for
Norconsult AS april 12
Rapport 5859 - 2
Vågsvåg vindkraftverk
Støyfagleg utgreiing
Aktuelt område for vindkraftverket. Foto: Frå dokumentet «Melding og forslag til utredningsprogram», Kvalheim Kraft AS, oktober 2009.
Voss Versjon Vår ref
Utarbeidet av Internkontroll (Faglig gjennomgang. Metodikk og forutsetninger. Språk og presentasjon)
Inge Hommedal og Sigurd Solberg
E-post: [email protected] Tlf.: 909 32 527
Sigurd Solberg
Sign. Sign.
Rapportorginal med signaturer er arkivert hos Sweco Norge AS, Voss Denne rapporten skal kopieres komplett
Utdrag kan benyttes etter skriftlig samtykke
Sweco Norge AS, Voss Tvildesvegen 16D www.sweco.no
Telefon 47 47 85 00 5700 Voss
Telefaks 47 47 85 01
Sweco Norge AS, Voss 2012-04-30 1 D1103310_Sweco3.docx
Deres dato Arkiv Deres ref
Inge Hommedal 2011-02-14 97818001 Oppdr.:5120153
TIL KOPI TIL
Norconsult AS Vestfjordgaten 4 1338 Sandvika Att.: Elise Førde
Tittel
Vågsvåg vindkraftverk
Støyfagleg utgreiing
Samandrag
Det er rekna og vurdert støy frå Vågsvåg vindkraftverk i eitt utlegg/alternativ, men med tre ulike vindturbintypar.
Arbeidet er gjort i tråd med gjeldande retningsline frå Miljøverndepartementet, T-1442. Det er føresett vindturbinar med 3 MW installert effekt og lydeffektar LWA = 109 dB, LWA = 108 dB og LWA = 106 dB.
Ved utbygging etter synt utlegg/alternativ med 8 turbinar vil 24 faste bustader og 5 fritidsbustader hamna innanfor gul støysone etter T-1442 (årsmidla støy, Lden ≥ 45 dB) ved den mest støyande vindturbintypen. Ved utbyggjing med turbinen som har LWA = 108 dB vil 11 faste og 3 fritidsbustader hamna innanfor gul sone. Ved utbyggjing med turbinen som har LWA = 106 dB vil ingen faste og ingen fritidsbustader hamna innanfor gul sone.
Støykonsekvensen vert vurdert til å vera moderat til liten (for turbinen som har LWA = 108 dB ).
I eit stort influensområde, større enn det synte området for Lden = 40 dB, vil folk i periodar kunne høyra turbinane tydeleg. I størstedelen av driftstida vil støyen ikkje vera tydeleg eller vera overdøyvd av vindsus frå lokal vegetasjon eller av havbylgjer.
Det er gjort ei grov vurdering av mogelege støyavbøtande tiltak.
Ved val av den mest støysvake turbintypen som er vurdert her eller turbinar med tilsvarande støyeigenskapar, vil Vågsvåg vindkraftverk kunne overhalda støygrensene gitt i retningslinene frå Miljøverndepartementet utan særskilde avbøtande tiltak Om utbyggjinga vert gjort med andre turbintypar enn føresett her bør ein vurdera eventuelle fylgjer for støyutbreiinga.
INNHALD
1. INNLEIING ... 4
2. FAGUTTRYKK ... 4
3. GENERELT OM STØY FRÅ VINDTURBINAR ... 5
3.1 Korleis høyrest støyen frå vindturbinane ut? ... 5
3.2 Vindturbinstøy og vindsus ... 5
3.3 Når kjem eg til å høyra støyen frå vindturbinane? ... 5
3.4 Kven kan verta plaga av støyen? ... 7
3.5 Nyare kunnskap om støy frå vindkraftverk ... 8
4. STØYKRITERIER ... 8
5. FØRESETNADER OG METODE ... 9
6. UTREKNA OG VURDERT STØY ... 10
7. UVISSER I UTREKNINGANE ... 11
8. KONFLIKTVURDERING, AKTUELLE AVBØTANDE TILTAK OG VIDARE ARBEID .. 12
Konfliktvurdering ... 12
Aktuelle avbøtande tiltak ... 12
Grov vurdering av aktuelle avbøtande tiltak – mogelege effektar ... 13
Vidare støyfagleg arbeid ... 13
9. ANDRE STØYKJELDER ... 13
Anleggsstøy ... 13
Industri ... 13
REFERANSAR ... 14
VEDLEGG ... 15
A. Støysonekart for vindturbinar med LWA = 109 dB ... 16
B. Støysonekart for vindturbinar med LWA = 108 dB ... 17
C. Støysonekart for vindturbinar med LWA = 106 dB ... 18
D. Utsnitt av støysonekart for vindturbinar med LWA = 109 dB ... 19
E. Utsnitt av støysonekart for vindturbinar med LWA = 108 dB ... 20
F. Utsnitt av støysonekart for vindturbinar med LWA = 106 dB ... 21
G. Andre støykjelder i området ... 22
1. INNLEIING
Sweco Norge har fått i oppdrag frå Norconsult AS (tidlegare Ask Rådgivning AS) å greia ut støy frå Vågsvåg vindkraftverk i Vågsøy kommune til omliggjande faste bustader, fritidsbustader og naturområde.
Vindkraftverket er her utgreidd i eitt utlegg/alternativ, med 8 vindturbinar, men med tre ulike vindturbintypar.
Støyutgreiinga baserer seg på kart og driftsopplysningar tilsende frå oppdragsgjevar, samt skjønsmessige anslag over støyfaglege driftsføresetnader.
Støyutgreiinga er tufta på NVE sitt konsekvensutgreiingsprogram1. Sitat om fagfeltet støy:
«Det skal vurderes hvordan støy fra vindkraftverket kan påvirke helårs- og fritidsboliger og friluftsliv, herunder hvorvidt vindskygge kan forventes å påvirke støynivået.
