Å rsmelding 2014

(1)

Å rsmelding 2014

Skodje kommune

10.05.2015

(2)

INNHALD

DEL 1 GENERELT ... 3

Internkontroll og heilskapleg styring ... 3

Økonomi ... 4

Mål ... 4

Suksessfaktorar ... 4

Måleindikatorar ... 4

Tenestemottakarar ... 5

Mål ... 5

Medarbeidar og organisasjon ... 6

Mål ... 6

Samfunnsutvikling ... 9

Mål ... 9

DEL 2 EVALUERING AV TENESTEOMRÅDA ... 9

Grunnskule ... 12

Overordna mål ... 12

Økonomi ... 12

Tenestemottakarar ... 12

Medarbeidar og organisasjon ... 13

Samfunnsutvikling ... 13

Sluttkommentar ... 13

Helse og omsorg ... 14

Overordna mål ... 14

Økonomi ... 14

Tenestemottakarar ... 15

Kultur og folkehelse ... 16

Overordna mål ... 16

Økonomi ... 16

Barnehage ... 18

Økonomi ... 19

Teknisk ... 20

Økonomi ... 20

Stab og støtteleiinga ... 23

Økonomi ... 23

Interkommunale tenester ... 24

(3)

FORORD

Årsmeldinga for Skodje kommune inneheld ei evaluering av kommunen sin måloppnåing for 2014. Å måle resultat i ein kommuneorganisasjon er utfordrande og komplekst. I Årsmeldinga gjer vi likevel eit forsøk på å gje eit balansert bilde av måloppnåinga som mogleg. Dette inneber å balansere resultatvurderinga mellom områda økonomi,

tenestemottakarar, medarbeidarar og organisasjon, samfunnsutvikling og samspel politikk og administrasjon.

For å evaluere oss sjølve nyttar vi både kvantitative og kvalitative måleindikatorar.¹ Resultata kring det som vert målt gjev ikkje den heile og fulle sanninga om Skodje kommune. Dei kan likevel nyttast til å skape dialog og utvikling til det beste for innbyggjarane.

Årsmeldinga har to hovuddelar. Del 1 er ei overordna evaluering av kommunen. Del 2 er ei evaluering inndelt i tenesteområda grunnskule, helse- og omsorg, kultur og folkehelse barnehage, teknisk og stab/støtte². Dei fire målområda som nemnt ovanfor er den raude tråden i både del 1 og del 2.

Ordføraren har ordet

Skodje kommune har lagt eit innhaldsrikt år bak seg med mange store utfordingar undervegs. Men etter vanskelege tider, kjem det som regel betre tider, i alle fall dersom ein tek tak i det som er vanskeleg, og at ein løyser dei utfordringane som ligg føre.

Når ein endar nede i ein djup dal slik Skodje kommune gjorde, er ein avhengig å ta grep, og det er slett ikkje alltid at dette vert opplevd som positivt. Snarare tvert om.

Skal ein unngå slike negative opplevingar som dei fleste av Skodje kommune sine tilsette har opplevd, og også til dels innbyggjarane har fått merke, må ein heile tida tilpasse og utvikle organisasjonen og tenestane undervegs. Om ein ikkje gjer dette, men i staden let vere og gjere naudsynte tilpassingar, kjem det ein dag der ein er tvungen til å gjere større grep, og da vert det fort meir ubehageleg for alle.

I Skodje kommune har rådmannen delegert mynde til det meste av den daglege drifta, og med råda frå administrasjonen skal deretter kommunestyret legge føringane for korleis ein vil prioritere. Med andre ord er begge partar ansvarleg for å drive kommunen på ein skikkeleg måte.

Rådmannen peikar på moglegheitene, og kommunestyret vel strategien. Da er det viktig at alle deltakarane saman har den same forståelsen for den til ei kvar tid rådande situasjonen i drifta, slik at ein vel den rette strategien. For køyrer ein kommunen i «grøfta» økonomisk, og ikkje klarer og etablere ein berekraftig ballanse, så hamnar som kjent kommunen på den mykje omtala «jumbolista» med namnet ROBEK.

1 Kostratala for 2014 er ureviderte tal, datert 20.03.15 (www.ssb.no).

2 Stab/støtte er å ikkje å sjå som eit eiget tenesteområde, men ei frittståande eining.

I 2014 såg det ei stund farleg ut for Skodje kommune, men vi berga oss. Faren er ikkje over, derfor valde vi i fjor ein ekstra plan for å styrke økonomien, ved og legge til rette for å starte innkrevjing av eigedomsskatt. Dette er som kjent det siste våpenet ei kommune har for å auke inntektene. Men det er eit lite populært tiltak mellom innbyggjarane, forståeleg nok.

Vi må fortsette arbeidet med den økonomiske tilpassinga for kommunen, slik at behovet for denne ekstra skatten kan fjernast så snart det er mogleg.

Administrasjonen saman med kommunestyret, har dei siste to åra lagt ned mykje arbeid i og setje seg grundig inn i

driftsproblematikken, og vidare kome fram til ei felles forståing for situasjonen totalt sett for Skodje kommune, og også vidare skape ei forståing for at også Norge som nasjon er langt inne i ei ny tid som kan verte krevjande for alle i heile nasjonen.

Oljepengane renn ikkje inn i statskassa som før, då oljeprisen som kjent er nærare halvert siste tida. Det set nasjonen på prøve, og det er, og vil vidare verte ei veldig stor utfordring og få innbyggjarane til å forstå, og deretter ta innover seg den nye situasjonen.

To kjende og sentrale personar, Kristin Skogen Lund (NHO), og Gerd Kristiansen (LO), har i år med det sistnemnde som bakteppe, klart å verte einig om noko særs historisk for Norge - - Nulloppgjer i forhold til lønsauke i 2015. Dette vil også hjelpe Skodje kommune som stor arbeidsgjevar. Så med fortsatt godt samarbeid mellom administrasjonen og kommunestyret, har vi gode mulegheiter til å klare oss gjennom dei brottsjøane som vi framleis må kome oss gjennom.

Terje Vadset Ordførar

Rådmannen har ordet

Rådmannen ser tilbake på 2014 som eit utfordrande år med konstruktive, spanande, men og vanskelege prosessar. Rundt omkring i einingane har tilsette bidrege til små og store endringar. Desse prosessane var naudsynte for å redusere utgiftsnivået slik at det er tilpassa inntektene våre. Vi er enno ikkje i hamn. Kravet i tida er klart og tydeleg. Kommunane må løyse oppgåver på nye og mindre ressurskrevjande måtar. Slik er det i dag, og slik vil det vere framover. Dersom vi skal få til dette, må vi ha tru på at ting kan løysast på nye måtar, og vi må ha vilje til å løyse dei på nye måtar. 2014 har vist oss mange døme på at vi har evne og vilje til dette i Skodje kommune.

I september 2014 gjekk Kjell Bjørdal av som rådmann då han hadde nådd alderspensjonsgrensa for rådmenn. Eg vil nytte høvet til å takke Kjell for arbeidet han har gjort for

organisasjonen, og den kulturen han har skapt ikring seg. Stort samhold mellom einingleiarar, forståing for kvarandre sin situasjon, samt lojalitet og respekt for at vi er ein politisk styrt organisasjon. Dette er verdiar som har vore avgjerande viktig når vi i 2014 måtte gjennom krevjande endringsprosessar.

Tenestemottakarane våre har opplevd ein del endringar i 2014.

Endringane har vore både på godt og vondt. I enkelte einingar

(4)

2 har det blitt arbeidd systematisk med kvalitetsutvikling og

internkontroll for å sikre tenestekvaliteten, og i heile organisasjonen vert det arbeidd med kompetanseheving over eit breitt spekter av fagfelt. På den andre sida har tenestetilbod blitt lagt ned, og tenestemotakarane våre kan oppleve at kvaliteten vert redusert i forhold til det nivået dei forventa/er vande med.

Innbyggjarane våre i fleire samanhengar har synt stor forståing for prosessen vi er inne i. Vi har vært ærlege på at tenestenivået må reduserast. Denne avklaringa er viktig også i framtida for at ikkje gapet mellom det som vert forventa og det som vert levert ikkje vert for stort. Omstillingsprosessen har og medført at frivillige ønskjer å bidra i eit samarbeid med kommunen til det beste for Skodjesamfunnet. Slike initiativ vil vi tilrettelegge for etter beste evne i framtida.

Både politisk nivå, leiarar og tilsette har opplevd 2014 som eit år med mange vanskelege val og dilemma. Vi har vore gjennom vanskelege prosessar og nedbemanning som inneber utfordringar med å ivareta medarbeidarar på ein god måte. I mange einingar har nedbemanninga skjedd gjennom naturleg avgang. I andre tilfelle har ein ikkje greidd dette, og prosessen vert sjølvsag opplevd som mykje vanskelegare for dei berørte.

2015 stiller nye krav med tilpassing av drifta til den delen av inntektene våre som er stabile og forventa. For mange einingar vil 2015 likevel opplevast som noko meir stabilt, då tiltak som vart sett i verk t i 2014 får heilårseffekt i 2015.

