Fasıl 11: Tarım ve Kırsal Kalkınma
Tarım ve Kırsal Kalkınma Faslı, Ek Protokolün tam olarak uygulanması şartına bağlı olarak askıya alınan fasıllardan biridir. Ek Protokol konusu, 11 Aralık 2006 tarihli AB Genel İşler ve Dış İlişkiler Konseyi’nde alınan karar doğrultusunda sekiz fasıl için açılış kriteri, tüm fasıllar için ise kapanış kriteri niteliği taşımaktadır.
Müktesebata Uyum Kapsamındaki Düzenlemeler ve İdari Kapasite Çalışmaları 2012 yılı içerisinde bu fasıl altında müktesebat uyum ve uygulamalarının gözden geçirildiği Türkiye-AB 1 No’lu Tarım ve Balıkçılık Alt-komitesinin 11’inci toplantısı 15-16 Şubat 2012 tarihlerinde, Avrupa Komisyonu ile Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı başta olmak üzere, ilgili kurum ve kuruluşların katılımıyla gerçekleşmiştir.
Söz konusu Alt-komite altında oluşturulan ve 11 No’lu Tarım ve Kırsal Kalkınma Faslına ilişkin ilk özelleşmiş çalışma grubu olan “Tarım Politikaları ve Uygulama Mekanizmaları Çalışma Grubu” ilk toplantısını 14 Şubat 2012 tarihinde Brüksel’de gerçekleştirmiştir.
Tarımsal destekler çerçevesinde, 14 Şubat 2012 tarihinde gerçekleştirilen “Tarım Politikaları ve Uygulama Mekanizmaları Çalışma Grubu” toplantısında, faslın üçüncü açılış kriteri için hazırlanacak olan tarımsal destekleme stratejisi öncesinde yapılacak etki analizinde izlenecek çalışma yöntemi ve bu amaca yönelik olarak Türkiye’nin AB fonlarından yararlanma olanağı ele alınmıştır.
Yatay konular çerçevesinde, Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA) Sistemi 12 ilde 800 tarımsal işletmeye genişletilmiştir. Merkez ve yerel düzeyde farkındalık artırılmıştır.
Çiftçilere kapsamlı geribildirim raporları ve TÜİK 2006 verileri kullanılarak seçim planı hazırlanmıştır. 2012 yılı programlama çalışmaları kapsamında, ESEI (Genişletilmiş SEI-AB’ye Entegrasyon Sürecini Destekleme Faaliyetleri) paketi içerisinde, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, ÇMVA ve istatistik konulu bir proje teklifi sunmuştur.
Başvuruya ilişkin değerlendirme süreci devam etmektedir.
Türkiye-AB Mali İşbirliği 2010 yılı programlamasında yer alan Arazi Parseli Tanımlama Sistemi Projesinin ihale süreci başlamıştır.
Tarım istatistikleri konusunda, Türkiye ile AB arasında tesis edilen Pozitif Gündem kapsamındaki 8 çalışma grubundan biri olan 18 No’lu İstatistik Faslı Çalışma Grubu toplantısında, 11 No’lu Tarım ve Kırsal Kalkınma faslının beşinci açılış kriterini karşılayacak olan “Tarım İstatistikleri Sisteminin İyileştirilmesine Yönelik Taslak Strateji Belgesi”nin güncellenmiş metni Avrupa Komisyonuna iletilmiştir.
Türkiye İstatistik Kurumu, 2-3 Kasım 2012 tarihlerinde Antalya’da Tarım Sayımı ve Tarımsal İşletmeler Kayıt Sistemi konulu bir çalıştay düzenlemiştir.
Avrupa Birliği Bakanlığı 104
“Tarım İstatistikleri Sisteminin İyileştirilmesine Yönelik Taslak Strateji Belgesi” için Avrupa Komisyonundan alınan görüşlerin değerlendirilmesi ve çalışma takvimi belirlenmesi amacıyla, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Türkiye İstatistik Kurumu ve Avrupa Birliği Bakanlığı temsilcilerinden müteşekkil bir çalışma grubu oluşturulmuştur.