Det skal utarbeides støysonekart for vindkraftverket som viser utbredelse av støy med medvind fra alle retninger. Bebyggelse med beregnet støynivå over Lden = 40 dB skal angis på kartet.»
Vedlegg A, B og C presenterer støysonekart for situasjonane. Desse vedlegga er også lagde ved rapporten som frittståande og høgoppløyste PDF-filer for t.d.
forstørring på dataskjerm eller utskrift i større format.
2. FAGUTTRYKK
I rapporten vert det brukt fire faglege omgrep for støy:
Referansestøynivå Lref er støyen fra ein vindturbin ved vindfart 8 m/s i høgd 10 m over terrenget. Denne referansen vart i si tid vald internasjonalt, fordi han inneber ein driftssituasjon der naboene vanlegvis høyrer vindturbinstøyen best. Ved lågare vindfart støyer turbinane mindre. Ved høgare vindfart vert vanlegvis vindturbinstøyen overdøyvd av vindsuset frå lokal vegetasjon.
Døgnekvivalent støynivå (LA,ekv,24h ) er A-vekta støynivå midla over eit døgn.
Ekvivalent støynivå Lden, er årsmiddelstøy der støybidraga i kveldsperioden (19-23) er gjevne eit tillegg på 5 dB og støybidraga i nattperioden (23-07) er gjevne eit tillegg på 10 dB.
Lden er introdusert gjennom Miljøverndepartementet si planretningsline T-14421. For vindturbinar seier T-1442 at Lden skal finnast frå Lref, og at ein skal rekna støyen over eit år og ta omsyn til at turbinane er i drift ca 7000 timar (80 % av timane i året) om ikkje anna er oppgjeve. Om ein ikkje tek omsyn til meteorologien betyr dette at Lden vil liggja ca 5 dB høgare enn Lref. Om ein tek omsyn til meteorologien på staden, kan differansen mellom Lden og Lref verta mindre, gjerne i storleiksorden 2-4 dB mindre.
Lydeffektnivå, LW, er eit mål på totalt avstrålt lydenergi frå ei kjelde. Når lydeffektnivået er kjent, kan ein rekna ut støyen i ein viss avstand, t.d. ved ein bustad 1 km frå ein vindturbin.
3. GENERELT OM STØY FRÅ VINDTURBINAR 3.1 Korleis høyrest støyen frå vindturbinane ut?
Gjentekne svisj eller jamn lyd
Svisj, svisj, svisj. Ein gjenteken lydmed gjentaking kvart 1-1,5 sekund. Du kan høyre éin turbin tydelegere enn andre, eller du kan høyre mange samstundes, som eit nesten jamnt sus. Den mekaniske støyen er som regel berre merkbar i nokon hundre meters avstand frå turbinen, og kan høyrast som svak uling.
For nokre tiår sidan kunne vindturbinar gje ein tydeleg lågfrekvent lyd (basstone). No er turbinane konstrueret annleis, og gjev ikkje slik lågfrekvent lyd av nokon relevans (sjå vidare omtale nedanfor).
Varierande styrke
Støy frå vindturbinar kan variera mykje i styrke frå time til time og frå dag til dag. Ved lite vind stoggar turbinane og støyen heilt. Om turbinane står i stor avstand frå den som opplever lyden, kan skifte frå medvind til motvind gje stor reduksjon i styrken til lyden.
3.2 Vindturbinstøy og vindsus
Vinden – som får vindturbinar til å gå rundt og laga støy – lagar også støy andre stader. Det vert mykje vindsus i tre og litt vindsus i bygningar og luftleidningar. Dette vindsuset høyrest omtrent ut som vindturbinstøy, og vil ofte gjera det vanskeleg å høyra vindturbinstøyen tydeleg. Vanlegvis er vindturbinstøy berre eit problem når det blæs mykje der turbinane står og det samstundes blæs lite der mottakaren er. Sjø som bryt og bygjeslag mot kysten kan også gjera at vindturbinstøyen vert overdøyvd, slik at ein berre høyrer sjøen / havet.
3.3 Når kjem eg til å høyra støyen frå vindturbinane?
Tre tilhøve avgjer om støyen frå vindturbinane vert høyrbar:
- Kor mykje lyd lagar turbinen?
- Kor godt ber lyden?
Støyen frå moderne vindturbinar er i all hovudsak såkalla aerodynamisk lyd, og kjem frå spissen og bakre kant av vengjene. Når vengjene går rundt, «skjer» dei gjennom lufta og lagar luftkvervlar, som gjev lyd i heile det høyrbare toneområdet, frå djup bass og opp til høg diskant.
Sjølve aggregatet, med tannhjul, generator, styreanlegg, mv. lagar mekanisk støy. På moderne turbinar er denne støyen vanlegvis lite høyrbar.
Vindturbinstøy
Vindsus
Vengjekant Aggregat
Vengjespiss
- Kan lokal støy overdøyva vindturbinstøyen?
Turbinen lagar lyd
Dei fleste vindturbinar lagar meir lyd dess meir det blæs. Nokre lagar mest støy ved moderat vind – og støyer litt mindre når det blæs mykje. Variasjonane er likevel ikkje veldig store – turbinen lagar støy når han går og lager ikkje støy når han står.
Lyden ber godt eller dårleg
Dei fleste vindturbinar er svært høge (tårnhøgd 80-100 m). I kort avstand frå slike turbinar er det lite som hindrar lyden i å breia seg ut. Når avstanden til turbinane er meir enn 1-2 km, kan det vera større variasjon. I motvind kan støyen verta avbøygd oppover – og nesten verta borte. I spesielle medvindssituasjonar til havs kan lyden bera langt.