I løpet av omstillingsprosessen har vi også skaffa oss oversikt over område vi ser vi ikkje skjøttar godt nok. Dette betyr at omstillingsarbeidet må fortsette i same takt som før. Vi står ovanfor utfordringar med å kunne utvikle eit tenestetilbodet mellom anna innanfor rus/ psykiatri, språkopplæring for minoritetar, sikre meir ressursar til spesialundervisning/

opplæring i skular og barnehage, butilbod for innbyggjarar med andre utfordringar enn det vi har etablerte tilbod til i dag osv.osv.

Skodjesamfunnet er også i gradvis endring. Skodje kommune

«den gode bukommune med mangfald , utfordringar og trivsel»

er visjonen vår. Politikarane har i 2014 arbeidd med rullering av kommuneplanen, og visjonen er til vurdering. Det er vel ikkje tvil om at vi ønskjer å vere i god bukommune vidare.

Spørsmålet er vel heller om vi skal vere noko meir enn dette.

Digerneset er eit knutepunkt i regionen. Arbeidsplassar vert plassert i Skodje, og området har mogelegheiter vi enno berre ser konturane av.

Kommunereforma legg opp til ei framdrift der kommunestyra skal vedta ny struktur 1. halvår 2016. Uavhengig av ny kommunestruktur som tek til å gjelde frå 2020, vil Skodje eksistere som geografisk område, og innbyggjarane våre vil ha sin identitet som Skodjebygdarar. Vi er inne i ei tid der det er viktig å ha ei bevisst haldning til kva Skodje ønskjer å vere/bidra med i regioneb. Kva for fortrinn har vi som vil støtte opp om ein eventuell nye kommune. Og på kva måte skal dei nye

kommunane bidra til å støtte opp under den samla Ålesundsregionen si evne til å stå i konkurranse med andre regionar. Også på dette området vert i tida framover utfordra på endringsevne, samarbeidsevne og lagspel.

Til slutt vil eg vil nytte høvet til å takke alle medarbeidarar og politikarar for samarbeidet i 2014. Vi har vore gjennom vanskelege omstillingar, men og spanande prosjekt der mange har ytt mykje. Med dette som bakteppe har 2014 har styrka

trua på ei god framtid både for Skodjesamfunnet og for dei kommunale tenestene i Skodje

Bente Glomset Vikhagen Rådmann

(5)

3

DEL 1 GENERELT

Internkontroll og heilskapleg styring

Kommunelova §23 set krav om at rådmannen skal sørje for at kommunen er gjenstand for «trygg kontroll». Syner til lov om kommuner og fylkeskommuner (kommunelova) § 23, punkt 2:

«Administrasjonssjefen skal påse at de saker som legges fram for folkevalgte organer, er forsvarlig utredet, og at vedtak blir iverksatt.

Administrasjonssjefen skal sørge for at administrasjonen drives i samsvar med lover, forskrifter og overordnede instrukser, og at den er gjenstand for betryggende kontroll» (https://lovdata.no/dokument/NL/lov/1992- 09-25-107: 09.04.15).

Kommunestyret vedtek mål og rammer. Rådmannen set i verk og har ansvar for å levere resultat.

God internkontroll krev at leiarar og medarbeidarar er gjort kjende med og har forstått kva for eit ansvar dei har og kva dei skal gjere.

For å kunne syte for heilskapleg styring har Skodje kommune følgjande styringsdokument:

 Kommuneplan

 Budsjett og økonomiplan

 Verksemdsplanar

 Leiaravtalar (Ordførar-Rådmann, Rådmann - Leiarar)

 Årsmelding

Den raude tråden i styringsdokumenta er dei fire fokusområda:

1) Medarbeidarar og organisasjon 2) Tenestemottakarar

3) Økonomi 4) Samfunnsutvikling

Kvart av fokusområda har mål, suksessfaktorar og resultatindikatorar. Desse kjem fram i verksemdsplanar, leiaravtalar og i årsmelding

Verktøy som vert nytta til evaluering og analysar er:

 ROS-analysar

 KOSTRA statistikk

 Medarbeidarkartleggingar

 Brukarundersøkingar

 CORAP - rapporteringsverktøy på økonomi samt andre indikatorer (befolkning, sjukefråver, osv.)

 Leiaravtalar ( resultat og utviklingsavtalar)

 Kvalitetssamtalar mellom einingane og rådmann I tillegg til internkontrollrutinar og system for mål- og resultatstyring, er møteplassar for dialog og læring avgjerande i arbeidet med å sikre ei målretta og kostnadseffektiv drift.

Dette omhandlar møteplassar mellom tilsette i organisasjonen, med tenestemottakarar, og mellom administrasjonen og politikarar. Desse møteplassane skal nyttast til å spreie kunnskap og informasjon på ein måte som fører til læring og utvikling. I tillegg skal dei sikre medverknad som gjev legitimitet til prosessar og vedtak som har konsekvensar for tilsette og innbyggjarar i kommunen.

Fig. 1: Rådmannsteamet med definerte ansvarsområde

Fig. 2: Einingane

Einingsleiar ved kvar eining har sjølvstendig resultatansvar for si eining. Einingsleiarar rapporterer direkte til rådmannen.

 Einingsleiar for helseeininga har koordinerande fagansvar for helse- og omsorgstenesta

 Einingsleiar for Skodje barnehage har koordinerande fagansvar innafor barnehagetenesta

 Einingsleiar for Skodje barneskule har koordinerande fagansvar for skuletenesta

(6)

4

Fig. 3: Årshjul 2014 for internkontroll og heilskapleg styring

Økonomi

Mål

Det langsiktige målet er at Skodje kommune sitt netto driftsresultat minst skal vere på 3 %. Kommunen må gradvis styre frå eit negativt netto driftsresultat på 6 % til eit positivt netto driftsresultat på 3 %. Det vil seie ei årleg gjennomsnittleg resultatforbetring på 2,25 % fram til 2017. Det ligg og i plana at disposisjonsfondet i perioden 2015 – 2017 ikkje skal gå under 5 millionar, for så i perioden fram til 2017 igjen skal begynne å vekse.

Suksessfaktorar

God økonomistyring og rapportering, samt påliteleg sakshandsaming er naudsynt for å skaffe kontroll, formidle resultat fortløpande, samt gje tilstrekkeleg informasjon til å kunne fatte avgjersler som støttar opp om målet.

Måleindikatorar

Avvik i høve budsjett gjennom månadleg rapportering frå einingsnivå til rådmannen, månadleg rapportering til formannskapet i tillegg til tertialrapportering.

Resultat

Fig. 4: Rekneskapsskjema 1A - drift

Fig. 5: Rekneskapsskjema 1B – drift einingane

(7)

5

Fig.6: Økonomiske oversikter 2010-2014

Figuren over syner Skodje kommune si utvikling av den økonomiske situasjonen med fokus på drift. Av netto driftsresultat kan ein lese at ein på fire år, har gått frå eit overskot på 8,2 million kroner til eit underskot på 4 million kroner i 2014.

Perioden mellom 2010 og 2014 kan omtalast som varierande og indikerer ustabilitet i drifta grunna betydelig reduksjon i finansinntekter, ikkje lenger moglegheit til å bruke momskompensasjon frå investering i drift, samt svikt i skatteinngangen. Høve som påverkar kostnadsbiletet har vore meir stabilt. Ein har derimot ikkje klart å tilpasse drifta i einingane for å kunne handtere endringane i den totale økonomiske situasjonen.

Kommunen har ikkje hatt store/signifikante og «hurtige»

endringar som har gitt store og uventa kostnader. Ser ein på brutto og netto driftsresultat i prosent av driftsinntektene, så har disse også utvikla seg til å verte negative. Same tabell syner også at kommunen sin eigenkapital, i form av driftsfond, har for perioden blitt vesentlig redusert.

Dette peiker på og understreker kommunen sitt behov for å effektivisere drifta. Ein prosess som kommunen byrja på ved budsjettvedtaket for planperioden 2013-2017.

Fig. 7: KOSTRA: Utvalte nøkkeltal finans 2010-2014

Netto driftsresultat i prosent av brutto driftsinntekter, som er det som legg tettast opp til ein kontantstraum (avskrivingar er nulla ut), syner at kommunen økonomisk sett presterer dårligare enn det som det er samanlikna med her (Kostragruppe 1, fylket og landet eks. Oslo).

Tala syner også Skodje kommunen sitt driftsresultat har svinga mykje meir enn andre. Dette kan sjåast på som

«etterdønningar» etter finanskrisa i 2008/2009, og der Skodje kommune har hatt og har utfordringar med å finne økonomisk stabilitet.

Tenestemottakarar

Mål

Skodje kommune sine innbyggjarar skal sikrast gode tenester med fokus på service og kvalitet tilpassa kommunen sine økonomiske rammevilkår

Suksessfaktorar

 God informasjon til innbyggjarane om kommunen sine tilbod ( tenesteomtalar), herunder naudsynt effektivisering av tenestetilbodet. Lovpålagde oppgåver må prioriterast.