AB tarafından finanse edilen “Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının İstatistik Kapasitesinin Geliştirilmesi İçin Teknik Destek ve Veri Toplama” projesinin kapanış toplantısı 31 Mayıs 2012 tarihinde gerçekleşmiştir. Proje kapsamında, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı ve Türkiye İstatistik Kurumunun tarımsal istatistik altyapısı güçlendirilmiştir. Ayrıca, Manisa-Gölmarmara bölgesindeki zeytin ağaçlarının sayımı gerçekleştirilmiştir. Tarımsal İşletme Kayıt Sistemi’nin (TİKAS) oluşturulmasına yönelik çalışmalar başlamıştır.
Kalite politikası çerçevesinde, coğrafi işaretler alanında hâlihazırda Avrupa Komisyonuna yapılmış 4 adet başvuru bulunmaktadır. Korunmuş Mahreç İşareti kapsamında, Antep Baklavası için 10 Temmuz 2009’da ve Korunmuş Menşe Adı kapsamında ise Aydın İnciri için 24 Ağustos 2010’da yapılan başvurulara ilaveten Afyon Sucuğu ve Afyon Pastırması için 13 Ağustos 2012’de Korunmuş Mahreç İşareti başvurusu yapılmıştır.
Türkiye’nin, organik tarım konusunda AB üçüncü ülkeler listesine dâhil edilmesine ilişkin başvuru dosyasının (teknik dosya) 2003 yılında Avrupa Komisyonuna sunulmasının ardından, organik tarımla ilgili mevzuatımızda yapılan güncelleme ve değişiklikler düzenli olarak Komisyona iletmiştir. Bu çerçevede, “Organik Tarımın Esasları ve Uygulanmasına ilişkin Yönetmelik”, 6 Ekim 2011 tarihli ve 28076 sayılı Resmi Gazete ile 14 Ağustos 2012 tarihli ve 28384 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmeliklerle tadil edilmiştir.
4-6 Aralık 2012 tarihlerinde Bosna Hersek’in Saraybosna kentinde düzenlenen
“Organik Tarım Alanında AB Politikaları, Mevzuatı ve Üye Ülke Tecrübeleri Konulu Çoklu Ülke Çalıştayı”na Avrupa Birliği Bakanlığı ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı katılım sağlamıştır.
15-18 Şubat 2012 tarihleri arasında Almanya’nın Nürnberg kentinde düzenlenen Biofach Organik Ürünleri Fuarı’nda, “Türkiye’de Organik Tarım ve İşbirliği Fırsatları”
başlıklı oturuma Avrupa Birliği Bakanlığı ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı yetkilileri katılarak, Türkiye’de organik tarım konusunda katılımcılara bilgi vermişlerdir.
Kırsal kalkınma alanında, “Kırsal Kalkınma Programı Yönetim Otoritesinin Görevleri ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” 22 Haziran 2012 tarihli ve 28331 sayılı Resmi Gazete’de; “Kırsal Kalkınma Programı İzleme Komitesinin Teşekkülü ve
Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” 5 Temmuz 2012 tarihli ve 28344 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Katılım Öncesi Yardım Aracı – Kırsal Kalkınma Bileşeni (IPARD) çerçevesinde Türkiye’ye tahsis edilen fonlar, 29 Ağustos 2011 (17 il) ve 2 Mart 2012 (3 il) tarihlerinde Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan yönetim yetkileri devri kararlarıyla birlikte, IPARD Programının birinci uygulama döneminde yer alan 20 ilde36 ve üç tedbir37 için faydalanıcıların kullanımına açılmıştır. IPARD Yönetim Otoritesi (Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, Tarım Reformu Genel Müdürlüğü), fonların kullanım oranlarını artırmaya yönelik olarak Programda kolaylaştırıcı değişiklikler yapmaktadır. 6 Haziran 2012 tarihinde Ankara’da gerçekleştirilen IPARD İzleme Komitesi Yedinci Resmi Toplantısı’nda alınan karar doğrultusunda, birinci uygulama dönemi illerinden (Afyon, Erzurum, Isparta, Kahramanmaraş, Malatya, Ordu, Şanlıurfa, Van ve Yozgat) bazılarında uygulanmayan tedbirlerin de söz konusu illerde uygulanabilmesi yönünde yapılan “IPARD Program Değişikliği Önerisi” Avrupa Komisyonuna iletilmiştir.
