje ei heilskapsvurdering av skuleeigaren og skulen.

Rapporten omhandlar berre resultat knytt til temaet som er valt og på det tidspunktet tilsynet er gjennomført.

Når det gjeld metode for tilsyn etter opplæringslova, har Utdanningsdirektoratet utarbeidd eiga handbok som Fylkesmannen skal nytte. Handboka¹ ligg på

Utdanningsdirektoratet sine internettsider.

Tema og føremål

Temaet for tilsynet er retta mot skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa. Det overordna formålet med tilsynet er å medverke til at alle elevar får eit godt utbytte av opplæringa. Hovudpunkt i tilsynet er: Skulens arbeid med opplæringa i fag, undervegsvurdering for å auke elevane sitt læringsutbytte, undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og spesialundervisning, og vurdering av behov for særskild språkopplæring.

Gjennomføring

Fylkesmannen gjennomførte to dagsamlingar 4. og 5. mars 2015 om det felles nasjonale tilsynet 2014-2017 for kommunane i Sogn. Sogndal kommune og Kvåle skule var representert den 4. mars.

Informasjon om Utdanningsdirektoratet sitt rettleiingsmateriell, lovkrava og metoden for tilsynet var tema på samlinga. Det vart òg lagt vekt på at kommunane og skulane, uavhengig av om dei fekk tilsyn, burde nytte tida framover til å vurdere eigne system og praksis opp mot tilsynstemaet.

Tilsynet med Kvåle skule i Sogndal kommune vart opna gjennom varselbrev 08.01.2016.

06.04.2016 gjennomførte vi intervju med rektor og lærarar som underviser på 6.

og 9. årstrinn i faga mat og helse, norsk og matematikk.

Elevane på 6. og 9. årstrinn svarte på eit spørjeskjema med åtte spørsmål om undervegsvurdering i faga mat og helse, norsk og matematikk.

Det er levert inn anonyme elevsaker om spesialundervisning og særskild språkopplæring.

Fylkesmannens vurderingar og konklusjonar er baserte på intervju og skriftleg

1 Metodehåndbok for tilsyn - en håndbok for tilsyn i metode for tilsyn etter barnehageloven og opplæringsloven.

(4)

4 dokumentasjon, sjå vedlegg.

Avdekte regelbrot

Det er avdekt regelverkbrot under følgjande undertema:

 Skulens arbeid med opplæringa i fag

 Undervegsvurdering for å auke elevane sitt læringsutbytte

 Undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og spesialundervisning

 Vurdering av behov for særskild språkopplæring

Tilsynsrapporten og vegen vidare

Sogndal kommune mottok førebels tilsynsrapport 09.05.2016 og vi gjennomførte sluttmøte med kommunen og skulen 20.05.2016.

Sogndal kommune fekk frist til å kommentere den førebelse tilsynsrapporten og varsel om pålegg innan 30.05.2016. Vi mottok svar frå kommunen innan fristen.

Det er kommunen som har det overordna ansvaret for at krava i opplæringslova blir etterlevde, jf. opplæringslova § 13-10 første ledd. Kommunen er derfor adressat for denne tilsynsrapporten.

Sogndal kommune har frist til å rette regelverksbrota, jf. kommunelova § 60 d.

Frist for retting er 10.10.2016.

Kommunen må innan denne datoen sende Fylkesmannen ei erklæring om at det ulovlege forholdet er retta. Dersom regelverksbrot ikkje er retta innan den fastsette fristen, vil Fylkesmannen vedta pålegg om retting. Eit eventuelt pålegg om retting vil ha status som enkeltvedtak og kan klagast på, jf. forvaltningslova kapittel VI.

(5)

5

1. Innleiing

Fylkesmannen opna 08.01.2016 tilsyn med skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa ved Kvåle skule i Sogndal kommune.

Felles nasjonalt tilsyn 2014-17 handlar om skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa og består av tre område for tilsyn: Skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa (som denne rapporten handlar om),

forvaltningskompetanse og skulebasert vurdering. Utdanningsdirektoratet har utarbeidd rettleiingsmateriell² knytt til tilsynet, og Fylkesmannen har

gjennomført informasjons- og rettleiingssamlingar.

Det er kommunen som har det overordna ansvaret for at krava i opplæringslova blir etterlevde, jf. opplæringslova § 13-10 første ledd. Kommunen er derfor adressat for den endelege tilsynsrapporten.Tilsynet har avdekt regelbrot.

I denne tilsynsrapporten er det fastsett frist for retting av regelbrot som er avdekte under tilsynet. Fristen er 10.10.2016. Dersom regelbrota ikkje er retta innan fristen, vil Fylkesmannen vedta pålegg om retting med heimel i

kommunelova § 60 d. Eit eventuelt pålegg om retting vil ha status som enkeltvedtak og kan klagast på, jf. forvaltningslova kapittel VI.

I kommunens tilbakemelding etter førebels rapport oppsummer kommunen med at dei meiner nokre av konklusjonane er «(…)veldig kategoriske og ein kan få inntrykk av at Kvåle skule driv lovstridig innanfor alle område som det har vore tilsyn på.» Sogndal kommune ynskjer difor at konklusjonane innanfor kvart av dei ulike punkta, syner eit meir «nyansert bilete av at ikkje alt er lovstridig.»

På dette punktet har vi imøtekome kommunens synspunkt.

Vi viser elles til kommunens kommentarar på førebels rapport og våre vurderingar under pkt. 3, 4,5 og 6.

2 http://www.udir.no/Regelverk/Tilsyn/_Tilsyn/Rettleiingsmateriell-for-felles-nasjonalt- tilsyn-2014-2017/

(6)

6

2. Om tilsynet med Sogndal kommune – Kvåle skule

Kvåle skule har elevar på 6.-10. årstrinn. Frå 1. til 5. årstrinn går elevane på Trudvang skule. På ungdomstrinnet kjem det også til elevar frå Fjærland skule og Norane skule.

2.1 Fylkesmannen fører tilsyn med offentlege skular

Fylkesmannen fører tilsyn med kommunen som offentlege skular, jf.

opplæringslova § 14-1 første ledd. Fylkesmannens tilsyn på opplæringsområdet er tilsyn med det lovpålagde, jf. kommunelova § 60 b.

Fylkesmannens tilsyn med offentlege skular er utøving av myndigheit og skjer i samsvar med reglane for dette i forvaltningsretten.

I dei tilfella der Fylkesmannen konkluderer med at eit rettsleg krav ikkje er oppfylt, blir dette sett på som regelbrot, uavhengig av om det er opplæringslova eller forskrifter fastsett i medhald av denne lova som er brotne.

2.2 Tema for tilsyn

Temaet for tilsynet er retta mot kjerneverksemda ved skulen: skulens arbeid med elevane sitt utbytte av opplæringa. Det overordna formålet med tilsynet er å medverke til at alle elevar får eit godt utbytte av opplæringa.

Hovudpunkt i tilsynet vil vere:

 Skulens arbeid med opplæringa i fag

 Undervegsvurdering for å auke elevane sitt læringsutbytte

 Undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og spesialundervisning

 Vurdering av behov for særskild språkopplæring

Tilsynet skal medverke til at kommunen som skuleeigar syter for at elevane:

 får kjennskap til og opplæring i måla som gjeld for opplæringa

 får tilbakemeldingar og blir involverte i eige læringsarbeid for å auke utbyttet av opplæringa

 får vurdert kontinuerleg kva for utbytte dei har av opplæringa

 blir følgde opp og får nødvendig tilrettelegging når utbyttet av opplæringa ikkje er tilfredsstillande

Manglande etterleving av regelverket kan føre til at elevane ikkje får realisert sine moglegheiter eller får lite utbytte av opplæringa.

(7)

7 2.3 Om gjennomføringa av tilsynet

Tilsyn med Sogndal kommune vart opna gjennom brev 08.01.2016.

Fylkesmannen har kravd at kommunen legg fram eigenvurderingar og

tilhøyrande dokumentasjon med heimel i kommunelova § 60 c. Eigenvurderingar og dokumentasjon vart levert gjennom RefLex³.Kommunen hadde frist til

18.01.2016. Vi mottak skulen sin dokumentasjon den 19.01.2016. Det stadlege tilsynet vart gjennomført slik:

 Opningsmøte på Kvåle skule 06.04.2016

 Intervju med rektor og lærarar i aktuelle fag på Kvåle skule 06.04.2016

 Førebels tilsynsrapport datert 09.05.2016.

 Sluttmøte med Sogndal kommune 20.05.2016.

 Endeleg tilsynsrapport 03.07.2016.

Fylkesmannens vurderingar og konklusjonar er baserte på skriftleg dokumentasjon og opplysningar frå intervju, sjå vedlegg.

