Avrupa Birliği Bakanlığı 80
Fasıl 6: Şirketler Hukuku
Şirketler Hukuku faslı kapsamında 2012 yılında gerek müktesebat uyumu, gerekse idari kapasite anlamında önemli gelişmeler kaydedilmiştir.
Fasıl “Pozitif Gündem” kapsamında ele alınan fasıllardan birisidir. Bu kapsamda oluşturulan Şirketler Hukuku Faslı Çalışma Grubu toplantısı 19 Haziran 2012 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirilmiştir. Söz konusu toplantıda fasıla ilişkin 5 adet teknik kapanış kriteri değerlendirilmek suretiyle sonuç odaklı bir toplantı gerçekleştirilmiştir.
Bu çerçevede Avrupa Komisyonu, Türk Ticaret Kanunu’nun kabulünün önemli bir adım olduğunu bir kez daha teyit etmiştir. Toplantıda ayrıca, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun kurulması ile Faslın ilgili kapanış kriterinin28 karşılandığını da kayıt altına alınmıştır.
Müktesebata Uyum Kapsamındaki Düzenlemeler
Fasıl kapsamında gerçekleştirilen en önemli düzenlemeler, “6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu” ile “6103 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun” dur. Her iki Kanun da 14 Şubat 2011 tarihli ve 27846 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Yeni Türk Ticaret Kanunu ile, eşitlik, şeffaflık ve adillik ilkeleri çerçevesinde Türk ekonomisinin ve şirketlerinin AB üyesi ülke ekonomileri ve şirketleri ile rekabetinin sağlanması ve tüm taraflar için fayda sağlayabilecek bir piyasa sisteminin oluşturulması amaçlanmıştır.
Ancak, Kanunun daha verimli bir yapıda hizmet vermesi amacıyla ve özellikle bazı maddeler hakkında kamuoyunda oluşan değişiklik talebi nedeniyle yürütülen çalışma çerçevesinde yeni bir düzenleme hazırlanmış ve bu çerçevede “6335 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”, 30 Haziran 2012 tarihli ve 28339 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Söz konusu Kanun ile:
• muhasebe standartlarının hazırlanmasına ve denetimine ilişkin maddelerde değişiklikler yapılmış,
• hapis cezalarının önemli bir kısmı para cezasına dönüştürülmüş,
28Türkiye, denetim standartlarının ve etiğin belirlenmesinde, kamu gözetimi sistemi kapsamında bağımsız denetçilerin ve denetim şirketlerinin yetkilendirilmesinde ve kalite güvencesi çerçevesinde faaliyetlerinin izlenmesinde tek başına en üst yetkili otorite olarak Türkiye Denetim Standartları Kurumu’nu kurmalıdır.
• şirketlerin internet sayfalarında yayımlamaları gereken bilgilerin kapsamı daraltılmış,
• bağımsız denetçi olmaya ilişkin düzenlemeler yapılmış,
• “6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun”un yürürlüğe ilişkin maddeleri değiştirilmiştir.
Ayrıca, faslın kapanış kriterlerinden biri olan, Sermaye Piyasası Kanununda değişiklik yapılması hususunda önemli bir gelişme kaydedilmiştir. Sermaye Piyasası Kanunu 30 Aralık 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir
Yeni Kanun, sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişini ve gelişmesi amacıyla gerekli düzenlemeleri içermektedir. Kanun ile aynı zamanda yatırımcıların haklarının korunması için sermaye piyasasının düzenlenmesi ve denetlenmesi amaçlanmaktadır. Kanun değişikliği ile birlikte Şirketler Hukuku Faslının kapanış kriterlerinden birinin karşılanması hedeflenmiştir.
Şirketler Hukuku ile ilgili olarak 2012 yılında yayımlanan ikincil mevzuat aşağıda listelenmiştir.
