Valg av tester

Resim 3.1.Rafaello Sanzio, Nuh’un Gemisinin Yapımı, Fresko, 1517-19, Vatikan Pontifici Sarayı

“Batı sanatında sık işlenmese de geminin yapılış aşamasını gösteren örneklere rastlanmaktadır. Bu sahnelerde Nuh’un denetiminde oğullarının keresteleri testereyle keserek gemiyi inşa edişleri betimlenmiştir” (Tükel ve Arsal, 2014, s. 25).Rafaello Sanzio’nun yukarıdaki ‘Nuh’un Gemisinin Yapımı’ adlı Rönesans freskosu da tam olarak bunu anlatmaktadır. Hümanist felsefesinin ışığı altında insan vücudunun anatomik yapısının ön planda işlendiği freskte, Rönesans ruhu yansımaktadır. Nuh’un oğullarının, kutsal kitapta değinildiği üzere ‘gofer’ ağacını insan gücüyle işlemeleri sahnesi, Rafaello için insan kaslarının anatomik doğruluğunu yansıtmakta bir fırsatmış gibi görünmektedir.

Resmin sağında, ayakta duran ve kendinden emin bir bilgelikle, geminin nasıl yapılması gerektiğini oğullarına anlatan figür Nuh’tur. Rafaello, resminde dini bir gelenek olan ve kutsallığı simgeleyen kırmızı rengi Nuh’un pelerininde kullanmıştır. Ayrıca resmin genel renklerine bakıldığında üç ana rengin egemen olarak kullanıldığı görülmektedir ki kırmızı, mavi ve sarı Hristiyan kutsal üçlemesinin (baba – oğul – kutsalruh) renkleridir.Freskin geometrik kurgusunda, birçok eğri ve eğik çizgiler kullanılmış olmasına karşın, yalnızca Nuh figürü tam bir diklik sergilemektedir. Bu da resmin genel geometrik yapısına bir kontrastlık sağladığı gibi, Nuh figürünü de ön plana çıkaran bir unsurdur.

Resim 3.2.Jacoppo Bassano, Nuh’un Gemisinin Yapımı,124x163 cm. Tuval Üzerine Yağlıboya, 16. yy.ın ikinci yarısı, Museedes Beaux-Arts, Marsilya, Fransa

Maniyerist üslubun önemli isimlerinden İtalyan ressam J. Bassano’nun ‘Nuh’un Gemisinin Yapımı’ adlı tablosu dönemin belirgin özelliklerini yansıtmaktadır. Bilindiği üzere Maniyerist üslup, insan ve hayvan figürlerinin yaşama yakın niteliklerini vurgular. Rönesans estetiğini yadırgayan ve antik kavramlara tepki gösteren bir sanat anlayışı ile çalışılmış resimde, dini bir konudan çok sanatsal bir peyzaj ve natürmort unsurlar göze çarpmaktadır. Resmin sol alt köşesinde tam bir natürmort kompozisyon ön plana çıkmaktadır. Resmin diğer bölgelerinde de kendi içerisinde bağımsız natürmort kesitler yakalamak olasıdır. Kompozisyonun üst kısmında ve tam ortada ise Maniyerist üslubu birebir yansıtan manzara ile karşılaşırız. Resmin konusu gereği bu manzara kesitinde yer alan dağ Ararat’tır. Ayrıca göğü kaplamakta olan koyu renkli bulutlar ise Tufan anının yaklaştığına ilişkin bir gösterge niteliğindedir.

Resimde yer alan sekiz insan figürü görülmektedir. En üstte, gemiye ahşap bir parçayı monte eden Nuh yine kırmızı bir giysi ile resmedilmiştir. Diğer figürler ise, kendi iç

dünyalarını yansıtan ve üzerine düşen görevleri yapmakla uğraşan Nuh’un karısı, üç oğlu ve oğullarının eşleridir.

Kadınlar dönemin kıyafetleri içerisinde resmedilmişken, erkek figürlerde doğulu kıyafetler göze çarpar.

Resmin sol alt köşesinden sağ üst köşesine uzanan ve resmi tam bir köşegen olararak ikiye bölen eğik geometrik yapı dikkat çekicidir. Bu köşegenin sağ alt kısmını oluşturan bölümde yer alan hayvan figürleri ve eşyalar bu dünyanın günlük yaşantısına ve telaşına bir gönderme gibidir. Ancak köşegenin üst kısmını oluşturan bölüm ise çok sakin, telaşsız ama yaklaşan bir afet sessizliği içindedir.