 Kommunen må framstå som ein heilskapleg service organisasjon gjennom god koordinering av tenestane og god brukarmedverknad.

 Nytenking og effektivisering er naudsynt for å gje gode tenester tilpassa kommunen sine økonomiske rammevilkår

(8)

6 Måleindikatorar

 Resultat av brukarundersøkingar

 Tenesteleveranse målt opp mot kvalitative og kvantitative data (KOSTRA).

 Gjennomførte endrings- og omstillingstiltak i Skodje kommune med dokumenterte økonomiske/

kvalitative resultat

 Tal på klagesaker

 Resultat av tilsyn

Brukarundersøkingar og tenesteleveranse

Einingane gjennomfører brukarundersøkingar kvart 2. år.

Brukarundersøkingane som er gjennomført i 2014 kjem fram i del 2, der kvart tenesteområde er synleggjort. Her vil også tenesteleveranse og dei gjennomførte endrings- og omstillingstiltaka vere nærare omtala.

Samarbeidsutval (frå no av SAMU) er eit viktig utval for å få gode innspel frå brukarar og pårørande i høve drift og aktuelle saker.

Fig.8: Oversikt og tala på møta i samarbeidsutvala i 2014

Figuren syner at det er gjennomført til saman 19 møter i 2014.

Dei fleste SAMU er innan skule og barnehage. Innan helse og omsorg har Prestemarka bu- og dagtilbod eit SAMU og frå 2015 vil også SOMS etablere eit SAMU.

Klagesaker knytt til særlovgiving i 2014

Talet på klager, området det vert påklaga og utfallet etter Fylkesmannen har handsama klaga er med å gje kommunen ein retning om vi yter tenester som er gode nok. I tillegg må ein ta omsyn til at det er personar som ikkje klagar, men likevel ikkje er nøgd. Dette kan medarbeidarundersøkinga vere med å gje eit svar på.

Normal klagehandsaming etter forvaltningslova, er at kommunen fatta enkeltvedtak som går til brukaren. Deretter kan brukaren klage på vedtaket og saka går tilbake til kommunen. Vel kommunen å oppretthalde vedtaket, går saka til rette klageinstans, som regel fylkesmannen. Skodje kommune har motteke i alt 19 klagar i høve særlovgjeving i 2014 og alle klagene gjekk til Fylkesmannen for vidare handsaming.

Fig.9: Oversikt over klagesaker i 2014

Tilsyn knytt til særlovgiving i 2014

For å sikre at kommunen yter tenester etter gjeldande lovkrav, vert det som regel kvart år ført tilsyn i kommunen. Det er ulike mål med for tilsyna, til dømes innan system og/eller

tenesteyting. Tilsyna kan vere både meldte og ikkje-meldte.

Det har til saman vore 9 tilsyn i Skodje kommune i 2014.

Kommunen har dei siste åra arbeidd aktivt med å vidareutvikle system for internkontroll og heilskapleg styring. Dette inneber systematiske ROS- analysar for alle forvaltningsområde, iverksetjing av tiltak knytt til risikovurderingar, utarbeiding av rutinar og prosedyrar, og systematisk avvikshandsaming knytt til prosedyrane. Dette arbeidet vil vere ein prosess der systemet stadig må vere i endring/forbetring. Gjennom eigenvurdering, samt gjennom eksterne tilsyn vil ein kunne avdekke om systemet er godt nok.

Fig. 10. Oversikt over gjennomførte tilsyn i 2014

Medarbeidarar og organisasjon

Mål

Skodje kommune skal ha ei strategisk og klar leiing med visjon og mål som er kjende for dei tilsette.

Skodje kommune sine medarbeidarar er motiverte og arbeider saman mot felles mål

Suksessfaktorar

Rådmannen skal gje klare signal om retning, lojalitet og rapportering i forhold til vedtekne mål. Det skal etablerast ein klar og god arbeidsgjevarpolitikk.

(9)

7 Kompetanseheving innan endrings- og innovasjonsarbeid må prioriterast.

Møteplassar for dialog kring forventningar, utvikling og resultat er avgjerande for å oppnå målet på dette området.

 Resultat frå medarbeidarkartlegging med fokus på tydeleg og synleg leiing som tenker strategi og heilskap, motiverer, inspirerer, har

gjennomføringsevne og skaper resultat i forhold til vedtekne mål.

 Sjukefråver (korttid og langtid, samla og fordelt på einingar

 Årsverk

Utviklinga i høve tal på årsverk kjem fram i figuren nedanfor.

Denne syner at ein i høve samla årsverk har gått ned i talet på årsverk i 2014, det same gjeld tilsette. Gledeleg er det å sjå at deltidsstillingar har gått ned.

I høve kjønnsfordeling av dei tilsette, så vert dette nærare omtala under punktet likestilling.

Fig. 11: Tal på årsverk fordelt 2012 - 2014

Resultat medarbeidarundersøking siste tre år Tilsette i Skodje kommune har i dei siste åra svart på ei standardisert medarbeidarundersøking gjennom www.bedrekommune.no.

Spørsmåla omhandlar ulike område ved tilsettingshøvet, til dømes fysisk arbeidsmiljø, løn, trivsel, og leiing. Svarprosenten har variert frå 55-100 % i einingane, og gjennomsnittleg tilfredshet har vore stabilt.

Fig. 12: Medarbeidarundersøking 2012-2014

Resultata innan medarbeidarundersøkinga vert nærare omtala under kvart tenesteområde i del 2.

Likestilling

Kommunane har ei lovpålagd oppgåve å gjer greie for den faktiske tilstanden når det gjeld likestillinga i verksemda.

Syner til likestillingslova § 1a tredje ledd:

”Virksomheter som i lov er pålagt å utarbeide årsberetning, skal i årsberetningen redegjøre for den faktiske tilstanden når det gjelder likestilling i virksomheten. Det skal også redegjøres for tiltak som er iverksatt og tiltak som planlegges iverksatt for å fremme likestilling og for å forhindre forskjellsbehandling i strid med denne loven”.

Aktivitets- og rapporteringsplikta er også forankra i

Diskrimineringslova og Diskriminerings- og tilgjengelegheitslova.

Arbeidsgjevarar i offentleg sektor skal arbeide aktivitet, målretta og planmessig for å fremme likestilling og hindre diskriminering på grunn av kjønn, etnisitet og nedsett funksjonsevne.

I årsmeldinga skal altså kommunen gjere greie for tiltak som er satt i verk og tiltak som er planlagt å sette i verk for å fremme lovens formål.

Rapporteringsplikta er todelt:

1) Kommunen må for det første å greie ut for tilstanden når det gjeld likestilling i kommunen

2) I tillegg må kommunen gjere greie for

likestillingstiltak som satt i verk og som skal settast i verk

I arbeidet med likestilling er målet konkret: «Eit samfunn til beste for begge kjønn, med same moglegheiter og ansvar». Det vil sei likeverdige moglegheiter, like rettigheitar og plikter til deltaking for alle, uansett opphav, legning, kjønn,

funksjonsevne og bakgrunn.

Fig. 13: Grafisk: Kjønnsamansetning av toppleiinga og andre leiarar

Fig. 14: Kjønnsamansetning på einingsnivå 2014

(10)

8

Fig. 15: Grafisk: Kjønnssamansetning på einingsnivå 2014

Fig. 16: Grafisk: Gjennomsnittløn per kjønn

Fig. 17: Grafisk: Statistikk heiltid/deltid for delt på kjønn

Fig. 18: Grafisk: Sjukefråver fordelt per kjønn

Det er ikkje gjort noko konkret analyse av tala som kjem fram ovanfor og såleis heller ikkje vurdert aktuelle tiltak. Dette er eit område Skodje kommune ikkje har arbeida godt nok med, men dette ønskjer ein å endre på. I 2015 vil ein arbeide fram ein Handlingsplan for likestilling mellom kjønna og ei Likestillingsmelding.

Møteplassar

Skodje kommune skal vere ein arbeidsgjevar som spelar på lag med arbeidstakarane. I 2014 ble det lagt til rette for fleire møteplassar, til dømes gjennom hyppigare kontaktmøter med

arbeidstakarorganisasjonane og arbeid etter prosjektmodellen i omstillingsarbeidet.

Innarbeida møteplassar er; månadlege leiarmøter,

mellomleiarmøter, fellesmøter for verneombod og tillitsvalde, AMU- og IA-møter.

Rådmannen starta i 2014 med å sende ut informasjonsbrev til alle tilsette for å orientere om mål, tiltak og anna informasjon i organisasjon.

Kompetanse

I 2014 ble det lagt til rette for auka kompetanse på ulike nivå og på tvers av einingar. Fleire tilsette har tatt fagbrev og studert, dette som ei tilrettelagt ordning mellom arbeidsgjevar og arbeidstakarar.