3. Skulens arbeid med opplæringa i fag 3.1 Rettslege krav

Nedanfor har vi opplyst om dei rettslege krava for tilsynet med skulens arbeid med opplæringa i fag. Vi viser òg til kva for reglar i opplæringslova og forskrift til opplæringslova krava er knytte til.

Rektor skal sikre at innhaldet i opplæringa er knytt til kompetansemål i faget Undervisningspersonalet skal leggje til rette og gjennomføre opplæringa etter Læreplanverket for Kunnskapsløftet (LK06), jf. opplæringslova § 2-3 og forskrift til opplæringslova § 1-1. Det vil seie at opplæringa skal ha eit innhald som byggjer på kompetansemåla i læreplanen og medverkar til at dei blir nådde.

Rektor må organisere skulen slik at dette blir sikra, jf. opplæringslova § 2-3.

Rektor skal sikre at undervisningspersonalet tek vare på eleven sin rett til å kjenne til mål for opplæring og kva som blir vektlagt i vurderinga av eleven sin kompetanse

Undervegsvurdering skal brukast som ein reiskap i læreprosessen og medverke til å forbetre opplæringa, jf. forskrift til opplæringslova § 3-2. Eleven skal kjenne til kva som er måla for opplæringa og kva som blir vektlagt i vurderinga av hans eller hennar kompetanse, jf. forskrift til opplæringslova § 3-1. Det inneber at elevane må kjenne til kompetansemåla i læreplanane for faga, og at dei er

3 RefLex er eit nettbasert verktøy som skal gi offentlege skular og skuleeigar hjelp til å vurdere om eigen praksis er i samsvar med opplæringslova med tilhøyrande forskrifter. www.udir.no/reflex

(8)

8

grunnlaget for vurderinga av eleven sin kompetanse. Dei skal òg kjenne til kva læraren legg vekt på når læraren vurderer ein prestasjon. Frå og med 8. trinn skal elevane kjenne til kva som skal til for å oppnå dei ulike karakterane. Kravet til at dette skal vere kjent, inneber noko meir enn at informasjonen er

tilgjengeleg for elevane. Rektor må organisere skulen for å sikre at undervisningspersonalet formidlar dette til elevane.

Rektor skal sikre at opplæringa dekkjer alle kompetansemåla på hovudtrinnet / i faget og dei individuelle opplæringsmåla i IOP.

Undervisningspersonalet skal leggje til rette og gjennomføre opplæringa etter LK06, jf. opplæringslova § 2-3 og forskrift til opplæringslova § 1-1. For dei fleste fag i grunnskulen og for nokre fag i vidaregåande skule er kompetansemåla førte opp per hovudtrinn eller etter fleire års opplæring. I slike tilfelle må rektor sikre at elevane får opplæring i alle kompetansemåla i faget / på hovudtrinnet

gjennom opplæringsløpet. Opplæringslova § 5-5 heimlar at ein elev som får spesialundervisning, kan ha unnatak frå kompetansemåla i dei ordinære læreplanane. Gjeldande opplæringsmål for eleven skal da gå fram av ein

individuell opplæringsplan (IOP). I slike tilfelle må skulen sikre at opplæringa for eleven dekkjer dei individuelle måla.

Alle elevar som har vedtak om spesialundervisning, skal ha IOP.

Skulen skal utarbeide ein individuell opplæringsplan (IOP) for alle elevar som får spesialundervisning, jf. opplæringslova § 5-5. Det må gå fram av IOP-en kva for tidsintervall han gjeld for.

Innhaldet i IOP-en skal samsvare med enkeltvedtaket når det gjeld innhaldet i opplæringa og synleggjere eventuelle avvik frå LK06.

IOP-en skal vise mål for og innhaldet i opplæringa og korleis opplæringa skal gjennomførast, jf. opplæringslova § 5-5. Reglane for innhald i opplæringa gjeld så langt dei passar for spesialundervisninga. Det kan føre til at måla for

opplæringa vik av frå kompetansemåla i læreplanane i LK06.

Før skulen/kommunen gjer eit enkeltvedtak om spesialundervisning, skal PPT utarbeide ei sakkunnig vurdering. Den sakkunnige vurderinga skal gje tilråding om innhaldet i opplæringa, mellom anna realistiske opplæringsmål for eleven, og kva for opplæring som gjev eleven eit forsvarleg opplæringstilbod. Vedtaket om spesialundervisning skal byggje på den sakkunnige vurderinga, og eventuelle avvik må grunngjevast. Vedtaket om spesialundervisning fastset rammene for opplæringa og dermed innhaldet i IOP-en. IOP-en kan først takast i bruk etter at det er gjort enkeltvedtaket om spesialundervisning.

IOP-en må ha eigne mål for opplæringa når eleven si opplæring vik av frå LK06, og skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre at IOP-en er

samordna med planane for den ordinære opplæringa (klassen).

(9)

9

Reglane om innhald i opplæringa (kompetansemåla i læreplanane) gjeld for spesialundervisning så langt dei passar, jf. § 5-5 i opplæringslova. Skulen skal leggje vekt på utviklingsmoglegheitene for eleven og dei opplæringsmåla som er realistiske innafor det same totale undervisningstimetalet som for andre elevar, jf. opplæringslova § 5-1. Den individuelle opplæringsplanen skal vise måla for opplæringa, jf. opplæringslova § 5-5. Dersom vedtaket om spesialundervisning ikkje inneheld avvik frå LK06, eller berre har færre kompetansemål i eit fag enn i den ordinære læreplanen, må dette òg komme klart fram i IOP-en. Det må òg komme klart fram i kva for fag eller delar av fag eleven eventuelt skal følgje ordinær opplæring (i klassen). Skulen må ha ein framgangsmåte som opplyser om korleis ein skal sjå spesialundervisninga og den ordinære opplæringa i samanheng / arbeide saman i slike tilfelle. Framgangsmåten må vere kjent og innarbeidd av dei som har ansvaret for å utvikle IOP-en og for å gjennomføre opplæringa.

3.2 Fylkesmannens undersøkingar

1.1.⁴ Sikrar rektor at undervisningspersonalet knyter innhaldet i opplæringa til kompetansemål i det enkelte faget?

 I eigenvurderingane viser både rektor og lærarane til skulen sitt system med vekeplanar, periodeplanar, halvårsplanar og årsplanar.

 Av eigenvurderingane går det fram at rektor har tilgang på vekeplanar og det som ligg i itslearning (skulens læringsplattform). Dette forholdet er også stadfesta i intervju.

 I eigenvurderingane er det også vist til skulen sitt informasjonshefte « Slik gjer me det på Kvåle skule», jf. punkt om «Vurdering – overordna prinsipp for vurdering ved Kvåle skule»: «Skulen sine periodeplanar er overordna verktøy for å synleggjere samanhengen mellom kompetansemål/

læringsmål/kjenneteikn på måloppnåing, fagleg arbeid og vurderingsmetodikk.»

 I eigenvurderinga viser rektor til døme på ståstadsanalyse frå 2013-2104 som utgangspunkt for korleis dei byggjer opp «Slik gjer me det på Kvåle skule.»

 I intervju kjem det fram at for nokre år sidan hadde skulen lagt ned mykje arbeid med å etablere system med årsplanar, halvårsplanar og

seksvekersplanar i fag. Dette arbeidet kom i stand etter ein studietur under tidlegare rektor.

4 Spørsmåla i tilsynsrapporten følgjer den same nummereringa som i ReFlex. Rektor og lærarar har fylt ut eigenvurderingsskjema gjennom ReFlex. Dette nettbasert verktøyet skal gi offentlege skular og skuleeigar hjelp til å vurdere om eigen praksis er i samsvar med opplæringslova med tilhøyrande forskrifter.

http://reflex.udir.no

(10)

10

 Rektor seier i intervju at mykje av arbeidet med planane er delegert til teama og at teamleiarane har dialogmøte med rektor. Når det gjeld hans oppfølging, skjer dette gjennom å «trykke» på skulens rutinar.

 I intervju spurte vi om eventuelle utegløymde kompetansemål ville blitt oppdaga, rektor seier at han er usikker på om dette ville blitt fanga opp.

 I intervju med lærarar vert det peika på at rektor har tilgang og kan kontrollere dei ulike planane gjennom både itslearning og vekeplanane.

Men det er ikkje vanleg/klargjort om rektor tek stikkontroll eller

kommenterer innhaldet i årsplanar, halvårsplanar, seksvekersplanar og vekeplanar.

1.2. Sikrar rektor at undervisningspersonalet tek vare på den retten eleven har til å kjenne til mål for opplæringa?

 I eigenvurderingane viser både rektor og lærarane til at elevane skal vert kjende med mål for opplæringa både gjennom arbeidet i klasserommet og gjennom skulens planverk. Mål for opplæinga skal gå fram på vekeplanane som vert utdelt til elevane.

 I eigenvurderingane er det vist til skulen sitt informasjonshefte « Slik gjer me det på Kvåle skule», jf. punkt om «Vurdering – overordna prinsipp for vurdering ved Kvåle skule».