Resim 3.3. Kaspar Memberger, Noah’s Ark Cycle: 1. Building of the Ark, 128x166 cm. Tuval Üzerine Yağlıboya, 1588, Residenzgalerie, Salzburg

Alman ressam Kaspar Memberger, “prens-başpiskopos Wolf Dietrich von Raitenau” (http://www.wga.hu,2015) tarafından Nuh Tufan’ı konulu bir seri resim yapması için görevlendirildi. Noah’s Ark Cycle 1. Building of the Ark bu serinin ilk resmidir. Memberger değinilen serideki tüm resimlerinde piskoposluk armalarını kullanmıştır. Yukarıdaki resimde en dikkat çekici özelliklerin başında, J. Bassano’nun Nuh’un Gemisinin Yapımı adlı eser ile olan benzerliktir. Her iki kompozisyonun da kurgusu aynıdır hatta resimlerdeki insan ve hayvanların hareketleri dahi büyük benzerlik göstermektedir. Resimlerin yapım tarihlerine baktığımızda K. Memberger’in J. Bassano’dan alıntı yaptığı görülmektedir. Memberger’in resmini diğerinden ayıran en önemli nitelik dönemin sosyo-kültürel yapısı ve sanat üslubunu insan figürlerindeki kıyafetlerde görmekteyiz. Nuh figürü açık kırmızı ve uzun elbisesi, omuzlarından arkaya doğru sarkan omuzluğu ile dönemin din adamlarının kıyafeti tarzındadır. Geminin girişine dayalı rampanın başında, elinde ahşap bir parçayı tutarak çalışır durumdadır. Diğer figürlerde geminin inşası için uğraşmakta ve kıyafetleri ise dönemin Almanya’sının tarzını yansıtmaktadır.

Resim J. Bassano’da olduğu gibi bir köşegen oluşturacak biçimde ikiye bölünmüştür. Ancak burada her iki bölüntüde de anlatımın hareket ve abartı içinde olduğu görülür. Bu da görkem, aşırılık ve heyecan duygusunu ön plana çıkaran tipik Barok niteliklerdir.

Resim 3.4 .Julius Schnorr Von Carolsfeld, Noah Builds the Ark, Gravür, 1860, Mc Leod Gallery, Toronto, ABD

19. yüzyıl Alman sanatçısı Carolsfeld’ın ‘Nuh’un Gemiyi İnşası’ gravürü, o dönem Avrupasının sosyo-kültürel ve düşünsel yapısının da etkilerini taşıyan Romantizm ekolünün niteliklerini sergilemektedir. Bilindiği üzere insan ruhuna, duygularına büyük önem veren Romantik akımın plastik göstergeleri, resimde yiyecek ve içecek taşıyan ve sunan Nuh’un oğullarının eşlerinde üst düzeydedir. Bu resimde de Nuh ve ailesi sekiz kişi olarak betimlenmiştir. Resmin sağ üst köşesinde bulutların içinde, bol bir kumaşla sarılı durumda süzülerekNuh’a doğru yönelmiş Tanrı figürü, Nuh’a gemiyi nasıl inşa etmesi gerektiğini anlatmaktadır. Resmin tam ortasında ve oldukça büyük betimlenmiş, bol kıyafeti ve pelerini ile Nuh, Tanrı’yı büyük bir dikkatle dinlemektedir.Elinde tuttuğu düz bir ahşap parçası ile Tanrı’nın dilediği ölçülerde bir gemi inşa ettiğini vurgular gibidir.

Resmin sağ tarafında geri planda çok fazla önemsenmemiş havası veren basit bir peyzaj ve bu peyzajın önünde figürler yer almaktadır. Resmin konusunun dini önemine ve ilahi esintisine karşıtlık oluşturan durum ise bu figürlerin dans ederek eğlenmeleridir. Dörtgen bir kaidenin üzerinde bulunan yılan heykeli etrafında günlük zevkin peşinde olan bu insanlar Nuh’a inanmayan ve onun peşinden gelmeyen günahkarları simgelemektedir.

Resim 3.5. James Jacques Joseph Tissot, Building the Ark, 21.5x28.8 cm, Ahşap Üzerine Guaj, 1896-1902, The Jewish Museum New York

Fransız ressam J. Tissot ‘Geminin İnşası’ adlı guaj çalışmasında Nuh ve oğullarını gemiyi inşa ederken gerçekçi bir üslupla resimlemiştir. “Koyu bir Katolik olan annesi tarafından genç yaşta J. Tissot’a dindarlık aşılandı…1886-1896 yılları arasında Orta Doğu’ya giden” (https://en.wikipedia.org, 2015). Sanatçının bölgenin sosyo-kültürel yapısından etkileri resmindeki figürlere yansımıştır. Figürlerin kıyafetleri ve başlıkları dönemin Orta Doğu esintisini yansıtmaktadır.

Resmin arka planının tamamını dolduran geminin iskeleti, kompozisyonun hem solundan hem de sağından dışarı taşırılarak geminin büyüklüğü konusunda bir bilgi verilmektedir. Ayrıca iskeleti oluşturan dikey ve yatay çizgilerin meydana getirdiği hareketlilik, figürlerin sakin ama emin duruşlarına bir karşıtlık oluşturmaktadır. Resmin ön planında Nuh’un oğullarından ikisinin ellerinde tuttukları ahşap parçalarının kompozisyonun kenarlarına doğru eğimli duruşları bir ters üçgen yapı oluşturarak bakışımızı inşa edilmekte olan geminin konstrüksiyonuna yöneltmektedir.

Resmin konusunun dini temelini dikkate aldığımızda, kırmızı, mavi ve sarı renklerin Hristiyan kutsal üçlemesinin (baba – oğul – kutsalruh) kullanıldığını görüyoruz.