Døme på kompetanseheving i 2014:

 Bachelor i vernepleie

 Bachelor i sosialt arbeid (sosionom)

 Master i samfunnsplanlegging

 Vidareutdanning for lærarar i skuleleiing, norsk, matematikk og naturfag

 40-timers HMS-kurs for nye verneombod

 Fagbrev reinhald

 Kontorfag

 Helsefagarbeidar

 Barne- og ungdomsarbeidar

 Bachelor i barnehagelærarutdanning

 Kurs veilederen.no: Kortare kurs innan særlovgjeving

 2-årig leiarutviklingsprogram med fokus på endrings- og innovasjonsleiing

Skodje kommune som organisasjon har i 2014 teke i bruk nye digitale system innan økonomi, sakshandsaming og arkivering.

Arbeidsmiljø og velferdstiltak

Arbeidsmiljøprisen ble i 2014 tildelt Prestemarka bu- og dagtilbod for systematisk arbeid med internkontroll, noko som har styrka verdiane tryggleik, identitet, trivsel og entusiasme i eininga.

Velferdstiltak er spesielt viktig i ei tid med omstilling og nedbemanning. På einingane blir det gjennomført mange kreative tiltak for å betre, men og for å oppretthalde eit godt arbeidsmiljø.

Rådmannen og hovudverneombodet inviterte til «Fag & Fest» i desember med foredrag av Thorleif Lundquist. Deretter var det underhaldning, mat og dans.

Sjukefråver siste tre år

Skodje kommune er ei IA-verksemd, med ei målsetting om auka nærver og systematisk førebygging og tilrettelegging.

Sjukefråveret har derimot auke dei siste åra. Figurane nedanfor syner at det er spesielt langtidsfråveret som har auka.

Fig. 19: Totalt sjukefråver 2012-2014

(11)

9

Fig. 20: Grafisk framstilling: Totalt sjukefråver 2012-2014

For å få ned sjukefråveret har ein i 2014 utarbeidd nye rutinar for sjukefråversoppfølging i prosjektet «Friskare saman».

Prosjektet vart utprøvd på SOMS hausten 2014 med god effekt.

Prosjektet vil vidareførast i barnehagane i 2015.

Sjukefråveret varierer mykje mellom dei einskilde einingane, og langtidssjukefråveret hjå ein eller få personar ved ei mindre eining, kan gje kraftige utslag på fråveret.

Det totale sjukefråveret har diverre auka i 2014, og det vert satt inn tiltak på ulike nivå for å motverke ei negativ utvikling i 2015.

Sjukefråveret vert nærare omtala under kvart tenesteområde i del 2.

Samfunnsutvikling (inkl. folkehelse og beredskap)

Mål

Kommunen skal ha ein sentral rolle som pådrivar i

folkehelsearbeid, lokal samfunnsutvikling og næringsutvikling.

Mål knytt til beredskap henta frå verksemdsplan Suksessfaktorar

Leiinga skal vere pådrivarar for å implementere både folkehelseperspektiv, samfunnsutvikling og næringsutvikling som ein gjennomgåande tankegang i organisasjonen. Leiinga må og ha eit bevisst og aktivt forhold til kommunen sitt ansvar for å utvikle ein robust organisasjon i møte med uføresette hendingar.

Innbyggarundersøkingar: innbyggjarar og næringslivsaktørar

 Registrerte bedrifter

 Folketalsutvikling

 Folkehelseprofil

Gjennomførte og evaluerte beredskapsøvingar Evaluering av beredskapssituasjonar.

Sysselsetting, registrerte bedrifter, næringsutvikling og samarbeid med næringslivet

Tilgangen til arbeidsmarknaden i Ålesund og omlandet gjer Skodje attraktiv som bustadkommune. Ved siste registrering var det 606 personar som pendla inn til arbeid i Skodje kommune, og 1478 av innbyggarane i Skodje som pendla ut til arbeid i andre kommunar.

Oversikt over pendlarstraumen til og frå Ålesund, syner at om lag 882 reiser ut til arbeidsstad i Ålesund kommune, og 273 reiser inn til Skodje kommune frå Ålesund. Elles ser vi at hovudtyngda av øvrige pendlarar, reiser til arbeid mellom anna i Haram og Ørskog kommune.

Arbeidsledigheita i august 2014 låg på mellom 2 – 2.5 % i Skodje kommune og er dermed omtrent likt med gjennomsnittstalet i fylket.

Det er eit variert næringsliv i kommunen. Tilgjengelege arbeidsplassar og gode butilbod, er grunnleggande faktorar for vekst og velferd. Mange aktørar tek del i denne tilrettelegginga, der kommunen har eit særskilt ansvar i høve til tilrettelegging av infrastruktur, byggetomter og rådgjeving.

Skodje kommune har dei siste åra mista ein del arbeidsplassar, då større verksemder er lagt ned, eller har flytta drifta til andre delar av regionen. Denne trenden kan snu, då vi ser at større verksemder med mange tilsette no mellom anna etablerer seg innanfor det nye næringsområdet på Digernes.

Skodje kommune som bedrift er ein av dei største arbeidsgjevarane i kommunen. Tilgangen på kompetent arbeidskraft, særskilt innanfor dei store sektorane som helse og omsorg, skule og barnehage, er viktig i åra framover.

Næringskonferanse i Skodje - Jørgen Amdam og Terje Vadset (Foto av:

Skodje kommune 2014)

Kommuneplan for Skodje - Samfunnsdelen

Kommunestyret vedtok 18.12.12, sak 83/12, kommunal planstrategi for perioden 2012-2016.

Arbeidet med rullering av kommuneplanen sin overordna samfunnsdel er godt i gang (jf. kommunal planstartegi). Det er i løpet av 2014 gjennomført ein brei og grundig

medverknadsprosess, i samband med val av satsingsområde, hovudmål og suksessfaktorar for planarbeidet.

Kommunestyret har gjennomført ulike former for

idémyldringar, opne møter om «Skodje i vekst» og temamøter med særskilde grupper, innanfor alle dei valde satsingsområda.

Det er gjennomført kartleggingar som til dømes innbyggarundersøking, utarbeidd særskilt oversikt over helsetilstanden og gjennomført UNG-data kartlegging, for å auke kunnskapen om viktige tema i samfunnsutviklingsarbeidet.

(12)

10 Status for planarbeidet jf. kommunal planstrategi 2012-2016 I samband med gjennomføringa av framdriftsplan for omstilling i Skodje kommune (jf. endringsstrategi, framdriftsplan og metodikk for omstillingsarbeidet 2014-2017), er det laga ei oversikt over alle dei prosjekta som skal gjennomgåast med tanke på kartlegging av mogelegheit for samordning og rasjonalisering osv. Det er per. august 2014 satt i gong 27 ulike prosjekt.

Prosjekta vert i praksis handtert som mindre «plan-prosessar»

for utvalde og avgrensa områder. Overordna endringsstrategi, set krav til prosess og sikrar framdrifta av hovudprosjektet.

Omstillingsarbeidet jf. vedteken endringsstrategi, vil såleis erstatte delar av det planarbeidet som vart skissert gjennomført i planstrategiperioden.

Ei framtidig samordning av planar for dei ulike områda (m.a.

omsorgsplan, ruspolitisk plan, bustadsosial plan osv.), kan kome som eit resultat av omstillingsarbeidet.

Planstrategi for 2015 vil då berre omfatte tidsplan for dei planprosessane som er i gang, har ein årleg syklus, eller skal startast opp (jf. m.a. kommuneplan-arealdelen og arbeidsgjevarpolitiske planar).

Folketalsutvikling

Fig. 21: SSB: Folketal per 1. januar

Befolkningsutviklinga i Skodje kommune er som i dei andre kommunane kring Ålesund – god.

Fylkesstatistikken 2014 syner at det er Skodje kommune, saman med Sula og Giske, som har fylket sin sterkaste folketalsvekst målt i høve til folketalet. Per 01.01.14 har Skodje kommune 4387 innbyggarar. Frå 2013 til 2014 har Skodje kommune hatt ein auke i folketall på 2,5 %. Møre og Romsdal hadde i tilsvarande periode ein vekst på 0.8 %, då landsgjennomsnittet elles låg på 1,1 %.

Skodje kommune har ein større andel born og unge, og ein mindre andel vaksne over 67 år, sett i høve fylket og resten av landet. I vår kommune utgjer andelen barn og unge under 18 år, meir enn 25 % av folketalet. Den store befolkningsveksten i kommunen medfører press på det offentlege tenestetilbodet, arealbruken, offentleg infrastruktur og samferdsel.

Skodje kommune kjem godt ut, samanlikna med dei andre kommunane i fylket, om ein ser på andelen kvinner blant dei unge vaksne i kommunen.

62.4 % av innbyggarane i Skodje kommune bur i tettstad og bustadbygginga har vært jamt høg sidan 2007. 9 % av innbyggarane er innvandrarar, sett mot Møre og Romsdal fylke som har eit gjennomsnittstal på innvandringa på 10,5 % (og landet forøvrig 14.9 %).