 Skulen har også utarbeidd eigne rutinar for undervegsvurdering og sluttvurdering, jf. innlevert dokument «Rutinar for vurdering». I

dokumentet er det med eit eige punkt om korleis elevane skal vere kjent med kompetansemåla i faget: «(Når) Ved oppstart av nytt emne, (korleis) Kompetansemåla frå læreplanen/ læringsmål i faget og kriteriar for

måloppnåing skal skje utifrå kompetansemåla frå læreplanen/læringsmål og kriterier for måloppnåing, (kven)faglærar, (dokumentasjon)

dokumentasjon skal skje gjennom itslearning og vekeplan.»

 I innleverte vekeplanar på 6. og 9. klasse er det ei eiga kolonne som viser mål for faget. I planane er det ikkje ført opp mål for alle fag.

 Skulen har sendt inn referat frå to trinnmøte (referat nr 4-9.trinn og referat 8. trinn). I referatet frå 8. trinn går det fram at teamet har drøfta forhold rundt vekeplanar, dvs. om det er for mange mål, om det er tydlege og målbare mål og bruk av to-vekeplan.

 Resultata på Elevundersøkinga vert drøfta på trinn- og klassenivå, jf.

innlevert dokument «Elevundersøkinga – arbeid med elevundersøkinga».

I eigenvurderinga viser rektor til at trinnet/klassen må konkretisere tiltak dersom elevane skårar dårleg på Elevundersøkinga. I intervju peikar rektor på at desse resultata har synt at skulen ikkje alltid lukkast med å formidle måla på ein slik måte at elevane forstår kva dei skal lære.

 I intervju med rektor går det fram at det er særleg gjennom trinnmøta at han følgjer opp elevane sin rett til å kjenne mål for opplæringa, men vekeplanane vert ikkje vurdert i eit årsperspektiv/hovudsteget.

 Lærarane seier i intervju at rektor har tilgang til dei ulike planane gjennom både itslearning og utarbeidde planar. Men det er ikkje vanleg at rektor

(11)

11

tek stikkontroll eller kommenterer innhaldet i årsplanar, halvårsplanar, seksvekersplanar og vekeplanar.

 I intervju med lærarar og rektor vert det vist til gjeldane rutinar for timen, spesielt det som gjeld for gjennomgang av mål ved oppstart av timen og at læringsmåla skal gå fram av vekeplanane. I intervjua kjem det også fram at rektor har tillit til at lærarane tek i vare elevane sin rett til å kjenne til måla.

1.3. Sikrar rektor at undervisningspersonalet tek vare på den retten eleven har til å kjenne til kva som blir vektlagt i vurderinga av elevane sin kompetanse?

 Innlevererte eigenvurderingar viser at ikkje alle lærarane svarar ja på dette spørsmålet.

 Både rektor og lærarar viser i eigenvurderingane til skulen sine rutinar i skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule»⁵ og i dokumentet «Rutinar for vurdering» der det går fram at ein er pålagt å nytte kriterier for måloppnåing og vurderingskriterier.

 I oversyn over «Rutinar for vurdering» går det m.a. fram at det skal gjennomførast elevsamtale minst ein gong kvar termin, utviklingssamtale kvar termin og eigenvurdering i samband med nytt emne. Kontaktlærer og faglærar er ansvarleg for elevsamtalen og utviklingsamtalen. Faglærar er ansvarleg for gjennomføring av eigenvurdering.

 I eigenvurderinga viser rektor også til dokumentet «Elevundersøkinga – arbeid med elevundersøkinga», jf. om framgangsmåten i kontrollspørsmål 1.2.

 Når det gjeld dei overordna prinsipp for vurdering, står det følgjande: «Det skal utarbeidast nivådelte kjenneteikn i periodeplanane. Elevane skal ha utdelt tydelege kjenneteikn/mål i forkant av alle innleveringar/prøver.

Dette gjeld også munnlege framføringar.»

 I eigenvurderinga er det også vist til føringar som er lagt for

gjennomføring av elevsamtalar, jf. overordna prinsipp for vurdering i «Slik gjer me det på Kvåle skule».

 Innleverte dokument syner at i kva grad det er laga vurderingskrierer varierer. Det varierer frå skildring av høg, middels, låg meistring i forhold til tema i faget, jf. mat og helse i 9. klasse, til punktvis oppsetting av vurderingskriterier i forhold bestemte arbeidsoppgåver innafor faget, t.d.

norsk i 9. klasse.

 Det er sendt inn mal for førebuingsskjema til utviklingssamtale både for 6.

og 9. klassetrinnet. Det er også lagt ved skriftlege anonymiserte elevvurderingar for dei same klassetrinna.

 I intervju peikar rektor på at det blir utarbeidd nivådelte kjenneteikn i meir eller mindre alle fag. På mellomtrinnet er det utarbeidd kriterier - spesielt i norsk og matematikk.

5 Slik gjer vi det på Kvåle skule 2015-2016. «Me byggjer framtida» saman med trygge og aktive elevar som opplever meistingsglede.

(12)

12

 Av innleverte (anonymistererte) tilbakemeldingar til elevane går det ikkje klart fram om lærarane sine tilbakemeldingar til elevane baserer seg på utarbeidde vurderingskriterium og aktuelle kompetansemål/læringsmål i faget.

 I intervju med rektor seier han at dei diskuterer i kva grad innsats i fag skal vere eit vurderingskriterium i fag.

 Lærarar seier i intervju at dei ikkje har fått tilbakemelding frå rektor på vurderingskriterar dei har laga. Men peiker på at inspektørane i nokre tilfelle har gitt dei tilbakemelding på utarbeidde vurderingskriterier.

1.4. Sikrar rektor at opplæringa samla dekkjer alle kompetansemåla på hovudtrinnet?

 I eigenvurderingane svarer fleire av lærarane nei på dette kontrollspørsmålet.

 Rektor skriv i si eigenvurdering at det er innarbeidde rutinar for korleis ein jobbar med opplæring undervegs, spesielt at ein tek tak i resultat frå ulike kartleggingar/prøver og eksamensresultat.

 I innleverte eigenvurderingar seier fleire av lærarane at dei nyttar eldre lokale læreplanar og at desse ikkje har vore reviderte/oppdaterte eller ikkje er i bruk. I eigenvurderingane skriv lærarar at skulen manglar eit

«heilheitleg system» som er med å sikre at alle kompetansemåla på hovudtrinnet er dekka.

 Det går også fram i eigenvurderingane at dei kanskje jobbar meir etter læreboka enn utifrå LK06. Dette forholdet er også omtalt i intervju.

 I intervju med lærarar går det fram at det ikkje er systematisk samarbeid mellom Kvåle skule og Trudvang skule med tanke på å sikre alle

kompetansemåla er dekka på mellomtrinnet, spesielt då 5. klasse er på Trudvang skule, og 6. og 7. klasse er på Kvåle skule.

1.5. Sikrar rektor at opplæringa samla dekkjer dei individuelle opplæringsmåla i IOP?

 I eigenvurderinga frå rektor seier han at skulen har rutinar for arbeidet med IOP og spesialundervising.

 Innsendte dokument viser at spesialundervisning er vektlagt i oppsettet på planleggingsveka 11.08- 15.08. 2014. I informasjonsheftet «Slik gjer me det på Kvåle skule» er det med eit eige punkt om organisering av tilpassa opplæring.

 I intervju med rektor går det fram at rektor fattar enkeltvedtak om

spesialundervisning. Han peiker på at den vidare oppfølginga er delegert til inspektørane (2) ved skulen som har ansvar for å følgje opp

enkeltvedtaka. Inspektørane rapporterer også tilbake til rektor med tanke på ev. endringar i organisering, omfang eller innhald i

spesialundervisninga.

(13)

13

 Lærarane stadfestar i intervju at dei utarbeider IOP og halvårs- og årsrapport. Dei seier at skuleleiinga deltek på aktuelle møte i samband med elevar som har vedtak om spesialundervisning.

1.7. Utarbeider skulen IOP kvart år for alle elevar som har vedtak om spesialundervisning?

 Skulen utarbeider IOP for kvart år for alle elevar med vedtak etter opplæringslova § 5-1.

 I skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» går det fram under rutinar for tilpassa opplæring at IOP skal utarbeidast i

september – oktober, halvårsrapport i januar-februar og årsrapport i mai- juni.

 Forholda er også stadfesta i intervju med rektor og lærarar.

1.8. Samsvarar innhaldet i IOP med enkeltvedtaket når det gjeld innhaldet i opplæringa, medrekna når det er gjort avvik frå LK06?

 I eigenmeldinga frå rektor går det fram at enkeltvedtak vert gjort etter tilråding frå PPT. IOP inneheld målsetjingar for opplæringa som nokre gonger kan avvike frå LK06.