• Anonim Şirketlerde Elektronik Ortamda Yapılacak Genel Kurullara ilişkin Yönetmelik (28 Ağustos 2012 tarihli ve 28395 sayılı Resmi Gazete)
• Şirketlerin Yıllık Faaliyet Raporunun Asgari İçeriğinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik (28 Ağustos 2012 tarihli ve 28395 sayılı Resmi Gazete)
• Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları İle Bu Toplantılarda Bulunacak Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Temsilcileri Hakkında Yönetmelik (28 Kasım 2012 tarihli ve 28481 sayılı Resmi Gazete)
• Ticaret Şirketlerinde Anonim Şirket Genel Kurulları Dışında Elektronik Ortamda Yapılacak Kurullar Hakkında Tebliğ (29 Ağustos 2012 tarihli ve 28396 sayılı Resmi Gazete)
• Kar Payı Avansı Dağıtımı Hakkında Tebliğ (9 Ağustos 2012 tarihli ve 28379 sayılı Resmi Gazete)
• Anonim ve Limited Şirketlerin Sermayelerini Yeni Asgari Tutarlara Yükseltmelerine ve Kuruluşu ve Esas Sözleşme Değişikliği İzne tabi Anonim Şirketlerin Belirlenmesine İlişkin Tebliğ (15 Kasım 2012 tarihli ve 28468 sayılı Resmi Gazete)
• Halka Açık Olmayan Şirketlerde Kayıtlı Sermaye Sistemine İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (19 Ekim 2012 tarihli ve 28446 sayılı Resmi Gazete)
Avrupa Birliği Bakanlığı 82
• Halka Açık Olmayan Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Birikimli Oy Kullanımına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ (29 Ağustos 2012 tarihli ve 28396 sayılı Resmi Gazete)
• Anonim Şirketlerin Genel Kurullarında Uygulanacak Elektronik Genel Kurul Sistemi Hakkında Tebliğ (29 Ağustos 2012 tarihli ve 28396 sayılı Resmi Gazete)
• Birleşme İşlemlerine İlişkin Esaslar Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına dair Tebliğ (Seri:1, No:44) (4 Kasım 2011 tarihli ve 28105 sayılı Resmi Gazete)
• Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına ilişkin Tebliğ (Seri: IV, No: 56) (30 Aralık 2011 tarihli ve 28158 sayılı Resmi Gazete)
• Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına ilişkin Tebliğ (Seri: IV, No: 56)’de Değişiklik Yapılmasına dair Tebliğ (Seri: IV, No: 57) (11 Şubat 2012 tarihli ve 28201 sayılı Resmi Gazete)
• Türkiye Muhasebe Standartları Hakkında Tebliğlerde Değişiklik Yapılmasına ilişkin Tebliğ (Sıra No: 1) (29 Haziran 2012 tarihli ve 28338 sayılı Resmi Gazete)
• Bireysel Finansal Tablolara İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 27) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 214) (28 Ekim 2011 tarihli ve 28098 sayılı Resmi Gazete)
• İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlara İlişkin Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 28) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 215) (28 Ekim 2011 tarihli ve 28098 sayılı Resmi Gazete)
• Konsolide Finansal Tablolara İlişkin Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS 10) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 216) (28 Ekim 2011 tarihli ve 28098 sayılı Resmi Gazete)
• Müşterek Anlaşmalara İlişkin Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS 11) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 217) (28 Ekim 2011 tarihli ve 28098 sayılı Resmi Gazete)
• Diğer İşletmelerdeki Paylara İlişkin Açıklamalarla İlgili Türkiye Finansal Raporlama Standardı (TFRS 12) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 218) (28 Ekim 2011 tarihli ve 28098 sayılı Resmi Gazete)
İdari Kapasite Çalışmaları
2 Kasım 2011 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan “Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararname” ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu kurulmuştur. Bu kurumun kurulması ile Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu lağvedilmiştir.
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunun kurulması ile faslın kapanış kriterlerinden olan, “Türkiye, denetim standartlarının ve etiğin belirlenmesinde, kamu gözetimi sistemi kapsamında bağımsız denetçilerin ve denetim şirketlerinin yetkilendirilmesinde ve kalite güvencesi çerçevesinde faaliyetlerinin izlenmesinde tek başına en üst yetkili otorite olarak Türkiye Denetim Standartları Kurumunu kurmalıdır” şeklindeki kapanış kriteri yerine getirilmiştir.