Lokal vindsus kan overdøyva
Kor godt du høyrer vindturbinar er avhengig av kor mykje annen støy det er der du er.
Er det mykje vind også hjå deg (ikkje berre ved turbinen), kan støyen frå vinden lokalt overdøyva støyen frå turbinen. Er det mykje vegetasjon (tre med bladverk eller nåler), kan den lokale vindstøyen verta ganske kraftig. Denne støyen er også ganske lik vindturbinstøyen – slik at det kan vera vanskeleg å høyra kva som er kva.
Annan støy, t.d. jamn vegtrafikkstøy eller lyd frå bylgjer på sjøen, kan også overdøyva vindturbinstøyen.
Dersom terrenget er slik at turbinane står høgt - og i vinden, medan du bur i lé for vinden, kan du høyre vindturbinstøyen tydelegare enn elles.
Under helt spesielle tilhøve kan det vera råd å høyra (svært svakt) vindturbinar som står lenger borte enn 10 km. Omvendt er det sjelden å høyra tydeleg lyd frå vindturbinar som står til havs meir enn ca 2 km ute. I slike situasjonar vil bylgjer mot stranda og vind i vegetasjon som oftast overdøyva vindturbinstøyen.
Illustrasjon: høyrbarheit av støyen
Figuren nedanfor er eit såkalla lydbilete, som syner lyd over nokre minutt frå 1) vindkraftverk eit stykke borte og 2) vindsus frå vegetasjon nær mottakar.
Turbinane står høgt i terrenget, og det er ingen fjell som hindrar utbreiinga av støy frå turbinane. Avstanden til næraste turbin er så liten at det ikkje spelar nokon rolle om lyden går i med- eller motvind.
Til venstre ligg mottakaren i ope lende for vinden. Vindsus i trea er like kraftig som støyen frå turbinane. Støyen frå turbinane kan ikkje skiljast frå vindsusen.
Til høgre ligg mottakaren skjerma for vinden, men ikkje frå turbinstøyen – fordi turbinane er så høge. Vindsuset i trea er mykje svakere enn i ope lende. Støyen frå turbinane kan høyrast godt.
Lyden ber dårleg (vert bøygd av oppover)
Vindsus overdøyver Vindturbinen
sender ut lyd
Lyden ber godt (vert bøygd av nedover)
I landskap utan tre vil vindsuset verta svakare. Det vil kunne vera vindsus i bygningar, luftleidningar, mv., men dette gjev svakare lyd enn vindsus i tre. I slike tilfelle kan situasjonen likna litt på situasjonen med mottakaren vindskjerma – og vindturbinane vert lettare høyrbare.
3.4 Kven kan verta plaga av støyen?
Å kunne høyra støyen er éin ting, å verta plaga er nokon anna.
Å vera plaga av støy vil seia å få ei oppleving av å ikkje ha det bra, å kjenna seg irritert av lyden, å kjenna seg forulempa, å kjenna seg pressa.
Det er gjort store undersøkjingar i Sverige av korleis folk som burr innanfor 1 km frå vindturbinar er plaga av vindturbinstøyen2. Undersøkjingane vert føresette å vera representative for norske tilhøve. Det er stor forskjell i reaksjonen frå person til person.
Mange tilhøve avgjer om du opplever å vera plaga, m.a.:
Kor kraftig støyen er
Om du ser vindturbinane eller ikkje
Om du er støyfølsam eller ikkje
Kva slags haldning du har til vindkraftverket
Dersom du ikkje kan sjå vindturbinane, eller bur lenger frå dei næraste vindturbinane enn ca 1 km er det avgrensa risiko for at du vil oppleva å vera plaga (sjølv om du kan høyra støyen / leggja merke til han).
20 30 40 50 60 70 80
Mykje vind.
Mykje vindsus
Lite vind.
Lite vindsus
Vindsus frå tre i uskjerma vind
Vindsus frå tre som er skjerma for vinden Støy fra
vindmøllepark ca 1000 m borte Støy frå vindkraftverk Støy i
augne blinke n (dBA)
Tid
3.5 Nyare kunnskap om støy frå vindkraftverk
Dei to siste åra er det kome fleire nye internasjonale tilskot til kunnskap om støy frå vindkraftverk. Her vert referert eit samla internasjonalt tilskot3 og to danske arbeid45. Støyplaga frå vindkraftverk er i all hovudsak bestemt av støy med midlare frekvens (200-2000 Hz), og støyen kan høyrast ut som «svisj» frå roterande turbinvengjer. For nokre få vindkraftverk opptrer eit fenomen (amplitudemodulasjon) der dette «svisjet»
periodevis høyrest meir ut som eit skarpare «dunk». Ein tek til å skjøna dette fenomenet, og ein har voner om at det kan unngåast etterkvart. Støyproblemet med eit moderne og typisk vindkraftverk er for det meste sjenanse på dagtid. Støyen er då ikkje kraftig nok til å utløysa vekkjing om nettene, men ein person som er vaken av andre grunnar kan verta plaga av sjenanse om natta. Lågfrekvent støy (20-160 Hz) frå vindkraftverk er litt tydelegare for store vindturbinar (større enn 2 MW) enn for små, men denne lågfrekvente støyen er ikkje eit monaleg problem for vanlege avstandar mellom turbin og mottakar (t.d. ein person i ein bustad). Infralyd (1-20 Hz) ligg langt under vanleg høyreterskel, og er ikkje eit problem ved vindkraftverk.
4. STØYKRITERIER
Gjeldande retningsline for behandling av støy i arealplanleggjing, T-14424 rår til at det vert synte to støysoner rundt viktige støykjelder, ei gul vurderingssone og ei raud restriktiv sone. Støygrensene for vindturbinar etter T-1442 er synte i tabell 1.