 I eigenvurderinga frå rektor er det vist til skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» og der er lagt ved ein eigen PowerPoint- presentasjon om IOP.

 I samband med tilsynet har skulen sendt inn tre anonymiserte saker som gjeld skuleåret 2014/15. Sakene inneheld sakkunnig vurdering,

enkeltvedtak, IOP, halvårsrapport og årsrapport. I to av sakene tilrår PPT at eleven kan følgje ordinær læreplan.

 I dei innsendte enkeltvedtaka går det ikkje klart fram i kva grad eleven skal følgje ordinær læreplan eller ikkje. Forholdet er også stadfesta i intervju med rektor.

1.9. Har IOP-en eigne mål for opplæringa når eleven si opplæring skal avvike frå ordinære læreplanar?

 I dei innsendte anonymiserte sakene inngår eleven sine emneplanar som ein del av elevens IOP. Planane har med eigne målsetjingar.

1.10. Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre at IOP-en er samordna med planane for den ordinære opplæringa (klassen)?

 Dei fleste svarar ja på dette kontrollspørsmålet.

 I eigenvurderinga frå rektor går det fram at det er kontaktlærar og faglærar som er ansvarleg for IOP og skulen har rutinar for dette innafor fellestida.

 I eigenvurderingane frå lærarane vert det vist til mykje av det same som rektor viset til, men det kjem også fram opplysningar som viser at ein ikkje kjenner til om skulen har ein innarbeidd framgangsmåte.

(14)

14

 I dei innsendte anonymiserte sakene er det med eit eige punkt om

«klassen sin plan» i elevens IOP.

 I eigen PowerPoint-presentasjon om IOP går det fram at ein skal samkøyre ordinær opplæring med spesialundervisning.

3.3 Kommuens tilbakemelding etter førebels tilsynsrapport

Sogndal kommune har følgjande kommentar til punkt 1.3 i førebels rapport:

Sogndal kommune er ikkje samd i punktet frå rapport angåande innsats - om at «kollegiet ikkje er heilt samstemt på dette punktet». På vegne av Kvåle skule vil me presisere at det er pedagogiske diskusjonar – og i eit stort lærarkollegium med stort aldersspenn – er det alltid ulike meiningar.

Dette betyr ikkje at kollegiet ikkje kjenner til praksis knytt til vurdering av innsats, og dette er ikkje eit mykje debattert punkt angåande

vurderingskriterium i fag. At kollegiet har pedagogiske diskusjonar - er noko anna.

Angåande IOP og «klassen sin plan», er dette noko som heng igjen etter ein gamal mal av IOP. Vår tilpasning for desse elevane, er at det kvar einaste veke vert laga eigne tilpassa vekeplanar for dei elevane som skil seg frå den ordinære vekeplanen som klassen følgjer.

Generelt :

Sogndal kommune og Kvåle skule ser at ein skal utarbeide og følgje opp rutinar som gjer at administrasjonen ved skulen kan ha jamleg oppfølging både angåande vekeplanar, periodeplanar, halvårsplanar, årsplanar,

vurderingskriterium og kompetansemål. Dette vert rutinar som vert lagt inn i «Slik gjer me det på Kvåle Skule».

Sogndal kommune vil også gå gjennom arbeidet med lokale læreplanar og sørge for at desse er oppdaterte og kjente på kvar av skulane.

3.4 Fylkesmannens vurderingar

Utdanningsdirektoratet har understreka at innsats eller aktivitet i faget ikkje skal trekkast inn i vurderinga i fag. Det er berre kompetansen eleven faktisk har vist i faget som skal vurderast opp mot kompetansemåla, jf. § 3-3. Ein elev som er meir aktiv enn andre skal altså ikkje få ein betre karakter på dette grunnlaget.

Manglande deltaking kan berre ha betydning for om det er grunnlag for vurdering i faget eller ikkje, og kan elles trekkast inn i vurderinga av orden og åtferd, jf. § 3-3 tredje ledd og § 3-5. Heller ikkje motivasjonen eller engasjementet til eleven skal trekkast inn i vurderinga i faget.

Med sikre meiner vi at rektor/leiinga på skulen både må gje føringar og ha oppfølging, slik at skulen har eit system. Mykje av rutinane ved skulen er samla under ulike overskrifter i informasjonsheftet «Slik gjer me det på Kvåle skule».

(15)

15

Kvåle skule har eit system med årsplanar, halvårsplanar og seksvekersplanar og vekeplanar. For nokre år sidan la leiing og tilsette ned mykje arbeid med å utvikle dette systemet. Seinare har planarbeidet blitt tatt vidare innafor ramma av itslearing, der lærarne legg inn periodeplanar og vekeplanar. Rektor seier at arbeidet med planarbeidet er delegert til teama og rektor har regelmessing dialogmøte med teamleiarane. Lærarane reknar med at då rektor har generell tilgang til dei aktuelle planane, t.d. på læringsplattforma itslearning , vil han kunne kontrollere om innhaldet i opplæringa i fag er knytt til kompetansemål.

Utover dette viser ikkje lærarane til bestemt oppfølging frå rektor, men at han har tillit til lærarane.

Rektor/leiinga må også her gi føringar og ha oppfølging. Føringar som er gitt frå rektor er at elevane blir gjort kjende med læringsmåla (t.d. kapittel i læreboka) på itslearning, vekeplanane (for ein eller to veker) og det er vanleg å gå

gjennom læringsmåla med elevane i timen/undervisningsituasjonen. Dette er skrive ned i skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» og i dokumentet «Rutinar for vurdering». Rektor uttrykkjer tillit til lærarane på dette området og lærarane på si side viser til at rektor har tilgang, t.d. på

læringsplattforma, og at han såleis kan kontrollere at undervisningspersonalet gjer elevane kjende med mål for opplæringa. Rektor har møte med dei ulike teama på skulen, men på dette området ser vi ikkje at dette er forhold som vert følgt opp systematisk, jf. innsendte referat frå teammøte.

Undervisningspersonalet skal ta i vare retten eleven har til å kjenne til kva som blir vektlagt i vurderinga av elevens kompetanse. Rektor/leiinga må også her gi føringar og ha oppfølging. Både rektor og lærarar viser til at skulen har rutinar og at desse er å finne i skulens informasjonshefte og i eige dokumentet om rutinar for vurdering der lærarane er pålagt å nytte «kriterier for måloppnåing og vurderingskriterier». Spørsmålet er om rektor følgjer opp dei føringane som skulen har lagt. Både rektor og lærarane uttykkjer at dette vert praktisert noko ulikt mellom fag og trinn.

Under intervju kom det også fram at eleven sin innsats i fag har vore eit

diskusjonstema i personalet. Innlevererte eigenvurderingar frå lærarane syner at ikkje alle svarar «ja» på dette kontrollspørsmålet. Lærarar seier i intervju at dei ikkje har fått tilbakemelding på vurderingskriterar dei har laga, men nokre lærarar peiker likevel på at det har skjedd at inspektørane har gitt

tilbakemelding. Men vi finn ikkje at forhold som gjeld elevens rett til kva som er lagt vekt på i vurderinga av elevens kompetanse er klargjort godt nok frå rektor si side, både når det gjeld føringar og oppfølging.

Rektor skal sikre at opplæringa samla dekkjer alle kompetansemåla på hovudtrinnet. Rektor/leiinga må gi føringar og ha oppfølging. Under dette kontrollspørsmålet viser rektor til innarbeidde rutinar for korleis ein arbeider med opplæring undervegs, og at dei spesielt tek tak i resultata frå ulike

kartleggingar/prøver og eksamensresultat. Eigenvurderingane frå lærarane viser

(16)

16

at fleire lærarar svarar nei på dette kontrollspørsmålet. Fleire av lærarane peikar også på at ein ved skulen nyttar eldre lokale læreplanar som ikkje er

reviderte/oppdaterte. På spørsmål om eventuelle utegløymde kompetansemål i fag ville bli oppdaga, er det uklart om dette ville blitt fanga opp.

Rektor skal sikre at opplæringa samla dekkjer dei individuelle opplæringsmåla i IOP. Rektor/leiinga må gi føringar og ha oppfølging. Alle elever som har vedtak om spesialundervisning, skal ha ein individuell opplæringsplan (IOP) som viser den opplæringa eleven skal ha. I planen vil eleven ofte ha eigne mål ut over og/eller til erstatning for måla i dei nasjonale læreplanane. I intervju med rektor går det fram at ansvaret for oppfølging av kommunens enkeltvedtak etter

opplæringslova § 5-1 er delegert til inspektørane som rapporterer tilbake til han dersom det er endringar. Lærarane stadfestar at skuleleiinga deltek på aktuelle møte i samband med elevar som har vedtak om spesialundervisning.