Utdanningsnivået i Skodje kommune har stige dei seinare åra, og samla prosentandel med høgare utdanning (per 2013) er no oppe i 24 %. Dette talet er noko lågare enn fylket forøvrig, som har 24.3 %.

Skodje sentrum (Foto av: Skodje fotoklubb 2013)

Folkehelsearbeidet

Målet med folkehelsearbeidet er fleire leveår med god helse for den einskilde, og reduserte sosiale helseforskjellar i befolkninga.

Det viktigaste arbeidet med folkehelse skjer i lokalsamfunna der vi lever våre liv. Det er der vi legg grunnlaget for helse. Vi må tenke breitt når vi skal arbeide med folkehelse. Mange sektorar og aktørar, offentlege og private, må arbeide saman.

Kommunen skal fremje folkehelse innan dei oppgåver og med dei virkemiddel kommunen har, herunder gjennom lokal utvikling og planlegging, forvaltning og tenesteyting.

Kommunen skal vidare medverke til at helsemessige omsyn blir ivaretatt av andre myndigheter og verksemder. Medverknad skal skje til dømes gjennom råd, uttalar, samarbeid og deltaking i planlegginga. Kommunen skal legge til rette for samarbeid med frivillig sektor.

Kommunar og fylkeskommunar skal til ein kvar tid ha oversikt over folkehelsa. Oversikta skal dokumenterast på ein hensiktsmessig måte, og som en del av den ordinære verksemda.

Tilsyn – Folkehelse i planlegging

Fylkesmannen gjennomførte tilsyn av folkehelsearbeidet i Skodje kommune.

Tilsynet var ein del av det første landsomfattande tilsynet med folkehelsearbeidet i kommunane som Fylkesmenna

gjennomførte etter oppdrag frå Statens helsetilsyn.

Målsetjinga med tilsynet var å sjå til at kommunen har sett i verk eit arbeid for å få ei oversikt over helsetilstanden til innbyggjarane, og avklare dei faktorar som påverkar helsetilstanden.

Det var ikkje påvist avvik under tilsynet. Tilsynet vert nærare omtale seinare i årsmeldinga.

Samfunnstryggleik og beredskap

Kommunen har ei grunnleggande plikt til å ivareta innbyggarane si sikkerheit og tryggleik. Lovverket (lov om kommunal

(13)

11 beredskapsplikt og plan- og bygningslova) krev at kommunane skal utarbeide risiko- og sårbarheitsanalyser (ROS – analyse).

Kommunen har fokus på dette mellom anna i samband med reguleringsplanarbeid.

God planlegging innanfor dette viktige ansvarsområdet skal hjelpe kommunen til å handtere vanskelege situasjonar som krev større og meir samordna innsats enn det den daglege organisasjonen er i stand til å ivareta.

Gjennomførte og evaluerte beredskapsøvingar

«Øving Fårikål» var ei enkel krisehandteringsøving som Fylkesmannen i Møre og Romsdal la til rette for kommunane i fylket. Øvinga vart gjennomført måndag 29. september 2014 kl.

0900 – 1300. «Øving Fårikål» i 2014 skal betre kommunane si evne til å handtere situasjonar der kommunen må ta hand om ulike grupper (evakuerte, berørte, pårørande) som har vore utsette for ekstraordinære hendingar

Tilsyn beredskapsområdet

Fylkesmannen har gjennomført tilsyn med den kommunale beredskapsplikta. Føremålet med tilsynet er å sjå til om Skodje kommune sitt arbeid med samfunnstryggleik og beredskap er i samsvar med aktuelle krav fastsett i sivilbeskyttelseslova og forskrift om kommunal beredskapsplikt.

Både dokumentgjennomgangen og tilsynsbesøket viste at Skodje kommune er medviten om oppgåver og ansvar for samfunnstryggleik og beredskap. Kommunen har god forståing av status for beredskapsarbeidet – også forbetringspotensialet.

Dei fleste elementa i den kommunale beredskapsplikta er på plass og på overordna nivå er kommunen sitt arbeid med samfunnstryggleik og beredskap godt forankra i kommuneplanen og planstrategien.

Kommunen står midt i ein større revisjon av

beredskapsdokumentasjonen, og alt har ikkje heilt falle på plass enno. Arbeidet framstår som gjennomtenkt, systematisk, godt integrert og godt forankra. Arbeidet med heilskapleg ROS- analyse er sett i gang, men er ikkje ferdig.

Kommunen sin beredskapsplan er ajourført i 2014, og tilfredsstiller dei fleste krava til innhald. Plana oppfyller ikkje kravet om plan for befolkningsvarsling. Plana har elles ein del å gå på med omsyn til forenkling, og samordning med anna beredskapsplanverk.

Der er eit potensial for ei meir heilskapleg oversikt over beredskapsdokumentasjonen og oversikt over korleis kommunen skal arbeide (og arbeider) med samfunnstryggleik og beredskap. Dette er i ferd med å bli innarbeidd i årshjul og kvalitetssystem.

Samspel mellom politikk og administrasjon

I løpet av 2014 har det vore mange møter i utval og tilsvarande saker. Nedanfor framkjem ein oversikt:

Fig. 22: Tal på møter og saker i ulike utval³

3 Referatsaker, inkludert delegerte vedtak framkjem ikkje av oversikta.

(14)

12

DEL 2 EVALUERING AV TENESTEOMRÅDA

Grunnskule

Overordna mål

Overordna mål for grunnskulen er nedfelt i kommuneplanen sin samfunnsdel:

Skulen i Skodje ønskjer å arbeide mot felles mål og samstundes ivareta den einskilde skule sin identitet og utviklingspotensiale.

Det overordna målet for grunnskulen i Skodje er å skape eit utviklande og trygt oppvekst- og læringsmiljø. Ein vil skape ein framtidsretta skule for alle – med blikk for den einskilde.

Det er stort fellesskap mellom skulane i Skodje kommune. Felles fokus på utviklingsarbeid og erfaringsutveksling mellom dei tilsette har vore med på å sikre like opplæringsvilkår for elevane i Skodje kommune.

Opplæringsmiljøet i skodjeskulen er gjennomgåande godt, men det har også vore store utfordringar. Noko av dette har ein sett spor av i media. Dei tilsette har stor fokus på den einskilde eleven og legg i tillegg til den reine undervisninga ned eit veldig arbeid for å sikre den einskilde eleven ein god oppvekst. For å oppnå dette, samarbeider skulen tett med andre institusjonar som helsetenesta, PPT, barnevern og politi osv.

Skuleelev (Foto av: Skodje fotoklubb 2013)

Økonomi

Målsetjinga for det økonomiske arbeidet i skulen er todelt:

1) Å overhalde budsjettrammene i ein krevjande omstillings- og rasjonaliseringsperiode 2) Å få mest mogleg kvalitet ut av dei økonomiske

midla skulen rår over

Rekneskapstala syner at skulesektoren gjekk med eit betydeleg mindreforbruk i 2014. Det betyr at skulesektoren har tatt bodskapen om den økonomiske situasjonen på alvor og gjort sitt for at kommune etter kvart skal kunne drive i balanse.

På den andre sida kan vi ikkje underslå at dette har gått ut over kvaliteten, og at vi til dømes driv med etablerte lovbrot i høve enkeltvedtak om spesialundervisning, klaga inn for

fylkesmannen.

Kostratala nedanfor syner noko, men ikkje veldig stort negativt avvik i høve nasjonalt- og fylkessnitt. Det som heilt klart kjem

fram er at grunnskule drives klart billigare enn om ein samanliknar seg kostragruppe, fylket og landet.

Fig. 23: KOSTRA: Utvalte nøkkeltal grunnskule

Tenesteproduksjon

Det er sett opp tre mål for tenesteproduksjonen i skulen:

1) Kvalitet og fokus på læring i undervisninga 2) Eit godt læringsmiljø fritt for mobbing og

krenkjande åtferd

3) Nært samarbeid med foreldre og føresette Det er stort fokus på læring i skodjeskulen. Dei siste åra har skulen arbeidd med å styrke kvaliteten i lese- og

skriveopplæringa, og det har vi sett god effekt av.

Læringsmiljøet er gjennomgåande godt, men det har også vore vesentlege utfrodringar å arbeide med. Dels handlar dette om uro i klasserom, dels handlar det om konfliktar mellom elevar. I nokon grad ser vi også at elevar står i konfliktar med kvarandre der både skule, heim og fritid er trekt inn. Bruk av sosiale media er då gjerne ein del av dette.

Samarbeidet med foreldra er gjennomgåande godt, og alle skulane gjer aktivt nytte av rådsstrukturen med elevråd, foreldreråd (FAU), skulemiljøutval og samarbeidsutval. Det er likevel ikkje til å underslå at det kan kome til betydelege motsetnadsforhold mellom skulen og enkelte heimar. Noko av dette har vi i 2014 sett att i media.