Føremålet med støysonene er å gje signal til utbyggjarar om at støy skal vera eige plantema ved planleggjing av støyømfintlege føremål som ligg i sona.
Tabell 1: Kriterier for soneinndeling. Sonene er definerte for sju ulike typar støy, men her er berre vindturbinstøy synt. Alle tall er frittfeltverdiar.
Støykjelde Gul støysone Raud støysone
Utandørs støynivå
Utandørs støynivå i nattperioden kl. 23-07
Utandørs støynivå
Utandørs støynivå i nattperioden kl. 23-07
Vindturbinar Lden = 45 dB - Lden = 55 dB -
T-1442 har også tilrådd støygrense for etablering av ny støykjelde eller ny støyømfintlege bygg. Den tilrådde grensa for vindturbinstøy utanfor bustader, institusjonar, fritidsbustader, mv. er identisk med nedre grenseverdi for gul sone, Lden = 45 dB. Det er denne tilrådde støygrensa som utgjer det formelle kravet til støy frå vindkraftverk ved bustader og fritidsbustader. Ingen slike støyømfintlege einingar bør ha støy over tilrådd grense, og avbøtande tiltak i form av innløysing eller endra plassering av enkeltturbinar bør vera handlinga der grensa vert overskriden. Kravet om kartfesting av alle (støyømfintlege) bygningar med støy over Lden = 40 dB gjev NVE/Klif ei oversikt over omfanget av lågare støybelastningar. Me veit ikkje korleis denne informasjonen vert brukt.
I eit høyringsutkast for revisjon av T-1442 er tidlegare vilkår om høgare grense, Lden = 50 dB, for bygningar som ligg sjeldan i vindskugge, vorte fjerna. Det er grunn til å gå ut frå at fjerninga av dette vilkåret vert endeleg.
Lden er eit gjennomsnittleg støynivå – og ikkje eit støynivå som kan opplevast eller målast ein viss augneblink. Ved grensa Lden = 45 dB kan støyen ein augneblink typisk vera Lden = 40 dB. Samanlikning mellom eit slikt støynivå – som kan opplevast og som er typisk for støygrensa – og vanleg førekomande lydar ute i naturen, er synt i kapittel 3.
Støygrensa for vindturbinar er som andre støygrenser sett som kompromiss mellom ynsket om å ta støyomsyn og ynsket om å tillata utbyggjing. Tilrådd støygrense for dei vanlegaste støytypane (vegtrafikkstøy, jernbanestøy, flystøy) er sett der ca 25 % av ein befolkning er plaga av støyen6. Dei svenske undersøkjingane av plage frå vindturbinstøy syner at den tilrådde støygrensa i T-1442 for slik støy også ligg der ca 25 % av befolkninga er plaga. Kompromisset mellom støyvern og økonomi er såleis omtrent like strengt for transportstøy og vindturbinstøy.
5. FØRESETNADER OG METODE
Utgreiinga fylgjer metoden og føresetnadane som er skildra i gjeldande regelverk frå statlege miljøvernstyresmakter7, 8. Der vert det m.a. slått fast at støyen skal skildrast i høgd 4 m over lokalt terreng. Dette svarar omtrent til vindaugshøgd i 2. etasje i bustadhus og gjev også eit konservativt bilete, dvs. støyutbreiinga vert ikkje undervurdert (lenger ned mot bakken vert støyen gjerne svakare, pga. auka terrengskjerming).
Plassering av vindturbinane er illustrert i støysonekartet i vedlegg A og B.
Grunnlagskart
Grunnlagskart for høgdekotar, bygningsflater (med koding av bygningstypar) og turbinplasseringar er mottekne frå oppdragsgjevar. I denne rapporten er det lagt til grunn kart med 5 m ekvidistanse. Opplysningane om bygningstypane er ikkje kontrollerte mot andre kjelder.
Utstrålt støy - lydeffekt
Vindturbinen oppgitt av oppdragsgjevar som grunnlag for denne rapporten er Vestas V90, med navhøgd 80 m og installert effekt på 3 MW. Sweco Norge har fått tilsendt lyddata frå produsenten, som syner ein lydeffekt LWA = 109 dB for denne turbintypen9. Det er uvisst om denne lydeffekten inkluderer ein tryggleiksmargin, men produsenten oppgjev at lydeffekten kan brukast til modelleringsføremål (altså som her). Sweco Norge er seinare bedne om å vurdera bruk av vindturbintypen Siemens SWT-3.0-101, med same navhøgd og installert effekt 3 MW. SWT-3.0-101 har oppgjeven lydeffekt LWA = 108 dB10. Lydeffekten er av produsenten oppgjeven til å vera ein garantert lydeffekt, dvs. at talet inkluderer ein tryggleiksmargin. Sweco Norge er seinare bedne om å vurdera bruk av endå ein vindturbin, Enercon E-82 E3, med navhøgd 85 m og installert effekt 3 MW.Enercon E-82 E3 har oppgjeven lydeffekt LWA = 106 dB11. Uvissa i den oppgjevne lydeffekten er av produsenten oppgjeven til å vera ± 1 dB, dvs.
at talet inkluderer ikkje ein tryggleiksmargin.
Vind
Støy frå vindturbinar vert skildra for medvind frå turbin til mottakar (den vêrsituasjonen som gir minst dempning av støyen) etter gjeldande nordiske metode for ekstern industristøy12. Me vurderer det slik at det er spinkelt fagleg grunnlag for å rekna verknader av reell vind på støyutbreiinga frå vindkraftverk. Fordi korreksjonen frå årsmidla vind uansett vert liten, rår me til å berre bruka denne korreksjonen som ein tryggleiksfaktor i utrekningane, og altså ikkje laga eigne støysoner for årsmidla vind.
