(l] tu taryar* l^ruagien v« TorktowB
7 6 pıuluk kruw»ı«; ICnoMpolU. OtİmA». AjİptU. Chnler, Part- l»Bd. CUcMo. Avuttnlya bebriyMinâctı Avünlta
Bir h*fıf kruvazör Aruftralya bahriy«l«teft Hobarl 11 oujhHp.
—
24
—Bif tesadüf «eri, Tulegı’dekl hâdiselerde hemon ayni zamanda olarak, 60Ö0 mil daha batıda, Tuğamiral Syfret İmmulMindaki Ingiliz kuvvetleri de, muhRBm ellerde bulunarak, Uzak ve Yakın doğu İle Büyük Britanym araaındakl münakale yolunu tehdit eden Diego Suarcz’c yaklaşfiuf bulun¬
makta İdiler.
7 • Mayısta, içlerinde iki veya üç tayyare gemisi de bulunan buyuk bir deniz kuv>'etile himayeli bulunan bir Japon konvoyunun Louiıîade adaları denizinde bulunduğu rapor edildi.
Tuğamiral FlctcUer bu meuiclden takriben 160 mil daha güneyde bu¬
lunuyordu.
Hor İki taraftan havalanan vurucu kuvvetler, ilk hedef olarak kendi¬
lerine dügmanın tayyare gemilerini seçtiler.
Hücumlar 7 ve 8 • mayıs günleri içinde fâsılalsrla devam cUl Neti¬
cede, JaıionUr kat'J hezimete uğradı ve konvoy geri dondu.
Harekât cinasında (Tulagfye olan akınU beraber) dü»m^ bir tay¬
yare gemisi (Shoho tayyare gemisi 12,000 ton), bir hafif kıuvafür, 2 muh¬
rip. 4 gambot ve nakliye gemileri kaybetmişti. Bunların hq)jıî batmıştır.
Dıftcf bir tayyare gemisi (Shnkaku tayyare gemisi, 23,000 ton) v# bir tay¬
yare taşıyıcı gemi tahrip edilmişti.
Amerikalılar tarafında lae. Uxİngton tayyara gemisi, bir muhrip, bir lUo yağ gemisi balmış ve Yorktown hasara uftramıiK,
AmerlkahUnn 81 tayyaresine mukabil Japonlar İM Uyyare kaybot- miflerfli,
Bu zayiat, Japonların, uğradığı ilk ciddi harp kaybını teşkil elmiş ve böylecc büyük netteeye ulaşma ümitleri uçup 0imlştl, Maanıafih, Jaıxın- 1ar, bundan daha ciddi zayiata, müteakip ay olan Haziran 1M2 de, belki da dunyanm en kal’l neticdi deniz muharebelerinden biri oUn Mjdway dana muharebasinda. ağır bir mağlûbiyete uğramak suretUo duçar oldular.
22_Mldway dcni* muharebeaı: (3:6- Haziran - 1042)
Coral deniz muharebesinden sonrs güney batı Pasifıkte bir sükûnet devTMi olmuştu. Bu devre zarfında Japonlar. Midway adası ve Aleutıon adaJanna karşı tertipledikleri bir Uarruzun «feri hazıriıklarile ^ meşgul oldular.
Aleuticm’lara karşı tertiplenen ı seferi kuv%'et nlsbeten küçük nukyaaU tutulmuş ve kruvazör ve muhriplerle himayeli bir kuvvet Kiska ve Aitu adalarına çıkarılmış (HarlUya bakınız.) ve tayyare gemilerinden hava¬
lanan hafif bonbordıman uçakları tarafından da 3 : 5 • haziranda Duteh Karbour'deki deniz hava istasyonuna iki akın yapılmışü.
Çok daha büyük mikyasta olan diğer seferi kuvvet ise Midway*e tev- cih olunmuştu. Bu kuvvet, sıhhatle tahmin edildiğine göre, vurucu kuvvet olarak:
-
25
—4 Büyük Uyysre gemisi. '
2 Mulierebe gemiri.
3 Kruvazör.
22 Muhrip.
Refakat kuvveti olarak;
2 Muharebe gemisi.
1 Tayyare gem lal.
9 Kruvazör.
10 Muhrip ile;
ifgal kuvvetlerini taşıyan:
8 > 22 Nakliye.
4 • 6 Depu gemisi.
3 • 4 Deniz U^'yare taşıyıcı gemisinin yakın himayesine memur alan;
2 veya 3 kruvazör.
2 Tayyare defi kruvazörü.
12 Muiırlptcn müeşekkil bir kafile olmak üzere cem’an (80) gemiye balJft olmakta idi.
Japoniar, Corel deniz mı^harebeslnden aonre güney batı Pazıfiktcki kuvvetli Amerikan tayyare gemilerinin kaybından lıabordar olmuş ve orta Pasifikte yapacaftı harekita bu yönden herhangi bir müdahale yapı- lanuyacagmı ümit etmişti.
Güneyden gelen haberler, bu bölgede de bir taarnızl haı^ekâtm emare¬
lerini taşımakta iseler dc, Müttefikler daha kuvvetU olarak harekâtın orta veya kuzey Pasifİkie cereyan edeceğini memul etmekte idiler.