Skulesektoren hadde ei betydeleg auke i klagesaker gjeldande spesialundervisning i 2014. Tidlegare har skulen nesten ikkje hatt slike klager, men i 2014 var det 10 stk. Meir enn halvparten av desse fekk medhald hjå fylkesmannen, som gjorde nye og endelege vedtak.

Eitt av desse vedtaka har kommunen ikkje makta å oppfylle, og Skodje kommune driv difor skuleåret 2014-15 med eit avvik som vi grunna manglande ressursar ikkje har makta å lukke.

Eit sårt punkt er måten Skodje kommune tar imot

framandspråklege elevar på. Begynnaropplæringa i norsk er alt for dårleg, og det heng saman med både ressursar og kompetanse. Verknadane av dette er svært uheldige for dei elevane det gjeld.

(15)

13

Fig. 24: Fakta og resultat tenesteproduksjon

Medarbeidarar og organisasjon

Det er sett opp fleire mål for medarbeidarar og organisasjon:

1) At kommunen sine visjonar og mål skal vere godt kjende mellom dei tilsette

2) At skulen skal ha medarbeidarar som er motiverte og arbeider saman mot felles mål

3) At skulane skal arbeide i nettverk for å sikre kompetanseoverføring og kompetanseheving 4) At staten si satsing på vidareutdanning også skal

kome lærarar i skodjeskulen til del 5) Omorganisering av barneskulane frå tre

sjølvstendige einingar til ei eining med tre avdelingar Lærarstaben i Skodje kommune er vel kvalifisert. Det gjeld også for skuleassistentane som nesten alle har status som

fagarbeidarar. Motivasjonen og arbeidsinnsatsen er svært høg, men vi merkar likevel at medarbeidarane blir slitne og noko demotiverte av harde innstrammingstiltak. Medarbeidarane er likevel svært medvitne om at dette ikkje skal gå ut over elevane og den innsatsen som blir gjort for dei.

Skuletavle (Foto av: Skodje fotoklubb 2013)

Lærarane i Skodje har lenge tatt del i aktive nettverk og drive mykje med erfaringsutveksling og felles kompetansebygging.

Ungdomsskulen går no aktivt inn i ungdomstrinnssatsinga til UDIR, og skulen deltek også i eit program rundt tema

«Vurdering for læring».

Skulane har lagt vekk eit utviklingsprosjekt som handla om å bu seg til nasjonalt tilsyn på tema «Elevane sitt utbytte av opplæringa». Årsaka til dette er auka arbeidspress etter rundar med økonomisk innstramming.

Skodje kommune hadde i 2014 tre lærarar inne i staten si satsing på kompetansegjevande vidareutdanning. Vi reknar med å få tre nye inn frå august 2015 – når neste runde går i gang.

Fig. 25: KOSTRA: Indikatorar og nøkkeltal 2014-2015

Samfunnsutvikling

Det er sett opp fire mål for skulen sin medverknad til samfunnsutviklinga:

1) Å medverke til at elevane utvikar seg til gagns menneske.

2) Å samarbeide med eksterne etatar for å bidra til at elevane utviklar seg til trygge og ansvarlege vaksne.

3) Å medverke til at barn og unge ikkje utviklar rusmisbruk og kriminalitet.

4) Å fokusere på folkehelseperspektivet.

5) Å styrke elevane sin kjennskap til nærmiljø og lokalt næringsliv

Dei som arbeider i grunnskulen har fokus på heile mennesket og legg ned eit stort arbeid for at elevane skal få ein så god oppvekst som råd. For å oppnå dette, har dei eit tett samarbeid med eksterne etatar som PPT, barnevern,

kommunehelsetenesta, barne- og ungdomspsykiatrien og politiet. Dette arbeidet er fruktbart, til stor nytte for elevane og til stor hjelp for familiane deira.

Skulen driv aktivt haldningsskapande arbeid for å hindre at elevane utviklar rusmisbruk og kriminalitet. I ungdomsskulen er MOT-programmet ein del av dette. I barneskulen brukar ein mellom anna programmet «Zippy». Tida kan vere mogen for at barneskulane friskar opp kompetansen på program som «Steg for steg» eller «Det er ditt val».

Skulen har aktivt fokus på folkehelseperspektivet. Dette skjer gjennom kroppsøvingsfaget, annan fysisk aktivitet i timar og friminutt og gjennom opplæring i faget Mat og helse.

For å styrke kjennskapen til nærmiljøet og lokalt næringsliv, deltek skulen i programmet «Ungt entreprenørskap».

Sluttkommentar

Det er ikkje vanskeleg å finne positive trekk ved grunnskulen i Skodje. Vi har høgt kvalifisert personale, og samfunnsgeografien

(16)

14 seier oss at vi vil ha relativt lett for å skaffe kvalifisert personale også i framtida. Trivselen i skulen er jamt god, og det blir gjort mykje godt fagleg arbeid der.

Vedlegg:

o Foreldreundersøkinga 7.trinn o Foreldreundersøkinga 10.trinn o Oversikt over skulefakta Skodje kommune o Resultat Nasjonale prøver 5.trinn o Resultat Nasjonale prøver 8.trinn o Resultat Nasjonale prøver 9.trinn

Helse og omsorg

Overordna mål

Overordna mål for helse og omsorg er nedfelt i kommuneplanen sin samfunnsdel:

Kommunen skal arbeide for eit auka fokus på mottakarane av helse- og omsorgstenester. Det er eit mål å levere betre helsetenester, og utøve eit betre førebyggjande helsearbeid.»

Helse- og omsorgssektoren står ovanfor store utfordringar nasjonalt og såleis også i kommunal sektor. Færre arbeidsføre i høve ikkje – arbeidsføre, gjer at dagens velferdssamfunn er under sterk trugsel i høve tilgjengeleg kompetanse og økonomisk berekraft. Grunnlaget for dette er «eldrebølgja» og at stadig fleire utviklar livsstilsjukdommar.

I 2014 har ein i kommunen hatt fokus på korleis ein skal handtere ovannemnte utfordringar i høve forming av tenestetilbod, rasjonell drift, førebyggande arbeid og nytte velferdsteknologi.

Tenestetilbodet som vert ytt er variert, og brukarane ulike.

Mange tilsette arbeidar kvar dag med ulike oppgåver innan helse og omsorg, med eit mål om å ha brukaren sine behov i fokus.

Økonomi

Målet for tenesteområdet helse og omsorg innan økonomi er todelt:

1) Overhalde budsjettrammene i ein krevjande omstillings- og rasjonaliseringsperiode 2) Å få mest mogleg kvalitet ut av dei økonomiske

midla helse og omsorg rår over

Fig. 26: KOSTRA: Utvalte nøkkeltal kommunehelse

Figuren syner at kommunen har låge kostnader til driftsutgifter i kommunehelsetenesta. Dekningsraden i høve legeårsverk er god, mens den i høve fysioterapitenester er låg.

Kommunehelsa hadde elles eit overforbruk i drifta. Dette skuldast høgare utgifter til legevakt enn budsjettert og at dei aktuelle tiltaka ikkje fekk verknad før 01.01.15.

Fig. 27: KOSTRA: Utvalte nøkkeltal pleie- og omsorg

Figuren syner at vi har noko låg andel årsverk med fagutdanning. Dette skuldast truleg stor teneste innanfor psykisk utviklingshemmande, kor ein tidlegare ikkje satt krav om fagutdanning. Den store tenesta innanfor psykisk

utviklingshemmande gjer at vi også ligg langt over snittet i høve utgifter til heimebaserte tenester.

I høve institusjonsopphald så ligg vi lågt om ein samanliknar med kostragruppe, fylket og landet.

Grunnen til at kommunen kjem særs dårleg ut i høve avsett plasser til tidsavgrensa opphald, er knytt til at ein ikkje har hatt kapasitet til å prioritere «kortidspasientar», då det har vore stort press på institusjonsplassane i høve mottak av svært sjuke pasientar. Dette har gjort at det innan eininga SOMS/HBO har vore eit stort overforbruk, knytt til at ein ikkje har klart å ta imot utskrivingsklare pasientar frå spesialisthelsetenesta innan fristen (24 timar). I 2014 var det over 170 døgn ein vart

«bøtelagt» (kr. 4 000 per pasient per døgn) for, mot 30 døgn i 2013. Ein annan grunn til overforbruket er utstrakt bruk av vikarbyrå grunna manglande kompetent personell, høgt sjukefråver og manglande ferievikarar.

Prestemarka bu- og dagtilbod har hatt eit klart mindreforbruk for første gong på mange år. Gode økonomisk oppfølging og reduksjon av stillingar har vore avgjerande for å klare dette resultatet.

Fig. 28: KOSTRA: Utvalte nøkkeltal helse- og sosialtenesta

NAV Skodje har hatt eit overforbruk i 2014. Ser ein derimot på KOSTRA – tala, så ligg kommunen lågare enn snittet i høve netto driftsutgifter pr. innbyggar og økonomisk sosialhjelp.