Skulen skal utarbeide IOP kvart år for alle elevar med vedtak om

spesialundervisning. Planen må tydeleg vise kva for periode han gjeld, og av og til kan det vere meir enn eitt skuleår. I skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» er det med eit eige punkt om organisering av tilpassa opplæring. I samband med tilsynet er det levert inn tre anonymiserte elevsaker som inneheld sakkunnig vurdering, enkeltvedtak, IOP, halvårsvurdering og årsrapport. Alle tre sakene gjeld skuleåret 2014/2015. Kvåle skule utarbeider IOP for kvart år for elevar med enkeltvedtak. Forholdet er stadfesta både gjennom innsendt dokumentasjon og i intervju.

Innhaldet i IOP skal samsvare med kommunens enkeltvedtak når det gjeld innhaldet i opplæringa, medrekna når det er gjort avvik frå LK06. Avvik frå ordinære læreplanar inneber at eleven har færre mål og/eller andre mål enn det som er fastsett for trinnet. Det er òg avvik når eleven har mål på lågare nivå enn det som elevane ordinært følgjer på årstrinnet. Når vedtaket inneheld slike avvik, må dette gå tydeleg fram av IOP-en.I dei innleverte sakene går det ikkje tydeleg fram i kommunens enkeltvedtak om eleven kan følgje ordinær læreplan, eller skal ha fritak frå ordinær læreplan. Men det er elles samsvar mellom skulens vedtak og IOP.

Sjølv om ikkje det går klart fram i kommunens enkeltvedtak om eleven skal følgje ordinær læreplan, er det i utarbeidde emneplanar med eigne mål som avviker frå ordinære læreplanar. Emneplanane er ein del av elevens IOP.

Skulen skal ha ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre at IOP-en er samordna med den ordinære opplæringa. Dette inneber at dei som utarbeider IOP-en, veit korleis dei skal samordne IOP-en med den ordinære planen for klassen. Skulen må følgje opp at denne framgangsmåten blir følgd.Det kjem fram i

eigenvurderingar frå lærarar at ein meiner at dette ikkje er ein innarbeidd

framgangsmåte ved skulen. I dei innsendte anonymiserte sakene er det med eit eige punkt om «klassen sin plan» i elevens IOP. I innsendte IOP-ar er dette punktet ikkje markert. I intervju med rektor og lærarane er det også uklart kva

(17)

17

som er meininga med dette punket. Det kjem fram ulike synspunkt/svar både i eigenvurderingane og i intervju om skulen har ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre samordning mellom IOP og den ordinære opplæringa.

Utsagnet «kollegiet ikkje er heilt samstemt på dette punktet» i førebels rapport er fjerna i endeleg rapport, men på bakgrunn av faktiske funn og grunngjeving opprettheld vi varsel om pålegg.

3.5 Fylkesmannens konklusjon

Skulen sitt arbeid med opplæring i fag imøtekjem ikkje fullt ut dei aktuelle lovkrava.

(18)

18

4. Undervegsvurdering for å auke eleven sitt læringsutbytte 4.1 Rettslege krav

Nedanfor har vi opplyst om dei rettslege krava for tilsynet med skulens arbeid med undervegsvurdering for å auke eleven sitt læringsutbytte av opplæringa. Vi viser òg til kva for reglar i opplæringslova og/eller i forskrift til opplæringslova krava er knytte til.

Elevane skal få rettleiing i kva for kompetansemål frå LK06 eller mål i IOP-en som opplæringa er knytt til.

Elevane skal bli kjende med måla for opplæringa, jf. forskrift til opplæringslova § 3-1. Dette gjeld for alle årstrinn og gjeld òg for elevar med individuelle mål i ein IOP. Elevane skal bli i stand til å forstå kva dei skal lære, og kva som er formålet med opplæringa. Lærarane gjennomfører opplæringa og må kommunisere dette til elevane.

Elevane skal få rettleiing i kva det blir lagt vekt på i vurderinga i faget.

Eleven skal kjenne til kva som blir vektlagt i vurderinga av hans eller hennar kompetanse, jf. forskrift til opplæringslova § 3-1. Det inneber at elevane skal kjenne til kva som kjenneteiknar ulik grad av kompetanse, og kva det blir lagt vekt på i vurderinga av ein prestasjon. Kravet til at det skal vere kjent for eleven, inneber at det ikkje held at informasjonen ligg på Internett, eller at ein kan få informasjonen ved å spørje læraren. Lærarane må kommunisere

grunnlaget for vurderinga til elevane.

Elevane skal få tilbakemeldingar på kva dei meistrar, og rettleiing i kva dei må gjere for å auke sin kompetanse.

Vurderinga undervegs i opplæringa skal gje god tilbakemelding og rettleiing til eleven og vere ein reiskap i læreprosessen, jf. forskrift til opplæringslova § 3-2.

Undervegsvurdering skal medverke til at eleven aukar sin kompetanse i fag, jf.

forskrifta § 3-11. Undervegsvurderinga skal elevane få løpande og systematisk, ho kan både vere skriftleg og munnleg, skal innehalde grunngjeven informasjon om kompetansen til eleven og skal gjevast med sikte på fagleg utvikling.

Elevane skal involverast i vurderinga av eige læringsarbeid.

Elevane skal delta aktivt i vurderinga av eige arbeid, eigen kompetanse og eiga fagleg utvikling, jf. forskrift til opplæringslova § 3-12. Lærarane må syte for at elevane blir involverte i dette. Eleven si eigenvurdering skal vere ein del av undervegsvurderinga.

Elevane skal frå og med 8. årstrinn få halvårsvurderinga utan karakter midt i opplæringsperioden i alle fag og på slutten av opplæringsåret i fag som ikkje er avslutta. Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at lærarane i

(19)

19

halvårsvurderinga gjev informasjon om elevane sin kompetanse i faga og rettleiing om korleis elevane kan auke kompetansen sin.

Halvårsvurdering i fag er ein del av undervegsvurderinga og skal uttrykkje eleven sin kompetanse knytt til kompetansemåla i læreplanverket, jf. forskrift til

opplæringslova § 3-13. Halvårsvurdering skal òg gje rettleiing i korleis eleven kan auke kompetansen sin i faget.

Halvårsvurdering utan karakter skal elevane få gjennom heile grunnopplæringa og gjeld alle elevar uavhengig av vedtak og type opplæring. Det er ikkje sett krav til kva form vurderinga skal ha. Vurderinga kan derfor vere både skriftleg og munnleg. Frå og med 8. årstrinn og i vidaregåande opplæring skal vurderinga gjennomførast midt i opplæringsperioden. Frå og med 8. årstrinn og i

vidaregåande skule skal elevane få vurdering utan karakter midt i

opplæringsperioden og på slutten av året dersom faget ikkje blir avslutta.

Frå 8. årstrinn og i vidaregåande skule skal elevane i tillegg ha halvårsvurdering med karakter midt i opplæringsperioden og på slutten av året dersom faget ikkje blir avslutta.

Skulen må gjennomføre halvårsvurderinga utan karakter på riktige tidspunkt og ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at vurderinga til lærarane har eit innhald i samsvar med forskrifta.

Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at årsrapporten inneheld ei vurdering av utviklinga til eleven ut frå måla i IOP-en.

For elevar med spesialundervisning skal skulen, i tillegg til halvårsvurdering med og utan karakter, ein gong i året utarbeide ein skriftleg rapport. Rapporten skal mellom anna gje vurdering av eleven si utvikling i forhold til måla i IOP, jf.

opplæringslova § 5-5.

Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at elevane får

årsrapportar på riktige tidspunkt og at årsrapportar har eit innhald i samsvar med forskrifta.

(20)

20 4.2 Fylkesmannens undersøkingar

Undervegsvurdering for å auke elevane sitt utbytte av opplæringa 2.1. Rettleier lærarane elevane om kva for kompetansemål frå LK06 eller mål i IOP-en som opplæringa er knytt til?

 I eigenvurderingane svarer både rektor og lærarane «ja» på dette spørsmålet.

 Når det gjeld skulen sine rutinar, viser både rektor og lærarar til heftet

«Slik gjer me det på Kvåle skule». I heftet (s.11) er det eit eige punkt om

«Vurdering». Om periodeplanar står følgjande: «Skulen sine periodeplanar er overordna verktøy for å synleggjere samanhengen mellom

kompetansemål/læringsmål/kjenneteikn på måloppnåing, fagleg arbeid og vurderingsmetodikk. (..)Det skal vere tydelege læringsmål på

arbeidsplanen til elevane.»

 I skulens dokument «Rutinar for vurdering» er det med eit eige punkt der det går fram at elevane skal vere kjende med kompetansemåla ved

«oppstart av nytt emne (…) kompetansemåla frå læreplanen/læringsmål i faget og kriterier for måloppnåing». Faglærar er ansvarleg gjennom

«itslearning Vekeplan».