Standpunktet er formidla til NVE gjennom eit referanseprosjekt for Statkraft (med 6 rådgjevarmiljø i 2007). Det er sidan den tid ikkje motteke signal frå NVE om at dette standpunktet ikkje vert godteke.
Skildringa tek utgangspunkt i støy ved referansevind 8 m/s i høgd 10 m over terreng (Lref , jfr. definisjon under støy-omgrep). Støyen er rekna ut v.h.a. verktøyet NoMeS 4.513 i eit rutenett med 25 m (10 m for turbinen med LWA = 106 dB) oppløysing.
Støyen er rekna ut under føresetnad om akustisk hard mark ved vindturbinane, akustisk mjuk mark i mellomområdet og akustisk mjuk mark i rutenettspunkta i støysonekartet. I utrekningar ved einskildbygg er det også føresett akustisk mjuk mark.
I samsvar med T-1442/TA-2115 er det rekna ut støykotar for Lden = 40 dB, 45 dB (ytterkant gul sone), 50 dB og 55 dB (ytterkant raud sone). Støyen er rekna ut i 4 m høgd over terrenget.
6. UTREKNA OG VURDERT STØY
Støysonekart med yttergrenser Lden = 40, 45, 50 og 55 dB er synt i vedlegga A, B og C. Ver merksam på at sona Lden = 45-55 dB, som i T-1442 heiter «Gul sone» i denne rapporten er synt i ein ljosegul ytre del og ein gul indre del. Sona Lden = 40-45 dB, som altså ligg utanfor «Gul sone» er synt med grøn farge.
Vedlegg D og E syner utsnitt av støysonekarta for dei mest utsette bygga. I vedlegga er faste bustader synte med oransje fyll, medan fritidsbustader er synte med gult fyll.
Med normalt vedlikehald vil ikkje støynivået frå turbinane endra seg over tid.
Med føresetnader som skildra ovanfor, hamnar 24 faste bustader og 5 fritidsbustader innanfor gul støysone (få støy Lden ≥ 45 dB) etter T-1442 ved utbyggjing med den mest støyande vindturbintypen. Om vindkraftverket vert bygt med vindturbin med lydeffekt LWA = 108 dB vil 11 faste bustader og 3 fritidsbustader hamna innanfor gul støysone.
Ved utbyggjing med turbinen som har LWA = 106 dB vil ingen faste og ingen fritidsbustader hamna innanfor gul sone.
Kartkoordinatar for bygningar med Lden ≥ 45 dB er synte i tabell 2 for utbyggjing med den mest støyande vindturbintypen (Vestas V90), og dei minst støyande (Siemens SWT-3.0-101 og Enercon E-82 E3).
Tabell 2: Einingar med Lden ≥ 45 dB.
Koordinatar i
EUREF89 UTM sone 32 Støynivå Lden [dB]
Byggkategori
Austleg [m]
Nordleg [m]
H.o.h.
[m]
Vestas V90
Siemens SWT‐
3.0‐101
Enercon E‐82 E3
Fast bustad 292922 6874385 75 48 47 < 45
Fast bustad 292923 6874345 80 47 46 < 45
Fast bustad 292987 6874650 40 47 46 < 45
Fritidsbustad 293088 6875077 5 47 46 < 45
Fast bustad 293088 6875091 5 47 46 < 45
Fast bustad 293091 6875066 5 47 46 < 45
Fast bustad 293112 6875311 5 47 46 < 45
Fast bustad 293104 6875122 10 47 46 < 45
Fritidsbustad 292568 6876031 5 46 45 < 45
Fritidsbustad 293185 6875418 10 46 45 < 45
Fast bustad 292774 6874024 80 46 45 < 45
Fast bustad 293249 6875559 10 46 45 < 45
Fast bustad 292786 6873996 70 46 45 < 45
Fast bustad 293285 6875654 10 46 45 < 45
Fast bustad 292753 6873961 65 46 < 45 < 45 Fast bustad 292925 6873903 55 45 < 45 < 45 Fritidsbustad 292812 6873949 55 45 < 45 < 45 Fast bustad 293119 6874980 5 45 < 45 < 45 Fast bustad 292826 6873963 60 45 < 45 < 45 Fritidsbustad 293014 6874742 30 45 < 45 < 45 Fast bustad 292954 6873903 55 45 < 45 < 45 Fast bustad 293051 6873926 70 45 < 45 < 45 Fast bustad 292976 6874723 25 45 < 45 < 45 Fast bustad 292873 6873802 45 45 < 45 < 45 Fast bustad 292893 6873892 50 45 < 45 < 45 Fast bustad 292872 6873773 40 45 < 45 < 45 Fast bustad 292979 6873847 50 45 < 45 < 45 Fast bustad 292763 6873836 50 45 < 45 < 45 Fast bustad 292593 6873717 45 45 < 45 < 45 Det kan vera avvik mellom bygget si plassering i høve til støysonene (synt i støysonekarta i vedlegg A, B & C og utrekna støy ved bygget (synt i tabell 2). Slike avvik skuldast rutenettsoppløysinga på 25 m / 10 m. Ved avvik vil det vera verdiane i tabell 2 som gjeld, støysonekartet er å rekna som eit grovt hjelpemiddel for arealplanleggjing, osv.
7. UVISSER I UTREKNINGANE
Uvissa i sjølve utrekningsmetode let seg ikkje skildra på vanleg måte. Berre data for utstrålt støy frå vindturbinane stammar frå målingar, og kan skildrast på vanleg måte med standardavvik, σ, frå desse målingane. Ved normalfordelte tilhøve vil ca 67 % av
alle resultat liggja innanfor ± 1σ. Som ein rein illustrasjon er uvissa av dei ulike valde parametrane likevel gjevne på same måte som for måleresultat.
Utrekna støy er basert på føresetnader om utstrålt støy, driftsmåte, driftsomfang og lydutbreiingstilhøve.