(17)

15

Fig. 29: Utvalte nøkkeltal barneverntenesta

Samanliknar ein med kostragruppa, fylket og landet så ligg barneverntenesta lågt i høve netto driftsutgifter per innbyggar.

Mykje av grunnen til dette er at ein har kompetanse i eininga til å handtere vanskelege saker, i motsetning til å kjøpe denne tenesta som kan føre til store kostnadar. Dette er ein viktig faktor for det gode økonomiske resultatet.

I høve andel barn med barneverntiltak i høve innbyggarar, så ligg ein ganske gjennomsnittleg.

Målet for tenestemottakarar innan helse- og omsorg er:

«Einingane innan helse og omsorg skal arbeide for å

bevisstgjere den einskilde innbyggar til å ta ansvar for si eiga, og andre si helse og livssituasjon. Ein skal kjenne seg trygg på at ein kan få hjelp og omsorg i situasjonar og deler av livet når det er behov for det. Det må utviklast samhandling mellom

kommunen, innbyggjarane og lag og organisasjonar med tanke på å skape eit levande og omsorgsfullt lokalmiljø.»

Einingane innan helse og omsorg yter tenester til eit bredt spekter av befolkninga, frå nyfødde til eldre – med enkle eller komplekse utfordringar, og dei kan vere meir eller mindre ressurssterke.

Gjennom året kan uførutsette ting hende, som gjer at det ikkje er enkelt å planlegge tenestetilbodet, og som kan vere særs utfordrande i høve ressursar. Skodje kommune

har likevel eit robust hjelpeapparat på plass i dei ulike einingane.

Fig. 30: Fakta helse- og omsorg 2014

Det er ikkje gjennomført brukarundersøkingar i einingane i 2014.

Det har vore tre klagesaker ved Prestemarka bu- og dagtilbod og fire ved NAV Storfjorden som ikkje er ferdig handsama. Ei klagesak ved Skodje omsorgssenter, ingen pålegg gitt.

Frisklivssentralen og dagsenteret for eldre vart nedlagt for å kunne nå dei økonomiske måla. Derimot har ein starta samarbeid med frivillige lag og vonar at ein saman kan gje eit godt tilbod for dei aktuelle brukargruppene.

Skodje Omsorgssenter (Foto av: Skodje fotoklubb 2014)

Medarbeidar og organisasjon

Det er sett opp fleire mål for medarbeidarar og organisasjon:

1) At kommunen sine visjonar og mål skal vere godt kjende mellom dei tilsette

2) At helse- og omsorg skal ha medarbeidarar som er motiverte og arbeider saman mot felles mål Store delar av dei tilsette innan helse og omsorg har gjennomført eitt eller fleire kurs gjennom bruk av www.veilederen.no. Det har vore kompetanseheving i høve bruk av meldingsløftet, som er eit elektronisk

kommunikasjonsverktøy mellom sjukehus, legar, heimebasert omsorg og Skodje omsorgssenter. I heimebasert omsorg har ein teke i bruk nettbrett for å sikre til ein kvar tid oppdaterte opplysningar i høve brukarane. Dette sparar tid og gjev auka pasientsikkerheit. Det vart utdanna to vernepleiarar som har teke deltidsutdanning.

Sjukefråveret innan helse- og omsorg er generelt høgt, noko som ikkje er uvanleg innan denne sektoren, men likevel ikkje noko «kvilepute». Samla fråveret for 2014 var på 10,4 %.

Prosjektet «Friskare saman» er satt på dagsorden for å prøve å få fråveret ned.

Medarbeidarundersøkinga syner eit resultat mellom 4,2 og 4,5 av 6. Svarprosenten er varierande frå 34 til 85. Samla er dette litt under landsgjennomsnittet.

Prestemarka bu og dagtilbod vann Skodje kommune sin arbeidsmiljøpris i 2014.

(18)

16 Samfunnsutvikling

Det er sett opp tre mål for helse- og omsorg sin medverknad til samfunnsutviklinga:

1) «Tydeleg folkehelseprofil»

2) «Tilrettelegge for best muleg eigenmestring i kvardagen»

3) «Framoverlent rolle for å sørgje for at innbyggjarane får ta i bruk ny omsorgsteknologi»

I Skodje har det vore jobba godt med folkehelse i fleire år. Sjølv om Frisklivssentralen no er lagt ned, vert det drive godt folkehelsearbeid i det daglege av tenesteytarar i kommunen og saman med frivillige lag og foreiningar. Eit døme på det siste, er eit initiativ frå Skodje frivillige aktivitetssenter for å drive vidare i lokala til Frisklivssentralen med ulike tilbod til unge og eldre. Å utvikle samarbeidet med frivillige organisasjonar vil vere ein måte å løyse utfordringane i framtida.

Det er eit mål å legge til rette for best muleg eigenmestring i kvardagen. Her har kommunen ei utfordring knytt til det å bevisstgjere personalet til å drive miljøretta arbeid for å setje brukarane i stand til å meistre mest muleg sjølve. Dette vil vere eit satsingsområde i åra framover.

Fleire av einingane har skaffa seg informasjon om velferdsteknologi på ulike arenaer. Som i dei fleste andre norske kommunar er det eit ikkje-utnytta potensiale. Dette vil vere eit satsingsområde i åra framover, i eit felt som er i rivande utvikling.

I høve oversikt over helsetilstanden, så skil Skodje kommune ikkje seg frå landet. Ein ser på lik linje med landet elles at endringar i livsstil med auka fysisk passivitet og såleis

overvektsproblematikk også aukar i Skodje kommune. Natur og frivilligheit vert sett på som ressursar for folkehelsearbeidet.

Turveg på Mørkeset (Foto av: Skodje fotoklubb 2014)

Sluttkommentar

Helse- og omsorg leverer jamt over gode tenester til innbyggjarane i Skodje kommune. Det er gjennomført fagleg oppdatering hjå dei tilsette.

Medarbeidarundersøking syner at ein ligg litt under landsgjennomsnittet.

Utfordringa framover vert å skaffe kommunen personell med riktig kompetanse, om dette er gjennom å skolere eigne tilsette eller rekruttere eksternt personell. Ei anna utfordring er å møte eit krav om rasjonalisering med å framleis yte gode tenester.

Her kjem velferdsteknologi og endring i måten vi utfører tenestetilbodet til å vere avgjerande.

Kultur og folkehelse

Overordna mål

Overordna mål for kultur er nedfelt i kommuneplanen sin samfunnsdel:

“Utnytte den sentrale plasseringa i ein region i vekst, dei fantastiske naturgitte forholda og det rike og aktive kultur- og idrettslivet til å skape ein god og attraktiv stad å bu – for alle”

“Ein skal synleggjere samanhengen mellom helse, miljø og trivsel og ein skal førebygge livsstilssjukdomar gjennom fokus på kosthald, rus, røyk og fysisk aktivitet. Målsettinga er å involvere ulike aktørar i eit samarbeid for å fremje betre helse”

Fjord Cadenza Ving (Foto av: Skodje fotoklubb 2014)

Økonomi

Målet for kultur innan økonomi er todelt:

1) Å overhalde budsjettrammene i ein krevjande omstillings- og rasjonaliseringsperiode 2) Å få mest mogleg kvalitet ut av dei økonomiske

midla helse og omsorg rår over

Tenesteområdet Kultur og folkehelse vil nytte avsette ressursar til best mogleg tenesteyting. Dette førte til kutt

tenestespekteret, men ein oppnådde i 2014in ei

resultatforbetring på 2,25 % som var det overordna målsetninga for kommunen i høve rasjonalisering av drifta.

Målet for tenestemottakarar innan kultur og folkehelse er tredelt:

1) At kulturlivet har føreseielege utviklingskår 2) Å fremja profesjonalitet og kvalitet i kulturtilbodet og

leggje til rette for deltaking i kulturaktivitetar 3) At personar, organisasjonar og institusjonar har

tilgang til informasjon om ordningar med økonomisk støtte og om andre verkemiddel og tiltak

Skodje bibliotek skal vere eit senter for kunnskap, kultur og informasjon. Biblioteket skal vere ein møteplass og ein stad for

(19)

17 formidling av litteratur og kunnskap. Biblioteket skal vere lett tilgjengeleg for alle. Publikum skal ha gratis tilgang til internett og andre informasjonskjelder.

Skodje har sin eigen kulturskule, etablert i 1998. Dei økonomiske utfordringane kommunen har no, gjorde at tal på tilsette/årsverk i kulturskulen på det næraste blei halvert i 2014.

Tenestetilbodet blei redusert; dette skuleåret kan vi ikkje tilby opplæring på gitar og fiolin.

Fig. 31: Fakta kulturskulen 2013-2014

Figuren syner klar nedgang i høve elevplasser, men stor auke i høve konsertar.

Skodje kulturskule skal ha som mål å vere open for alle i Skodje kommune, men rettar seg primært til barn og ungdom.

Kulturskulen skal utvikle ferdigheitene til elevane etter føresetnadene til den enkelte, og med det leggje til rette for aktive og gode fritidsinteresser.