 Både rektor og lærarar har sendt inn døme på vekeplanar og

vurderingskriterier for fag og emne. Vekeplanane har med ei eiga kolonne for mål, dvs. kva elevane skal meiste i faga. På innleverte vekeplanar (8ABC - veke 37, 9 ABC-veke5) er det er ikkje ført opp mål for alle faga.

 På itslearning er det vanleg at lærarane legg inn kompetansemål og læringsmål. I tillegg er det også utarbeidd mål og vurderingskriterium etter skulen sine tidlegare system, t.d. i innsendt dokumentasjon for faget mat og helse på 9. klassesteget.

 I Fylkesmannens spørjeskjemaundersøking svarer alle elevane «ja» på spørsmålet om læraren forklarer kva som er måla i faget, slik at dei forstår kva dei skal lære.

2.2. Rettleier lærarane elevane i kva det blir lagt vekt på i vurderinga i det enkelte faget?

 Når det gjeld skulen sine rutinar, viser både rektor og lærarar i

eigenvurderingane til heftet «Slik gjer me det på Kvåle skule». Under punktet «Kjenneteikn» står følgjande: «Det skal utarbeidast nivådelte kjenneteikn i periodeplanane. Elevane skal ha utdelt tydelege

kjenneteikn/mål i forkant av alle innleveringar/prøvar. Det gjeld også munnlege framføringar.»

 Rektor og lærarane skriv i eigenvurderingane at dette skal gå fram av vekeplanane.

(21)

21

 Vekeplanane har med ei eiga kolonne for vurdering, dvs. kva elevane vert vurdert utifrå. På innleverte vekeplanar (8ABC - veke 37, 9 ABC-veke5, 6.

klasse veke 8). I fleire fag er «innsats i timane», «munnleg aktivitet» og aktivitet i faget (prøve/test) forhold som er ført opp som

vurderingskriterium.

 Dette er forhold som også kjem att i lærarane sine skriftlege

tilbakemeldingar til elevane, t.d. i samband med halvårsvurdering 6.

klasse: «kan vere enno meir aktiv i timane», «du er munnleg aktiv i timane», «bli meir aktiv i timane, både munnleg og skriftleg», «den munnlege aktiviteten i timane varierer».

 Det er også døme på at elevens faglige nivå og graden av måloppnåing vert vurdert meir uavhengig av arbeidsinnsats og innstilling til faget, t.d.

gjeld dette for faget mat og helse i 9. klasse.

 På Fylkesmannens spørjeskjemaundersøking svarer dei fleste av elevane

«ja» på spørsmålet om dei får vite kva læraren legg vekt på når arbeidet deira i faget blir vurdert.

2.3. Gjev lærarane elevane tilbakemeldingar på kva dei meistrar i faga?

 I eigenvurderinga viser rektor til heftet «Slik gjer me det på Kvåle skule», m.a. at dei i tillegg til det daglege vurderingsarbeidet også følgjer opp gjennom halvårsvurderingar og utviklingsamtalar.

 I eigenvurderingane frå lærarane peiker dei på at dette skjer t.d. som munnlege tilbakemeldingar i timar/undervegs og etter innlevert arbeid.

Dette forholdet vert også stadfesta gjennom intervju med lærarane.

 Under spørsmålet 2.2. har vi peika på at i fleire av faga er det lagt vekt på innsats i timane som ein del av vurderingsgrunnlaget i fag. Dette forholdet finn vi også att i lærarane sine tilbakemeldingar til elevane om kva dei meistrar i faga.

 På Fylkesmannens spørjeskjemaundersøking svarer ca. 80 % av elevane

«ja» på spørsmålet om læraren fortel dei undervegs i opplæringa kva dei får til i faget.

2.4. Rettleier lærarane elevane om kva dei må gjere for å auke kompetansen sin i det enkelte faget?

 Rektor skriv i eigenvurderinga at skulen har rutinar for å gje tydelege framovermeldingar på kva elevane må jobbe med for å auke kompetansen i faget. I intervju med rektor peikar han på at dei har ein felles

framgangsmåte, men at det blir nok «(…)praktisert noko ulikt mellom lærarane.»

 I eigenvurderingane frå lærarane går det fram at dei gir tilbakemelding både munnleg og skriftleg undervegs og i timane, og elles gjennom

(22)

22

halvårsvurderingar og utviklingsamtalar. Det vert også vist til innleverte tilbakemeldingar i forhold til ein bestemt aktivitet, t.d. faktatekst i faget norsk.

 I heftet «Slik gjer me det på Kvåle skule» under punktet

«Framovermelding» står følgjande: «Eleven skal vite kva han/ho må gjere for å utvikle seg i faget i følgjande samanhengar: Dagleg gjennom

munnleg rettleiing i den einskilde time, tilbakemelding på prøvar eller heimearbeid skriftleg, utviklingssamtalen (skriftleg), elevsamtalen.»

 I oversyn over «Rutinar for vurdering» går det m.a. fram at det skal

gjennomførast elevsamtale minst ein gong i kvar termin, utviklingssamtale kvar termin og eigenvurdering i samband med nytt emne. Kontaktlærar og faglærar er ansvarleg for elevsamtalen og utviklingsamtalen. Faglærar er ansvarleg for gjennomføring av eigenvurdering.

 Skulen utarbeidd skjema som skal fyllast ut av eleven på mellomsteget i forkant av elevsamtalen. Her skal elevane ta stilling til utsegn under overskriftene; sosial kompetanse, åtferd, orden og fagleg utvikling.

 Vi har tidlegare peika på at innleverte vurderingskriterier varierer og at for nokre fag ligg det ikkje føre vurderingskriterier, jf. kontrollspørsmål 1.3.

 I Fylkesmannens spørjeskjemaundersøking svarer ca. 70 % av elevane

«ja» og 22% «nei» på spørsmålet om læraren snakkar med dei undervegs i opplæringa om kva dei bør gjere for å bli betre i faget. I intervju med rektor peikar han på når 20 % svarar «nei» er dette elevar skulen ikkje

«når» fram til.

 Under spørsmålet 2.2. og 2.3. har vi peika på at i fleire av faga er det lagt vekt på innsats i timane er ein del av vurderingsgrunnlaget i fag. Dette forholdet ser vi også går att i lærarane sine tilbakemeldingar til elevane om kva dei må gjere for å auke kompetansen sin i faga.

2.5. Syter lærarane for å involvere elevane i vurderinga av eige læringsarbeid?

 Rektor skriv i eigenvurderinga at i samband med kvart emne skal elevane gjennomføre eigenvurderingar, men rektor peikar på at tal frå

Elevundersøkinga viser at elevane ikkje synest dei har nok medverknad og involvering.

 I eigenvurderingane frå lærarane skriv dei at dette er eit mål, men at dei meiner dei har ein del å gå på i forhold til t.d. struktur/systematisering.

 Skulen gjennomførte ståstadsanalyse i 2013-2014. Under emnet

«Tilleggstema-underveisvurdering» er det spørsmål om elevane på vår skule får vere med å utvikle vurderingskriterier for læringa. Her svarer 25

% av respondentane at dei meiner skulen sin praksis bør endrast, dvs.

tiltak er nødvendig.

 I skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» er det med eit eige punkt om «Eigenvurdering»: «Eleven skal lære eigenrefleksjon om

(23)

23

læring og vurdering av eige arbeid og jobbe med eigenvurdering av arbeid gjennom heile året.»

 I samband med tilsynet er det levert inn eigenvurderingsskjema i fag, t.d.

norsk i 8.,9. og 10. klasse.

 I intervju med rektor peikar han på at elevmedverknad er ei utfordring, og at dei har diskutert resultata frå Elevundersøkinga. I forhold til elevane må dei avklare at dette ikkje inneber rett til å påverke karakterane.

 I intervju med lærarane meiner dei at elevane er med å vurdere seg sjølve i større grad enn dei er medvitne om, eller at elevane ikkje veit om deira medverknad.

 I Fylkesmannens spørjeskjemaundersøking svarer ca. 72 % av elevane i 6.

klasse «ja» på spørsmålet om dei får vere med og vurdere korleis dei utviklar seg i faget gjennom skuleåret. 32 % av elevane i 9. klasse svarer

«ja» og 47 % svarer «nei».

2.7. Får elevane frå og med 8. årstrinn halvårsvurderinga utan karakter midt i opplæringsperioden i alle fag?

 I eigenvurderinga svarer rektor at alle elevane har fagsamtale med kvar av faglærarane i forkant av karakterar ved terminslutt i januar. Han viser også til heftet «Slik gjer me det på Kvåle Skule». Under «Rutinar for vurdering» er det med eit eige punkt om undervegsvurdering. I eigemeldinga seier rektor at fagsamtalen for første termin skal «(…) innehalde konkret tilbakemelding på kor ein er i faget – men også tydleg framovermelding på kva eleven kan jobbe med for å auke kunnskapen.»

 Lærarane viser i sine eigenvurderingar til at dei gjennomfører fagsamtalar mellom faglærar og elev ved terminslutt.