Utstrålt støy ved gjeven drift er bestemt (av turbinleverandøren) med ei viss uvisse, her stipulert til σ e=2 dB. Uvissa var større før14, men ein ny testmetode4 gjev resultat med mindre uvisse.
Driftsmåten er i vårt tilfelle definert til éin fast tilstand, referansedrift med 8 m/s i 10 m høgd.
Driftsomfanget er stipulert til ca 80 % av året – eller 7000 timar, med ein estimert variasjon i ±10 prosentpoeng eller ca 0,5 dB i støyproduksjonen frå år til år.
Marktype er valt etter flyfoto frå området som hard akustisk flate ved turbin og akustisk mjuk mark i rutenettspunkta for støysonekartet. Ved utrekningar for einskildbygg er det også føresett akustisk mjuk mark ved bygget. Det vert her føresett at valet introduserer ei uvisse i forhold til faktisk markdempning på ca σ m=1 dB.
Lydutbreiingstilhøva varierer sterkt frå time til time, med opptil 30 dB mellom ein bestemt vindturbin og ein bestemt mottakerstad nokre kilometer borte.
For vår utrekning etter T-1442, med medvind i alle retningar, ligg utrekna støy tilsikta høgt. Men sjølv ved medvindstilhøve kan lydutbreiinga variera tydeleg frå time til time (på grunn av fokusering, spreiing og varierande atmosfærisk lydabsorbsjon).
Fordi den utrekna støyverdien Lden i eit visst mottakarpunkt er midla frå alle driftstimar og alle 8 vindturbinene, vert der føresett at uvissa i utrekna støy vert lita – truleg med variasjon i Lden i storleiksorden 1-2 dB frå år til år.
Medvindsutrekning har verdiar som ein kan estimera ligg høgt i høve til verdiar frå ein langvarig måleserie (under føresetnad om den definerte drifta som utgangspunkt).
Omfanget av støyproblemet, er dermed høgt estimert– og altså ikkje undervurdert.
8. KONFLIKTVURDERING, AKTUELLE AVBØTANDE TILTAK OG VIDARE ARBEID
Konfliktvurdering
24 faste bustader og 5 fritidsbustader får støy Lden ≥ 45 dB i tilfellet med ein vindturbin med lydeffekt LWA = 109 dB. Om vindkraftverket vert bygt med vindturbin med lydeffekt LWA = 108 dB vil 11 faste bustader og 3 fritidsbustader få støy Lden ≥ 45 dB.
Støykonsekvensen for omgjevnadene av vindkraftverket vert vurdert som moderat.
Om vindkraftverket vert bygt med vindturbin med lydeffekt LWA = 106 dB vil ingen faste bustader og ingen fritidsbustader få støy Lden ≥ 45 dB.
I eit stort influensområde, større enn det viste området for Lden = 40 dB, vil folk i periodar kunne høyra turbinane tydeleg. I størstedelen av driftstida vil støyen ikkje vera tydeleg eller vera overdøyvd av vindsus frå lokal vegetasjon eller frå havbylgjer.
Aktuelle avbøtande tiltak
Aktuelle støyavbøtande tiltak for Vågsvåg vindkraftverk kan vera å:
Velja ein mindre støyande turbintype for utbyggjinga enn dei som er føresett her, sjå nedanfor.
Køyra støy-problematiske turbinar i ein modus som lagar mindre støy
Endra plassering av støy-problematiske turbinar eller å utelata turbinar heilt.
Grov vurdering av aktuelle avbøtande tiltak – mogelege effektar
Turbintype
Vindturbinprodusentane optimaliserer heile tida vindturbintypane sine, m.a. for at dei skal laga mindre støy i drift. Mellom dei viktigaste grepa som kan gjerast er studium av rotorbladprofilar og tilpassing av desse. For vindturbinar med installert effekt kring 3 MW varierer utstrålt støy med 2-3 dB mellom dei som me kjenner lyddata for.
Støyredusert driftsmodus
Ved å endra rotorbladvinkel og/eller turtal på turbinane kan ein oppnå redusert støyutstråling, på kostnad av redusert el-produksjon. Vindturbinprodusentane oppgjev ikkje data for slik støyreduksjon i datablada sine, og det har heller ikkje lukkast oss å finna typisk oppnåeleg støyreduksjon frå andre litteraturkjelder. Det er difor usikkert kva effekt ein slik støyredusert driftsmodus kan ha. Norske støygrenser for vindkraftverk er regulerte i høve til langtidsmidla støy. For typisk norske vindkraftverk (med heller store avstandar til utsette bustader) kan støyredusert driftsmodus, i noko mon, vera relevant for drift av turbinane om nettene, sjølv om slik støyreduksjon vert lite «honorert» i den langtidsmidla støyen.
Flytting av einskildturbinar
I eit vindkraftverk som Vågsvåg vil flytting av einskildturbinar ha liten effekt. Som ein illustrasjon av dette kan nemnast at flytting av turbin nr. 4 (sjå vedlegg A, B og C) om lag 140 m nordvestover gjev ein reduksjon på 0,4 – 0,6 dB i støynivået for dei mest utsette bustadene. Ein slik reduksjon vil ikkje vera monaleg.
Utelating av turbinar
Om ein utelet før nemnde turbin nr. 4 vil det gje ein reduksjon på om lag 3 dB ved dei mest utsette bustadene. Dette er ein monaleg reduksjon, men då på kostnad av el- produksjonen frå kraftverket.
Vidare støyfagleg arbeid
Om utbyggjinga vert gjort med andre turbintypar enn føresett her bør ein vurdera eventuelle fylgjer for støyutbreiinga. Dette gjeld særskilt dersom ein vel ein meir støyande turbintype. Likeeins kan det vera aktuelt å greia ut andre støykjelder, sjå nedanfor.