Buna istinaden Komisyon tarafından gerçekleştirilen yetki devri denetimleri sonucunda, 103 ve 302 No’lu tedbirler dâhilinde yer alan bazı alt-tedbirlere yönelik fonların yönetim devri, 17 Ekim 2012 tarih ve C(2012)7143 sayılı Komisyon Uygulama Kararı ile onanmıştır.
Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu tarafından bugüne kadar 8 çağrı ilanına çıkılmış olup, bunlardan ilk 6 başvuru çağrı ilanı kapsamında toplam 298 sözleşme imzalanmıştır. Feshi gerçekleşen projeler dışında kalan 269 sözleşme için imzalanan toplam destek tutarı 197.295.251,51 TL’dir (yaklaşık 86 milyon avro). Söz konusu sözleşmeler kapsamında tahakkuku gerçekleşenler dahil olmak üzere toplam ödeme miktarı 23.088.577,03 TL’dir.
IPARD fonlarının kullanım oranının artırılması amacıyla, Avrupa Komisyonu ve Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile işbirliği içinde yürütülen IPARD program değişikliği çalışmaları sonucunda 60 değişiklik önerisi üzerinde mutabık kalınmıştır.
Öneriler, 6 Haziran 2012 tarihinde yapılan toplantıda İzleme Komitesi tarafından onaylanarak 9 Ağustos 2012 tarihinde resmi olarak Avrupa Komisyonuna sunulmuştur.
Değişiklikler, Kırsal Kalkınma Komitesinin olumlu görüşü dikkate alınarak 7 Eylül 2012 tarihli ve C(2012) 6115 sayılı Komisyon Kararı ile onaylanmıştır.
36Afyon, Amasya, Balıkesir, Çorum, Diyarbakır, Hatay, Isparta, Kahramanmaraş, Kars, Konya, Malatya, Şanlıurfa, Samsun, Sivas, Tokat, Trabzon, Yozgat, Van, Ordu ve Erzurum.
37 101 no’lu “Tarımsal İşletmelerin Yeniden Yapılandırılması ve Birlik Standartlarına Ulaştırılmasına Yönelik Yatırımlar” tedbiri;
103 no’lu “Tarım ve Balıkçılık Ürünlerinin İşlenmesi ve Pazarlanmasının Yeniden Yapılandırılması ve Birlik Standartlarına
.
Avrupa Birliği Bakanlığı 106
Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu yeni değişiklik önerileri hazırlamakta olup, önümüzdeki günlerde Avrupa Komisyonuna sunacaktır.
İzleme Komitesi, finansal tablolar ile ilgili değişiklikleri ise 6 Haziran 2012 tarihinde onaylamış ve 16 Ağustos 2012 tarihinde Komisyona sunmuştur. Ayrıca, onaylanan değişikliklerin ve finansal tabloların işlendiği IPARD Programı Komisyona iletilmiştir.
Uygun harcama listelerinin revizyonu çalışmaları sürmektedir.
IPARD Programı’nın ikinci uygulama dönemine ilişkin olarak yapılan hazırlıklar çerçevesinde, 22 ilde38 kurulan Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu İl Koordinatörlükleri için ilave 913 personel istihdam edilmesiyle merkez ve il koordinatörlüklerindeki toplam personel sayısı 1812’ye ulaşmıştır.
Ayrıca 22 il koordinatörlüğü, bilgi-işlem temelli akreditasyon hazırlıkları kapsamında altyapı çalışmalarını tamamlamıştır.