 I intervju med rektor seier han at skulen har terminslutt 15. januar. Om lag ein til to veker før elevane får karakterane for første termin,

gjennomfører skulen munnlege fagsamtalar med elevane.

Utviklingsamtalane skjer i oktober.

2.8. Får elevane frå og med 8. trinn halvårsvurderinga utan karakter på slutten av opplæringsåret i fag som ikkje er avslutta?

 I eigenvurderinga svarer rektor at alle elevane har fagsamtale med kvar av faglærarane i forkant av karakterar ved terminslutt i juni. Han viser også til heftet «Slik gjer me det på Kvåle Skule» - rutinar for vurdering der det er eit eige punkt om undervegsvurdering og sluttvurdering. Det går fram av rektor si eigenvurdering at fagsamtalen kjem i tillegg til

elevsamtalen og utvikklingssamtalen som ein også gjennomfører to gonger per skuleår.

(24)

24

 Lærarane viser i sine eigenvurderingar til at skulen gjennomfører fagsamtalar mellom faglærar og elev ved terminslutt.

 I intervju med rektor går det fram at før sommarferien startar skulen gjennomføringa av fagsamtalane i juni. Om lag ein til to veker seinare får elevane karakterane. Utviklingsamtalane for vårhalvåret skjer i mars.

2.9. Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at lærarane i halvårsvurderinga gjev informasjon om eleven sin kompetanse i faga?

 Rektor skriv i si eigenvurdering at elevane får informasjon om kompetanse gjennom fagsamtalen og dei får også framovermelding i høve til utvikling.

Fagsamtalane vert etterfølgt av vurdering med karakterar.

 I sine eigenvurderingar viser lærarane på 6. årstinnet til at dei nyttar skjema for utviklingssamtale som er utfylt av elev og kommentert av lærarar. Lærarar som ikkje deltek på samtalen, skriv kommentarar i itslearning.

 Lærarane på 9. klassetrinnet skriv i eigenvurderinga at dei gjev munnleg informasjon i utviklingssamtalen, med bakgrunn i felles utarbeidd

samtaleskjema for skulen. Denne samtalen blir dokumentert gjennomført.

 I eigenvurderingane viser lærarane også til det å gje eleven informasjon hans/hennar kompetanse i faga ligg i deira profesjon.

 I skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» er det med eit eige punkt om «Utviklingssamtalen» og «Elevsamtalen»: « Det skal gjennomførast ein utviklingssamtale pr. semester. To lærarar skal vere til stades under samtalane.» (…)«Det skal gjennomførast ein strukturert elevsamtale i semesteret i tillegg til utviklingssamtalen.»

 I heftet er det også eit eige punkt om «Fageleg tilbakemelding»:

«Faglærar skal gjennomføre fagsamtale i sine fag. (Ungdomssteget) Viktig å hjelpe kvarandre i klassen så det vert mogeleg å gjennomføre. (T.d. når det er 2 lærarar, assistent eller liknande inne.)»

 Vi har tidlegare presisert at det er elevens faglege nivå og graden av måloppnåing som skal vurderast, uavhengig av arbeidsinnsats og

innstilling til faget.

2.10. Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at lærarane i

halvårsvurderinga gjev rettleiing om korleis eleven kan auke kompetansen sin?

 I eigenmeldinga viser rektor til det same som under kontrollspørsmål 2.9., dvs. at elevane får informasjon om kompetanse gjennom fagsamtalen og får framovermelding i høve til utvikling. Fagsamtalane vert etterfølgt av vurdering med karakterar.

 På 6. årstinnet viser lærarane i sine eigenmeldingar til at dette skjer gjennom munnlege tilbakemeldingar på faga og viser til utarbeidd

(25)

25

førebuingsskjema til utviklingssamtalen for mellomtrinnet der ein også

«(…) lagar mål for arbeidet vidare som elev, foreldre og lærar skriv under.»

 Lærarane på 9. klassesteg skriv m.a. i eigenvurderingane at «Vurdering for læring» og «Klasseleiing» har vore satsingsområde på skulen. Dei viser også til at rettleiing om korleis eleven kan auke kompetansen sin ligg i deira profesjon.

 I skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» er det med eit eige punkt om «Framovermelding»: «Eleven skal vite kva han/ho må gjere for å utvikle seg i faget i følgjande samanhengar: Dagleg gjennom munnleg rettleiing i den einskilde time, tilbakemelding på prøvar eller heimearbeid skriftleg, utviklingssamtalen (skriftleg), elevsamtalen.»

 Vi har tidlegare presisert at det er elevens faglege nivå og graden av måloppnåing som skal vurderast, uavhengig av arbeidsinnsats og innstilling til faget.

2.11. Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at årsrapporten inneheld ei vurdering av utviklinga til eleven ut frå måla i IOP-en?

 Rektor skriv i si eigenvurdering at elevane får informasjon om kompetanse gjennom fagsamtalen og får framovermelding i høve til utvikling.

Fagsamtalane vert etterfølgt av vurdering med karakterar. Han viser til innsendte IOP-ar og rapport på IOP.

 Skulen har utarbeidd eigen mal for halvårsrapport og årsrapport. Skulen har valt å utarbeide halvårsvurderingar for elevar med vedtak om

spesialundervisning sjølv om det i opplæringslova ikkje lenger er krav om dette.

 Lærarane viser i sine eigenvurderingar til skulens informasjonshefte «Slik gjer me det på Kvåle skule» og det som står under punkta: «Organisering av tilpassa opplæring Kvåle skule», «Rutiner tilpassa opplæring Kvåle skule», «Tilmeldingsprosedyrar PPT» og «Overordna prinsipp for vurdering ved Kvåle skule.» Dei viser også til datoar for innlevering av

halvårsrapport og årsrapport.

 Under punktet «Rutiner tilpassa opplæring Kvåle skule» går det fram at lærar skal levere halvårsvurdering 15. januar og årsrapport 15. juni.

 Innleverte anonyme årsrapportar viser at utviklinga til eleven gjennomgåande blir vurdert ut frå måla i IOP.

4.3 Kommunens tilbakemelding etter førebels rapport

Sogndal kommune har følgjande kommentar til punkt 2.2 i førebels rapport:

Sogndal kommune er ikkje samd i punkta om at vurdering av innsats er nytta som vurderingskriterium. Me meiner innsats ikkje er eit

vurderingskriterium – men ein måte å beskrive korleis eleven kan vise

(26)

26

kunnskapen sin best mogeleg. Å stimulere til å vere aktiv for å vise

kunnskapen sin best mogeleg, er noko me ser på som naturleg i læraryrket.

Generelt :

Sogndal kommune og Kvåle skule ser at ein skal utarbeide og følgje opp rutinar som gjer at det vert endå tydelegare korleis me jobbar med

elevinvolvering. Me vil også gjere det tydeleg gjennom rutinane, kva som er gode vurderingskriterium og korleis me skal følgje opp desse. Dette vert rutinar som vert lagt inn i «Slik gjer me det på Kvåle Skule»

4.4 Fylkesmannens vurderingar

Utdanningsdirektoratet har understreka at innsats eller aktivitet i faget ikkje skal trekkast inn i vurderinga i fag. Det er berre kompetansen eleven faktisk har vist i faget som skal vurderast opp mot kompetansemåla, jf. § 3-3. Ein elev som er meir aktiv enn andre skal altså ikkje få ein betre karakter på dette grunnlaget.

Manglande deltaking kan berre ha betydning for om det er grunnlag for vurdering i faget eller ikkje, og kan elles trekkast inn i vurderinga av orden og åtferd, jf. § 3-3 tredje ledd og § 3-5. Heller ikkje motivasjonen eller engasjementet til eleven skal trekkast inn i vurderinga i faget. Men i kroppsøving skal innsatsen til eleven vere ein del av grunnlaget for vurdering.

Undervegsvurdering for å auke eleven sitt læringsutbytte er det som er

overskrifta for dette punktet i rapporten. Fleire av kontrollspørsmåla går på om læraren rettleiar elevane, dvs. om dette skjer i forhold til mål, vurdering og auke av kompetanse i faga. Rettleie i denne samanhengen inneber også at lærarane gjennomfører desse aktivitetane på ein måte som er forståeleg for elevane.

På spørsmål om elevane får rettleiing om kva kompetansemål frå LK06 eller mål i IOP-en som opplæringa er knytt til, viser t.d. innleverte vekeplanar at dette er noko som lærarane gjer.