9. ANDRE STØYKJELDER Anleggsstøy
Almennt
Anleggsstøy i samband med byggjing av vegar, m.m. ifm. vindkraftverket kan vera godt høyrbar, men vil neppe representera noko formelt eller praktisk problem jfr.
tilrådde grenser i T-1442. Dersom ein unngår å driva støyande anleggsarbeid (boring/pigging/buksering av stein) i nattperioden (23-07), vil dei store avstandane truleg avgrensa støyen godt nok.
Eksisterande massetak
I dag ligg det eit steinbrot/massetak nett attmed krysset til planlagd tilkomstveg til vindkraftverket. Det kan verta aktuelt å bruka massar frå dette massetaket til byggjing av tilkomsvegen. Massetaket har liten avstand til næraste bustad, sjå vedlegg E, og i tilfelle uttak vert aktuelt bør situasjonen støy-utgreiast.
Industri
Det er eit betonganlegg på kaia i Vågsvåg. Anlegget er truleg ikkje støy-utgreidd, men gjev neppe monalege støyplager sidan avstanden til næraste bustad er såpass stor
som 200-250 m, sjå vedlegg E. Transport til/frå verket kan gje opphav til støyplager.
Anlegget og transporten kan eventuelt støy-vurderast seinare.
REFERANSAR
1 «Kvalheim Kraft AS – Vågsvåg vindkraftverk i Vågsøy kommune - Fastsetting av utredningsprogram», brev med NVE-referanse ke/sbja, arkiv 511, utan dato.
2 Human respons to wind turbine noise. Perception, annoyance and moderating factors. Eja Pedersen, Dr.avhandling, Gõteborgs universitet, Occupational and Environmental Medicine, 2007
3 Wind Turbine Noise 2011, Proceedings, CNR, Roma 11. – 14. 4.2011.
4 «Lavfrekvent støj fra store vindmøller», Aalborg universitet, 11.6.2010.
5 «Low frequency Noise from Large Wind Turbine», Delta, AV 1272/410, 21.11.2010.
6 Truls Gjestland: Dose-respons-sammenhenger i støyregelverket. Sintef Tele og data. STF40 A02052, 2002.
7 Retningslinje for behandling av støy i arealplanlegging, T-1442, Miljøverndepartementet, 26.1.05.
8 Rettleiar til Miljøverndep. retningslinje for behandling av støy i arealplanlegging. SFT, TA-2115/2005.
9 I e-post frå Vestas Wind Systems AS 1. juni 2007.
10 «SWT-3.0-101, hug height 80 m Acoustic Emmission», dokument ID: E R WP SP EN-10-0000-0001-00, Siemens Wind Power A/S, 2009.
11 «Estimated Sound Power Level of the ENERCON E-82 E3 Operational Mode I», dokumentname SIAS04-SPL E-82 OM I 3MW Est Rev1_0-eng-eng.doc. Enercon GmbH, mai 2010. NB! For denne turbintypen er ikkje lydspekteret tilgjengeleg, berre eintalsverdien. Spekteret er estimert ut frå spekteret til ein annan variant av turbinen (E-82, 2 MW)
12 Environmental noise from industrial plants, General prediction method, report nr 32, Lydteknisk Lab. Lyngby, 1982.
13 Versjon 4.5, underversjon dagsett 10.12.2010.
14 Støy fra vindkraft. Rapport 1700/2000, SFT, 2000.
VEDLEGG
A. Støysonekart for vindturbinar med L
WA= 109 dB
161
161
161
161 161
163
162 161
162 162
161 162 161
161 161 161
163
162
162 162 162
163 162
163
162 163
163
131
111 111
112 111
111
111 111
111
111 121
111 111
111
112
111
136
111 111 111
111
111
111 111 111
111
111 111 111
111
111
111 111
111
111
111
111 111
111 111
111 111
111 111
111 111
111
136
111 111
111
111
111 111 111
131
111 122 111
111
111
111 123
111 111
111
111
11
111
111 111 111
122 111
111 111
111
111
111 111 111
111
111 111
111 123
111
111
112 136 111
112 111
111 112 111
122
121 111
111
112
111
112
111
111
111
111 131
131
111
112
111
111 111 111
111
111
112
111
111
111
112
111 111111
111 111111111111
111 112 111
112
112 111
111
111
111112
111 111
111 111 111
111
111 111
111
111 111
111
112
131
112
111
111
111
112
122 111
111 113
113 113 123
113
136 111
111 111 122 111 111 111 142
122
112 111 111 136 111 111111 122 111 111 111 111111122111122111 112 122
112 122 111111 111 111
111 111 111 112 112 122111 112 112 111 111111 111
111
111 111 111 131
122 111 111 111
111 111111 112 111 111 111
136
111111 112 111
1
111 111
112 112 112
111 111
111
111
111 112111 111 113
111 111 111 111 112 111111
111 111
112 111 111 111 111 111 111 111 111 111 111
111 111 111 111 111
112 111 111112111
121 111
111 112
111
112
131
122
111 131 111111122 111
112 122
112 112 122111122
122 111
111 111
111 111 111
111 111 111
111 113
113 113 111 111
111
111
111 111 111
111 111
111 111
122 111 111 113 113
111 111 111 111
111
111 111
111 111 113 111
124 113
111
111
111
111
111
111 113111
111 111
111 111
111 111 111
111 111 111
111 111
111 111 112 122
111 111122 111 111 111
111 111 112 111 111
111 113
111
111 111 113 111
111
111 111 112
112 111 111
113 111 112 112 111 121 111 111 111 111
111 111 111 111 111 111
111 111 111
113
113
113
113
111 111
113 113 113
113 113
113
111 113111
111 113 111 111
113
111
111 113
111
111
111 113
111 113
113 111111 111 111
111 113
113 124 113
111111113
124 113
111 113
113
113
111 113
113 113 113113 113
113 113
111 113 113
113
111
111
111 111
1 2
3 4 5
6 7
8
288000 288500 289000 289500 290000 290500 291000 291500 292000 292500 293000 293500 294000 294500 295000 295500 296000
6871000 6871500 6872000 6872500 6873000 6873500 6874000 6874500 6875000 6875500 6876000 6876500 6877000 6877500 6878000 6878500 6879000
N N
0 km 1 km 2 km
Målestokk
Reknemodelloppløysing: 25 m. Støyutbreiinga vil vera marginalt annleis i andre høgder over lokalt terreng.