Avrupa Komisyonu tarafından ikinci uygulama dönemi yetki devri kapsamında örnekleme ile seçilen 9 il koordinatörlüğünün denetimine yönelik 7. IPARD Yetki Devri Misyonu, 12-23 Kasım 2012 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Denetlenen il koordinatörlüklerinden 5’i Komisyon tarafından yetki devri için uygun olarak değerlendirilmiştir. Kalan 17 il koordinatörlüğünün denetimi henüz gerçekleştirilmemiştir. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, Ocak 2012 tarihinden itibaren 8 ay içerisinde 22 il koordinatörlüğünde fiziki yerleşimi gerçekleştirmiş; 913 personel istihdam ederek eğitimlerini tamamlamış ve ulusal akreditasyonu da alarak yetki devri için gerekli süreci tamamlamıştır. Ancak, kalan 17 il koordinatörlüğünün yetki devri denetimleri için Komisyonun ilgili birimi tarafından net bir tarih verilmemiştir.
501 No’lu Teknik Destek tedbirine ilişkin olarak ise, ulusal akreditasyon tamamlanmış ve Komisyona başvuru yapılmıştır. Doğrulama denetimi ve yetki devri kararının 2013 yılının ilk yarısında açıklanması beklenmektedir.
15-16 Kasım 2012 tarihlerinde, IPARD Programı kapsamında yer alan tedbirlere ve uygulamaya yönelik Ankara’da bir TAIEX çalıştayı düzenlenmiştir.
Altı ay süreli “IPARD Kapsamında Yayım/Danışmanlık Hizmetlerinin Kapasitesinin Artırılması Eşleştirme Projesi” 29 Haziran 2012 tarihinde sona ermiştir. Proje, IPARD Programının etkin uygulanması için kamu ve özel yayım/danışmanlık hizmetlerinin kurumsal kapasitesinin ve operasyonel yeterliliğinin güçlendirilmesini amaçlamaktadır.
38Ağrı, Aksaray, Ankara, Ardahan, Aydın, Burdur, Bursa, Çanakkale, Çankırı, Denizli, Elazığ, Erzincan, Giresun, Mersin, Kastamonu, Kütahya, Manisa, Mardin, Muş, Nevşehir, Uşak, Karaman.
Proje kapsamında 900’den fazla danışmana eğitim verilmiş; yerel önceliklerin belirlenmesine yönelik 3 çalıştay ve akredite olacak IPARD illerine yönelik 3 seminer gerçekleştirilmiştir.
Proje döneminde edinilen tecrübeler ışığında, 42 IPARD ilinde tanıtım ve yayım faaliyetlerinin yürütülmesi için 5 Haziran 2012 tarihinde Tarım Reformu Genel Müdürlüğü ile Eğitim, Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı arasında bir Protokol imzalanmıştır. Bu Protokol ile IPARD’ın tanıtım faaliyetleri, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu İl Koordinatörlükleri ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı İl Müdürlüklerinin işbirliğinde yürüyecektir.
Söz konusu faaliyetler, yıllık tanıtım planları çerçevesinde gerçekleştirilecek ve Eğitim, Yayım ve Yayınlar Dairesi Başkanlığı ile Tarım Reformu Genel Müdürlüğüne yılda 4 kez raporlanacaktır.
Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu, iletişim ve tanıtım faaliyetleri kapsamında, rapor döneminde toplam 732 iletişim ve tanıtım etkinliği ile 1029 medya faaliyeti düzenlemiştir. Bu faaliyetlere yaklaşık 12 bin kişi katılım sağlamıştır. Kurum, 200 bin civarında tanıtım materyali hazırlamış ve dağıtmıştır.
Canlı hayvan ve et ithalatı konusunda, 2010 yılından bu yana, Dünya Hayvan Sağlığı Teşkilatı (OIE) Kara Hayvanları Kodu dikkate alınarak OIE tarafından sığırların süngerimsi ensefalopatisi (BSE hastalığı) için belirlenen “ihmal edilebilir” ve “kontrol edilebilir” risk kategorisinde yer alan ülkelerden, Türkiye’ye bağıl mevzuat çerçevesinde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından ortaya konulan şartlar altında canlı sığır ve sığır eti ithalatı gerçekleştirilmiştir.
AB üye ülkelerinden Türkiye’ye ihraç edilecek canlı sığır ve sığır eti için düzenlenen veteriner sağlık sertifikaları, AB mevzuatı gereklilikleri ile uyumlaştırılmıştır (206/2010/AT sayılı Komisyon Tüzüğü).