I rettleiinga er det elevens faglege nivå og graden av måloppnåing som skal vurderast, uavhengig av arbeidsinnsats, innstilling til faget og ulike former for lærevanskar. Unntaket er i faget kroppsøving. Når vi ser dette opp mot innsendt vurderingsgrunnlag i fag, ser vi at arbeidsinnsats har eit sterkt innslag både i kva som blir lagt vekt som vurderingskriterium og i tilbakemeldingane til elevane. Vi ser dette tydlegast på 6. årstrinnet, dvs. på mellomtrinnet. Men vi ser også dette forholdet i faget matematikk i 9. klasse, jf. veke 9abc veke 5. Innsats som som vurderingskrtiterium «slår inn» fleire plassar når vi skal avgjere

kontrollspørsmåla under denne delen i rapporten, jf. kontrollspørsmåla 2.2.,2.3.,2.4.,2.9. og 2.10.

Involvering i vurdering av eige læringsarbeid inneber m.a. at elevane får delta i vurdering av: eige arbeid: Både skriftleg/praktisk arbeid og munnlege

framføringar eller prestasjonar. Eigen kompetanse: Korleis prestasjonar ligg i

(27)

27

forhold til måla for opplæringa, medrekna ev. karakternivå. Eiga fagleg utvikling:

Korleis fagleg arbeid og kompetanse har utvikla seg over ein litt lengre periode.

Når det gjeld elevinvolvering av eige læringsarbeid, er det fleire forhold som syner at dette er eit område som skulen kan bli betre på. Vi legg merke til at ca.

halvparten av elevane på 9. årstrinn svarer negativt på dette spørsmålet. Det kan vere at elevane ikkje er godt nok innforstått med kva involvering av eige læringsarbeid inneber dette inneber, men i så fall er dette noko som skulen må tydeleggjere betre for elevane.

Frå og med 8. trinn skal eleven ha halvårsvurdering utan karakter før

halvårsvurdering med karakter, men så nær at vurderingsgrunnlaget er likt.

Kravet gjeld òg der fag er organiserte over kortare tid enn eit heilt skuleår.

Skulen sin praksis er i samsvar med regelverket både når det gjeld midt i opplæringsperioden og på slutten av opplæringsåret.

Skulen skal ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at lærarane i

halvårsvurderinga gjev informasjon om eleven sin kompetanse i faga. Innarbeidd framgangsmåte vil seie at lærarane veit korleis dei skal gje informasjon om elevane sin kompetanse i faga. Skulen må følgje opp at lærarane gjev denne informasjonen i halvårsvurderinga. Vi har peika på arbeidsinnsats har eit sterkt innslag både som vurderingskriterium og i tilbakemeldingane til elevane, spesielt ser vi dette på 6. årstrinnet. Skulen må difor sikre at denne informasjonen på ein måte som er i samsvar med regelverket. Dette gjeld også korleis elevane kan auke sin kompetanse.

Vi finn at innsendte skriftlege årsrapportar for elevar med vedtak om spesialundervisning er i tråd med gjeldande regelverk.

I kommunens tilbakemelding i forhold til kontrollspørsmål 2.2. meiner skulen at

«(..) innsats ikkje er eit vurderingskriterium – men ein måte å beskrive korleis eleven kan vise kunnskapen sin best mogeleg.»

Vi er merksam på at forskrift til opplæringslova § 3-3 tredje ledd m.a. seier at for at læraren skal få grunnlag for å vurdere eleven sin kompetanse i faget må

eleven «(…)møte fram og delta aktivt i opplæringa (…)». Dette er førsetnader for at lærararen skal kunne gjennomføre vurdering i faget, men er ikkje ein del av vurderingsgrunnlaget.

I innleverte dokumenet: vekeplanar (8ABC - veke 37, 9 ABC-veke5, 6. klasse veke 8) og halvårsvurdering 6. klasse) går det fram at skulen nyttar innsats som vurderingskritrerium.

På bakgrunn av faktiske funn og vår grunngjeving opprettheld vi varsel om pålegg.

(28)

28 4.4 Fylkesmannens konklusjon

Skulen sitt arbeid med undervegsvurdering for å auke elevane sitt utbytte av opplæringa imøtekjem ikkje fullt ut dei aktuelle lovkrava.

5. Undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og spesialundervisning

5.1 Rettslege krav

Nedanfor har vi opplyst om dei rettslege krava for tilsynet med skulens arbeid med undervegsvurdering som grunnlag for tilpassa opplæring og

spesialundervisning. Vi viser òg til kva for reglar i opplæringslova og i forskrift til opplæringslova krava er knytte til.

Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at lærarane systematisk og løpande vurderer om alle elevane har tilfredsstillande utbytte av opplæringa.

Læraren skal, som ein del av undervegsvurderinga, vurdere om den enkelte eleven har tilfredsstillande utbytte av opplæringa, jf. forskrift til opplæringslova § 3-11. Skulen må ha ein kjent og innarbeidd framgangsmåte slik at lærarane systematisk og løpande vurderer om elevane har tilfredsstillande utbytte av opplæringa.

Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte som sikrar at arbeidsmåtar, vurderingspraksis og læringsmiljø blir vurdert for elevar som ikkje har tilfredsstillande utbytte av opplæringa, og skulen må vurdere og eventuelt gjennomføre tiltak innafor tilpassa opplæring.

Alle elevar har krav på tilpassa opplæring, jf. opplæringslova § 1-3. Dersom ein elev ikkje har tilfredsstillande utbytte av opplæringa, skal skulen først vurdere og eventuelt prøve ut tiltak innafor det ordinære opplæringstilbodet, jf.

opplæringslova § 5-4. Skulen må sjå på om tiltak knytte til arbeidsmåtar,

vurderingspraksis og arbeidsmiljø kan medverke til at eleven får tilfredsstillande utbytte av opplæringa. Framgangsmåten for dette må vere kjent og innarbeidd.

Dette skal skulen gjere før eleven eventuelt får tilvising til PPT for ei sakkunnig vurdering med tanke på spesialundervisning.

Skulen må ha ein innarbeidd framgangsmåte for å vurdere om elevane har behov for spesialundervisning, og sikre at lærarane melder behov for

spesialundervisning til rektor.

I nokre tilfelle vil skulens vurdering og eventuelle utprøving av tiltak etter opplæringslova § 5-4 konkludere med at eleven ikkje kan få tilfredsstillande utbytte av opplæringa innafor det ordinære opplæringstilbodet. Eleven har da krav på spesialundervisning, jf. opplæringslova § 5-1. Det er viktig at prosessen for å kunne gje spesialundervisning blir starta så snart som mogleg etter at

(29)

29

behovet for dette er avdekt. Undervisningspersonalet har derfor både plikt til å vurdere om ein elev treng spesialundervisning og å melde frå til rektor når det er behov for det, jf. opplæringslova § 5-4. Skulen må ha ein framgangsmåte som er kjent og innarbeidd blant lærarane slik at dei vurderer og melder behov for

spesialundervisning.

5.2 Fylkesmannens undersøkingar

3.1.⁶ Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre at lærarane

systematisk og løpande vurderer om alle elevane har tilfredsstillande utbytte av opplæringa?

 Rektor skriv i si eigenvurdering at skulen har rutinar der ein med jamne mellomrom går gjennom utviklinga til alle elevane på trinnet både når det gjeld fagleg og sosial utvikling. Rektor viser til korleis skulen arbeider med resultata frå Elevundersøkinga på trinn og i personalmøte.

 I eigenvurderingane frå lærarane vert det vist til skulen sine rutinar for utviklingssamtalar, gjennomgang på trinna, elevsamtalar og

eigenvurderingar. Men det kjem også fram at ein har «nok ein del å gå på for å kunna seia at me er systematiske i alle fag.» Det vert også vist til at lærarane tileignar seg kunnskap om kvar eleven gjennom deltaking i timane, framføringar, samtalar, innleveringar/lekser og testar.

 I intervju med rektor kjem det fram at det er usikkert om skulen har ei skriftleg rutine som seier at lærarane skal kontinuerleg vurdere om elevane har tilfredsstillande utbytte, men han meiner at dette blir gjort.

Rektor seier at skulen ikkje har utarbeidd eit eige årshjul som syner kvar kartleggingar/testar som ein gjennomfører på ulike årstrinn med tanke på å vurdere om alle elevar har tilfredsstillande utbytte av opplæringa.

 Skulen har sendt inn referat frå to trinnmøte (referat nr 4-9.trinn og referat 8. trinn). I referatet frå 8. trinn går det fram at teamet har drøfta forhold rundt vekeplanar, dvs. om det er for mange mål, om det er tydlege og målbare mål og bruk av to vekerplan. I referata går det ikkje fram om det er forhold som skal vurderast på trinnmøte med tanke å vurdere om elevane har tilfredsstillande utbytte av opplæringa.

3.2. Har skulen ein innarbeidd framgangsmåte for å sikre at det for elevar som ikkje får tilfredsstillande utbytte av opplæringa, blir gjennomført vurdering av arbeidsmåtar, vurderingspraksis og læringsmiljøet?

 I eigenvurderingane svarer rektor og dei fleste av lærarane «ja» på dette spørsmålet.

6 Nummera på spørsmåla følgjer nummereringa i ReFlex