Skodje kulturskule skal ha som mål å bli eit ressurs- og kompetansesenter for skuleverket og kulturlivet elles.

Kommunen skal iverksette nødvendige tiltak for å møte kommunens folkehelseutfordringar. Dette kan blant anna omfatte tiltak knytt til oppvekst- og levekårsforhold som bustad, utdanning, arbeid og inntekt, fysiske og sosiale miljø, fysisk aktivitet, ernæring, skader og ulykker, tobakksbruk og alkohol- og annan rusmiddelbruk. Kommunen skal gi informasjon, råd og rettleiing om kva den enkelte sjølv og befolkninga kan gjere for å fremje helse og førebyggje sjukdom.

Kommunen har ikkje høve til å setje av kulturmidlar verken til drift eller prosjekt for frivillege lag. Men høvet til å bruke kommunale bygg gratis gir kulturlivet føreseielege utviklingskår.

Særleg Gomerhuset gir høve for publikumsarrangement av ulikt slag, og med det gode inntektsmulegheiter. Gjennomføring av eit arrangement, ein konsert eller idrettsturnering, skaper vinn- vinn-vinn-situasjon.

Første vinn: Eit lag/gruppe, ofte vaksne og barn/unge saman, arbeider om eit positivt arrangement. Prosessen, det å arbeide saman om noko, er svært verdfullt i seg sjølv!

Andre vinn: Arrangementa gir publikumsopplevingar.

Tredje vinn: Arrangementa gir inntekter til drift av laga.

Kommunen ved kultureininga er i samarbeid med frivillige om konkrete prosjekt:

 Merking av turstiar

 Restaurering av/informasjon om/interesse for/bruka av kulturminne (Gamle Vågsbru, Stavsetskulen, Skodjebruene)

 Utvikling av nærmiljøanlegg (Nymarka, Olmanngjerdet, sykkelbane v/idrettsplassen)

 Hjelp til søknader om tilskot (spelemidlar til anlegg for fysisk aktivitet, Den kulturelle spaserstokken, Kulturminnefondet, SMIL, Sparebanken Møre, StiftelsenUni)

Det har oppstått nye former for samarbeid mellom frivillige lag og kommunen, til dømes:

 Slektsforsking ein kveld per månad, samarbeid mellom biblioteket og sogelaget

 Samarbeid om årleg kulturveke, der også enkeltarrangement kan vere samarbeidsprosjekt

 Andre arrangement, t.d. Julegrantenning/julemarknad rundt 1. des. Her samarbeider Skodje skulekorps, Skøye Teaterlag, 8. Trinn v/Skodje u-skule og Skodje bibliotek

Kulturskulen er med på å fremja profesjonalitet og kvalitet i kulturtilbodet.

Kultureininga har ansvar for gjennomføring av ungdommens kulturmønstring, UKM. Det skjer i samarbeid med 10. trinn v/Skodje u-skule, som er teknisk arrangør.

Koordinering av kulturnista ligg også under kulturfeltet.

Kulturnista går kort ut på at barnehagane og skulane får 3-5 besøk pr år av profesjonelle kulturutøvarar. I tillegg får vi ved utarbeiding av kultursekk-søknad rundt 50.000 kr til å bestille ev setje i gong eigne kulturarrangement.

På biblioteket er mediesamlinga (bøker, aviser, tidsskrift, videofilmar, lydbøker mm) allsidig og aktuell.

Biblioteket gir tilbod til vaksne studentar gjennom tilrettelegging av arbeidsplassar og tilgang til informasjon.

Biblioteket samarbeider med ulike aktørar i lokalmiljøet om arrangement og kunnskapsformidling.

Fig. 32: Fakta om biblioteket 2013-2014

Brukarundersøkinga syner eit resultat på 5,2 som er likt gjennomsnittet for Norge.

Folkehelse: Rapporten etter tilsynet frå fylkesmannen sa m.a. s 9: “Gjennom intervju kjem det fram at det er fokus på folkehelsearbeid i barnehage, skule, helse og kultur. Dette omfattar ei rekke ulike tiltak og tilbod.”

(20)

18 Skodjedagane sykkel (Foto av: Skodje fotoklubb 2013)

Medarbeidar og organisasjon

Målet innanfor medarbeidar og organisasjon for tenesteområdet Kultur og Folkehelse er:

Innafor tenesteområdet Kultur og folkehelse skal dei tilsette ha eit avklart handlingsrom å arbeide innafor, med nødvendig kompetanse til å kunne utføre oppgåver på ein god måte.

I samband med den økonomisk motiverte omstillinga i kommunen er tal på tilsette i kulturskulen blitt reduserte. Dei tilsette har vist stor tilpassingsevne, er utviklingsorienterte og løyser utfordringane på ein svært god måte.

Med Gomerhuset som arbeidsplass blir det nær kontakt med frivillige lag og deira aktivitet, og dei tilsette ser det som eit positivt høve til nye samarbeidsformer.

Sjukefråveret hjå dei tilsette var lågt; 0,4 % i 2014 mot 1,3 % i 2013.

I høve medarbeidarundersøkinga gav den eit resultat på 5,3 av 6 i 2014 mot 5,1 i 2013.

Samfunnsutvikling

Det er sett opp 5 mål i høve samfunnsutvikling:

1) Kommunen skal syte for økonomiske,

organisatoriske, informerande og andre relevante verkemiddel og tiltak som fremjar og legg til rette for eit breitt spekter av kulturverksemd.

2) Folkebiblioteka skal ha til oppgåve å fremje opplysning, utdanning og annan kulturell verksemd, gjennom aktiv formidling og ved å stille bøker og andre mediar gratis til disposisjon for alle som bur i landet.

3) Folkebiblioteka skal vere ein uavhengig møteplass og arena for offentleg samtale og debatt .

4) Alle kommunar skal, åleine eller i samarbeid med andre kommunar, gje eit kulturskuletilbod.

5) Kommunen skal bidra til ei samfunnsutvikling som fremjar folkehelse, herunder utjamning av sosiale helseforskjellar. Folkehelsearbeidet skal fremje frivillige lag og organisasjonar får bruke kommunale bygg gratis til kulturaktivitetar. Særleg Gomerhuset viser seg svært funksjonelt til mangfald av kulturutøving; øving, trening og publikumsarrangement.

Kommunen tilbyr hjelp til tilskotssøknader, og har møte med alle frivillige lag ein gong om året for m.a. å drøfte korleis kommunen kan understøtte laga.

Kultursjefen har vore sekretær for namnenemnda, som no er i sluttfasen på arbeidet med å tilrå namn på vegar og område.

Offisielle vegnamn må på plass før vegadresser kan tildelast.

Det er utarbeidd ein kulturminneplan som låg ute til høyring frå oktober -14 til januar -15. Ambisjonen er å legge planen fram for kommunestyret for endeleg vedtak i mars -15

Biblioteket er eit kombinasjonsbibliotek; folkebibliotek for Skodje kommune og skulebibliotek for Skodje barneskule og Skodje ungdomsskule.

I oktober 2014 hadde Skodje kommune tilsyn frå fylkesmannen på folkehelsearbeidet. Det blei ikkje avdekka avvik. Derimot viste rapporten frå tilsynet at vi er godt i gong:

“Kommunen har lang og brei erfaring med folkehelsearbeid. Det er lagt vekt på tverrsektoriell og tverrfagleg tilnærming.

Kommunen har ei rekke ulike aktivitetar på tvers av alder og målgruppe. Vi ser gjennom dette at kommunen har tydeleg fokus på folkehelsearbeid , jf. «Helse i alt vi gjer». Dette er i tråd med kommunen sin visjon «Skodje —den gode bukommunen med mangfald, utfordringar og trivsel». Folkehelse er godt forankra i kommunale planar og styringsdokument.” (s 8 i rapporten).

Sluttkommentar

Tenesteområdet Kultur og Folkehelse har fokus på å levere best moglege tenester innanfor gjeldane økonomiske rammer. Dette har ein lukkast med i 2014, og avgjerande for dette er samarbeidet med frivillige lag og organisasjonar.

Likevel er det viktig å poengtere at det samla tilbodet innan kultur og folkehelse er svekka i 2014 gjennom kutt i kulturskulen og nedlegging av Frisklivssentralen.

I høve kultur så har ein på tross av rasjonaliseringar klart å auke talet på konsertar og opptredenar markant frå 2013 til 2014.

Folkehelse er eit viktig satsing tiltak som gjerast i det daglege utan at ein forbinde det med folkehelse. Tilsynet frå Fylkesmannen syner at dette er eit område vi meistrar og må halde fram med for å møte dei auka utfordringane kring livsstilsjukdommar.

Barnehage

Overordna mål

Overordna mål for barnehage er nedfelt i kommuneplanen sin samfunnsdel:

Barnehagane i Skodje vil arbeide for å gje eit godt barnehagetilbod til alle som ynskjer det.

Det er eit mål å oppnå full barnehagedekning i kommunen. Det er vidare eit mål å ha godt brukartilpassa barnehagar.