Kjeldemark: Akustisk hard. Mellommark: Akustisk mjuk. Mottakarmark: Akustisk mjuk.
Lydeffekt for turbin: L = 109 dB
Reknemåte: «Environmentalt noise from industrial plants. General prediction method.» Report no. 32. Lydteknisk laboratorium, Lyngby, Danmark 1982.
Reknemodell: NoMeS 4.5, underversjon av 10.12.2010.
Kartografi og interpolasjon: Surfer 10.4.799 x64. Interpolasjonsmetode: lokalt 3. grads polynom.
WA
Langtidsmidla nivå for støy, L , 4 m over lokalt terrengden
Støysonekart etter retningslina T-1442 for støy frå Vågsvåg vindkraftverk
den
den den den
Årsmidla støy frå
vindkraftverket
L = 40 dB L = 45 dB L = 50 dB L = 55 dB
Våge Vågsvåg
Nibbefjellet Heste-
tinden
Husevåg
Kletten
Forklaring : Fast bustad : Fritidsbustad
B. Støysonekart for vindturbinar med L
WA= 108 dB
N N
C. Støysonekart for vindturbinar med L
WA= 106 dB
161
161
161
161 161
163
162 161
162
162
161 162 161
161 161 161
163
162
162 162 162
163 162
163
162 163
163
131
111 111
112 111
111
111 111
111
111 121
111 111
111
112
111
136
111 111 111
111
111
111 111 111
111
111 111 111
111
111
111 111
111
111
111
111 111
111 111
111 111
111 111
111 111
111
136
111 111
111
111
111 111 111
131
111122 111
111
111
111 123
111 111
111
111
11
111
111 111 111
122 111
111 111
111
111
111 111 111
111
111 111
111 123
111
111
112 136 111
112 111
111 112 111
122
121 111
111
112
111
112
111
111
111
111 131
131
111
112
111
111 111 111
111
111
112
111
111
111
112
111 111111
111 111
111
111111111 112 111
112
112 111
111
111
111112
111 111
111 111 111
111
111 111
111
111 111
111
112
131
112
111
111
111
112
122 111
111 113
113 113 123
113
136
11
111 111 122111 111 111 142
122
112 111 111 136 111 111111 122 111 111 111 111111122111122111 112 122
112 122111111 111 111
111 111 111112 112 122111112 112 111111 111 111 111
111 111 111 131
122 111 111 111
111 111111 112
111 111 111
136
111111 112 111
1
111 111
112 112 112
111 111
111
111
111 112 111111 113
111 111
111111 112 111111
111 111
112 111 111 111111 111111 111 111 111 111
111 111 111 111 111
112111 111 112111121 111
111 112
111
112
131
122
111 131 111111122 111
112 122 112 112 122111122
122 111
111 111
111 111 111
111 111 111
111 113
113 113 111 111
111
111
111 111 111
111 111
111 111
122 111 111 113 113
111 111 111 111
111
111 111
111 111 113 111
124 113
111
111
111
111
111
111 113111
111 111
111 111
111 111 111
111 111 111
111 111
111 111 112122
111 111122 111 111 111
111 111 112 111 111
111 113
111
111 111113 111
111
111 111 112
112 111 111
113 111 112 112111 121111 111 111 111
111 111 111 111 111 111
111 111 111
113
113
113113
111 111
113 113 113
113 113
113
111 113111
111 113 111 111
113
111
111 113
111
111
111 113
111 113
113 111111 111 111
111 113 113 124 113 111
113 111 124
113
111 113
113
113
111 113
113 113 113113 113
113 113
111 113 113
113
111
111111 111
1 2
3 4 5
6 7
8
288000 288500 289000 289500 290000 290500 291000 291500 292000 292500 293000 293500 294000 294500 295000 295500 296000
6871000 6871500 6872000 6872500 6873000 6873500 6874000 6874500 6875000 6875500 6876000 6876500 6877000 6877500 6878000 6878500 6879000
N N
0 km 1 km 2 km
Målestokk
Reknemodelloppløysing: 10 m. Støyutbreiinga vil vera marginalt annleis i andre høgder over lokalt terreng.
Kjeldemark: Akustisk hard. Mellommark: Akustisk mjuk. Mottakarmark: Akustisk mjuk.
Lydeffekt for turbin: L = 106 dB
Reknemåte: «Environmentalt noise from industrial plants. General prediction method.» Report no. 32. Lydteknisk laboratorium, Lyngby, Danmark 1982.
Reknemodell: NoMeS 4.5, underversjon av 18.12.2011.
Kartografi og interpolasjon: Surfer 10.4.799 x64. Interpolasjonsmetode: lokalt 3. grads polynom.
WA
Langtidsmidla nivå for støy, L , 4 m over lokalt terrengden
Støysonekart etter retningslina T-1442 for støy frå Vågsvåg vindkraftverk
den
den den den
Årsmidla støy frå
vindkraftverket
L = 40 dB L = 45 dB L = 50 dB L = 55 dB
Våge Vågsvåg
Nibbefjellet Heste-
tinden
Husevåg
Kletten
Forklaring : Fast bustad : Fritidsbustad
Massetak
Såtetua
Betongblanderi