2010 yılından bu yana AB üyesi 12 ülkeden Türkiye’ye canlı sığır ve 15 ülkeden sığır eti ithalatı yapılmıştır. Et ithalatına yönelik herhangi bir kota uygulanmamıştır. OIE tarafından BSE hastalığı için belirsiz risk kategorisinde listelenmesi nedeniyle Bulgaristan ve Romanya’dan canlı sığır ve sığır eti ithalatı yapılmamıştır.
Avrupa Birliği Bakanlığı 108
Fasıl Kapsamındaki Mali İşbirliği Projeleri
Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının İstatistik Altyapısının Geliştirilmesi Projesi
Kapanışı 31 Mayıs 2012 tarihinde gerçekleştirilen projenin toplam bütçesi 1.150.150 avrodur.
Proje kapsamında, mal alımı ve hizmet alımı (teknik yardım) yoluyla, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı personelinin AB yöntemleriyle uyumlu anket tasarımı ve güvenilir veri toplama konularında eğitimi, pilot illerde mısır ve buğdayda erken rekolte tahmini konusunda yeni yöntemlerin kullanılması ve anılan Bakanlık tarafından üretilen tarım istatistiklerinin kalitesinin iyileştirilmesine yönelik faaliyetler gerçekleştirilmiştir.
IPARD Kapsamında Yayım/Danışmanlık Hizmetleri Kapasitesinin Geliştirilmesi Projesi
Kapanışı 30 Haziran 2012 tarihinde gerçekleştirilen kısa süreli eşleştirme projesinin toplam bütçesi 250 bin avrodur. Proje kapsamında, hazırlanan eğitim programı çerçevesinde, kamu sektöründeki ve özel sektördeki yayım/danışmanlık hizmeti sağlayıcıları için eğitimler düzenlenmiştir.
Çiftlik Muhasebe Veri Ağı Sisteminin Kapsamının Genişletilmesi ve Sürdürülebilirliğinin Sağlanması Projesi
Kapanışı 12 Aralık 2012 tarihinde gerçekleştirilen projenin toplam bütçesi 1.450.000 avrodur. Projede, 9 pilot ilde başlatılan Çiftlik Muhasebe Veri Ağı (ÇMVA) uygulamasının 12 ili içine alacak şekilde genişletilmesi için kurumsal yapı gözden geçirilmiş, kurumsal kapasitenin artırılması amacıyla eğitimler düzenlenmiş, ÇMVA uygulamalarının yaygınlaştırılmasına yönelik tanıtım ve özendirme çalışmaları yapılmıştır.
Arazi Parseli Tanımlama Sisteminin Dijitalleştirilmesi Projesi
İhale süreci başlayan projenin toplam bütçesi 46.200.000 avrodur. Proje 3 hizmet sözleşmesi çerçevesinde, Türkiye'nin tamamına yönelik ham görüntüsünün satın alınarak orto-fotoların oluşturulması, bu verilerin kalite kontrollerinin yapılması ve orto-fotolar kullanılarak oluşturulacak dijital referans parsellerden Arazi Parseli Veri Tabanının kurulmasını hedeflemektedir.
Entegre İdare ve Kontrol Sistemi Kapasitesinin Oluşturulması Projesi
Finansman anlaşması imzalanan projenin toplam bütçesi 1.500.000 avrodur. Proje, Türkiye’de Entegre İdare ve Kontrol Sistemi ile bu sistemin bir bileşeni olan Arazi
Parseli Tanımlama Sistemi’nin kurulması ve söz konusu sistemlerin kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının karşılanmasını hedeflemektedir.
2011 yılı içerisinde hazırlanan ve Tarım ve Kırsal Kalkınma Sektörünün AB’ye uyum önceliklerinin yer aldığı Tarım ve Kırsal Kalkınma Sektör Uyum Stratejisi esas alınarak, seçilen sektör ihtiyaçlarının Türkiye-AB Mali İşbirliği Programından karşılanmasına yönelik olarak 2013 IPA-I Sektör Tanımlama Fişi (SIF) hazırlanmıştır.
Avrupa Birliği Bakanlığı 110
Fasıl 12: Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı Politikası