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu, Türkiye’de muhasebe ve denetim standartlarını düzenleme yetkisine sahip tek otorite olup, uluslararası standartlarla uyumlu Türkiye Muhasebe Standartlarını oluşturmak ve yayımlamak, bağımsız denetimde uygulama birliğini, gerekli güveni ve kaliteyi sağlamak, denetim standartlarını belirlemek, bağımsız denetçi ve bağımsız denetim kuruluşlarını yetkilendirmek ve bunların faaliyetlerini denetlemek ve bağımsız denetim alanında kamu gözetimi yapmak gibi yetkilere sahiptir. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu halihazırda 65 kişiyle çalışmalarını yürütmekle birlikte, kadrosunu toplam 198 kişiye çıkarmayı planlamaktadır. Kurum idari kapasitesini geliştirmek amacıyla personel ve teşkilat yapılanmasına ilişkin yönetmelikler çıkarmıştır.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ortaklığında fasıl kapsamında idari kapasiteyi güçlendirmek amacıyla eğitim faaliyetleri düzenlemiştir.
Bu çerçevede Yeni Türk Ticaret Kanunu’nu tanıtmak amacıyla Ankara, İstanbul, Malatya, Rize ve Konya’da eğitimler gerçekleştirilmiştir.
Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından idari kapasiteyi güçlendirmek amacıyla gerçekleştirilen bir diğer faaliyet ise şirket işlemlerinin çevrimiçi (online) yapılmasına ilişkin Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) Projesi’dir. Projeyle, ticaret sicili kapsamındaki işletmelerin bilgilerine hızlı, kolay ve güvenli bir şekilde ulaşılması, zaman ve maliyet açısından tasarruf sağlanılması amaçlanmaktadır.
Pilot uygulaması, Mersin Ticaret Odası tarafından gerçekleştirilen projenin, ticaret sicil müdürlüklerinin verilerinin aktarılması ve uygulamaya yönelik yaygınlaştırma çalışmaları kapsamında; Mersin Tarsus, Silifke, Erdemli, Mut, İzmir Merkez, Bergama, Torbalı, Tire, Ödemiş, Denizli, Samsun, Sakarya, Akyazı, Konya, Kayseri, Bursa, Trabzon, Kahramanmaraş Ticaret Sicil Müdürlükleri verileri sisteme aktarılarak hizmet verilmeye başlanmıştır.
1 Ocak 2013 tarihinden itibaren tüm sicil müdürlüklerinde şirket ve ticari işletme kuruluşları sistem üzerinden gerçekleştirilecektir. Sistemin 2013 yılı itibariyle ülke genelinde uygulanması ile birlikte ticari alanda faaliyet gösterecek gerçek ve tüzel kişilere tekil, benzersiz bir anahtar numara verilecek ve yeni şirketlerin kuruluşları
Avrupa Birliği Bakanlığı 84
elektronik ortamda yapılabilecektir. Mevcut şirketler ise bilgilerinin elektronik ortama aktarılmasının ardından sözleşme değişikliği ve sermaye artırımı gibi değişiklik işlemlerini sistem üzerinden yapabileceklerdir.
Diğer taraftan, SPK tarafından hazırlanan ve AB Komisyonu tarafından kabul edilen SPK’nın kapasitesinin güçlendirilmesi konulu proje önerisindeki bileşenler "muhasebe ve denetim alanında eğitim" ve “SPK’nın idari kapasitesinin iyileştirilmesi ve uygulama önlemlerinin kurulması”na ilişkin faaliyetleri içermektedir
SPK, ayrıca, Avrupa Komisyonunun Teknik Yardım Bilgi Değişim Ofisi (TAIEX) tarafından sağlanan teknik yardımlar kapsamında 2011 yılında Şirketler Hukuku alanında bir adet çalışma ziyareti gerçekleştirmiştir.