Amerikalılar, düşman hedefinin M1dway adaaı olacağını sıhhatle ta¬
yin edebilmişlerdi. Büylc bir hareketi önllyehllmok için mayısın nihaye¬
tinde. Enterprise, Kornet. Yorktovvn tayyare gemilcrlle (Yorktown bu esnada muvakkat bir tamire alınmış bulunmakta (di.). 8 kruvazör ve 24 muhripte muteş^kll bir kuvveti Tuğamiral Flvtcher komutası altııtda olarak Pcari Harbour'da topUmışlardı.
Aynı zamanda MIdNvay’dekİ hava ve yer kuvvetleri, kuvvetli bir şe¬
kilde takviye edilmiş, kıyı müdafaası kuvvetlendirilmiş, hususi denIzaJU karakolları tesis olunmuş vc adadan 700 mil mesafeye kadar uzanan hava keşifleri lertiplenmışU.
Bu hazu'lıkları bir intizar devresi takıp ettL
1944 senesi Haziranının S. günü aaat 0029 te bİr Amerikan karakol tayyaresi Midway adasınm batı cihetinde ve 700 mil mesafedeki bir mev¬
kide. düşman gemilerinden murukkep büyük bir grupun bulunduğunu keşfetti.
Müteakip raporlar, Midway’e taarruz için, muhtelif düşman gemi top¬
luluklarının bir randevu noktasına doğru takarrup etmekte olduğunu gösterdi.
-
26
—Ertesi gun (4 > haziran) Mlâway muharebesi, düşman hava kuvvet- lerinin yaptığı tahribat ile başladı.
•' O sabah Japonlar, Amerikan tayyare gemilerinin mevcudiyetinden habersiz olarak, Midway adasına ağır bir hava taarruzu yaptılar,
Bu taarruzla kıyı tesisleri ehemmiyetli derecede hasara uğradı. Fakat buna mukabil Japonlar da, tayyarecilerini kaybettiler.
Japon tayyare gemileri bu sırada tcsbıt edilmiş, kıyıda (islenen ve tayyara gemilerinden kalkan Amerikan tayyareleri tarafındın gafil av¬
lanarak mütemadi bir surette takip edilmek surenle batırılmış veya mu¬
harebe hârici edilmiflerdi.
Mukabil bir taarruzda Japonlar yalnız Yorktown'ı tahribe muvaffak olmuşlar ve müteakip bütün gun zarfında İse ric'at etmişlerdi.
Bir düşman denizaltı gemial kıyıya sokulmağa muvaffak olarak te- aisleri, lesiralz bir bombardımana tutmuşu da bundan başka hiçbir düş¬
man BU üstü kuvveti Mi(lway’û 100 milden daha fazla bir meuCcye yakla- şamamı ştır.
Amerikan hava kuvvetleri, 6 - haziran öğleden sonraya kadar, çekil¬
mekte olan düşmanı hararetle bombardımana devam etti.
Dtışmanm kayıpları çok agırdt.
Dört tayyare gemisi, (Kaga. 10,900 ton) Akagi 20,000 ton, Hlryo, 10,500 ton, Soryu, 10.500 ton) batırılmıştı.
İki, muhtemelen Üç muharebe gemisi tahrip edilmiş, iki ağır kruva¬
zör balırtlmış, sn az üç ağır ve bir hafif kruvazör tahrip edilmiş, uç veya dürt muhrip batırılmış ve dört nakliye veya şilep yakılmıştı.
Amerikan kayıplarına gehrKCt harekftt stniHintla hasara uğrayıp ha¬
rekâttan sonra batan Yorktown tayyara gemimle; Hammann muhribi, li¬
mana donarken 7 - haziran günü bir denizaltı gemlsinio taarruzu netice- ainde batırılmıştır.
Jüponlardı ölen ve boğulan subay ve er toplamı, doğruya yakın ola¬
rak 4800 olup. 278 adet te tayyare kaybetmışlardi,
AmerikaUlorin personel kaybı İse 02 lubay ve 215 erden İbaretti. Ha¬
rekât esnasında 150 Amerikan tayyaresi düşürülmüş veya tamir edilemi- yecek kadar hasara uğramıştı.
— Midvvuy deniz muharelıe»injn tesirleri:
Pfisjfikte ftratejik durum bir kere daha ve fakat bu defa Mvittefİk- lerin lehine'olarak İıaılevl bir değişikliğe uğramıştı. JaponUrm tayyare gemilerinden bu safhada elde kalan kuvvet 23.000 tonluk Zuıkaku tay¬
yare gemiaile. İki küçük ve uçu de ticaret gemisinden muaddel Üç tayyare gemisinden ibaretti. (1}
İri Kalan Jspen layyare sriaiUri:
Ryu)o 7400 ton.
Bunun mânası be; Japonların insiyatifî terketiBeeı. HlndisUnırt teb*
ditten kurtulması ve MütteÜkleıin Pasifikte. gelecek gûnbr için devamlı oUrak taarruz! bir stratejiye geçmeleri fırsatının zubûr etmiş olznas demektir.
Bmbo T4TD toa.
HUaU 27700 toO.
HaysAk» 27700 taa.
Zulh« 12000 (fio.
IV.