Discussion of results

Nikel 1453°C’de eriyen gümüĢe benzer bir ağır metaldir. Parçalara bölünmüĢ Ni hava ile kolaylıkla reaksiyona girebilmekte ve spontan olarak alev alabilmektedir. Ġnorganik Ni

24

bileĢiklerinin bazıları suda kolayca çözünen (örneğin nikel sülfat, nikel asetat, nikel nitrat), bazıları da pratikte çözünmeyen (nikelkarbonat, nikelhidroksit, nikeloksit, nikelsülfit) katı maddeleridir (Anonim 2011).

Nikel elementinin bitkiler için mutlak gerekli olduğu konusunda tartıĢmalar henüz sonuçlanmamıĢtır. Diğer taraftan nikel bütün tarım topraklarına özellikle ana materyal ve antropojenik köken olmak üzere farklı kaynaklardan bulaĢmaktadır. Toprakta bulunan nikel elementi geliĢ kaynağına bağlı olarak çoğu kez kültür bitkilerine toksik etki yapabilmektedir. Bu nedenle özellikle insan aktivitesinin yoğun olduğu toprakların nikel içeriklerinin bilinmesi söz konusu bu elementin bitkilere toksik etki yapabilme olasılığının belirlenmesi bakımından çok önemlidir. Bu konuda araĢtırmalar yapan (Gerendas ve ark. 1999) genel olarak topraktaki çözünebilir ve toprak çözeltisine geçebilen nikel miktarının 10 mg kg-1_{’ı aĢması durumunda}

böyle topraklarda yetiĢtirilen birçok kültür bitkisinde nikel toksisitesinin sıklıkla görüldüğünü ortaya koymuĢlardır.

Niğde ilinde patates tarımı yapılan toprakların bazı ağır metal içeriklerinin belirlenmesi için bir araĢtırma yapılmıĢtır. Misli ve Altınhisar olmak üzere iki ayrı lokasyonda yapılan bu araĢtırmada toplam 45 farklı toprak örneği kullanılmıĢtır. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre altınhisar lokasyonundan alınan toprak örneklerinin nikel içeriklerinin toksiste düzeyinde olduğu ve yöre topraklarında nikel kirliliğinin mevcut olduğu berlirlenmiĢtir (Pırlak 2002).

Alloway (1995)’ya göre Ni açısından zengin kayaçlardan oluĢan topraklarda Ni’in büyük bir kısmı silikatların yapısından yer almasından dolayı alınabilir formda bulunmamaktadır. Mağmatik kayaçlarda toplam Ni miktarı 2– 3400 mg kg-1_{, tortul kayaçlarda}

26- 1000 mg kg-1 arasında değiĢmektedir. Toprağı oluĢturan ana kayacın özelliğine göre topraklardaki Ni içeriği değiĢmekte olup, örneğin genel olarak topraklarda 20 mg kg-1_olduğu

belirtilen Ni içeriği serpantinlerin oluĢturduğu topraklarda 7000 mg kg-1’a ulaĢmaktadır. AraĢtırıcıya göre, Ni elementince normal düzeyde olan topraklar üzerinde yetiĢen bitkilerin Ni içeriğinin 0,1– 5 mg kg-1 _{arasında değiĢmekte olup, serpantin topraklar üzerinde yetiĢen}

bitkilerde ise genel olarak 20– 100 mg kg-1arasında Ni bulunmaktadır.

Bursa’da yapılan bir çalıĢmada tarla bitkileri ve çok yıllık meyve bahçelerinden alınan toprak örneklerinde ağır metal kirliliği araĢtırılmıĢtır. Bu amaçla 25 tarla ve 5 bahçe toprağı

25

olmak üzere 30 toprak örneği üzerinde çalıĢılmıĢtır. Elde edilen bulgulara göre araĢtırma arazilerinde Cr kirliliği % 86 iken Ni kirliliğinin % 100 olduğu saptanmıĢtır (Deveciler 2005).

Yol kenarlarındaki topraklarda ağır metal kirliliğinin araĢtırıldığı bir çalıĢma Fransa’da yapılmıĢtır. Söz konusu ağır metal kirliliğinin derinlikle olan iliĢkisi incelenmiĢtir (Pagatto ve ark. 2001). Bu amaçla toprak örnekleri 0- 2 cm, 2- 10 cm ve 10- 30 cm olmak üzere üç farklı derinlikten alınmıĢtır. Toprak örneklerinde öncelikli olarak kurĢun ve daha az miktarlarda olmak üzere nikel ve krom kirliliği saptanmıĢtır. Söz konusu bu kirlilik parametrelerinin toprak derinliği ile ters orantılı olarak azaldığı görülmüĢtür. Bu duruma sebep olarak ise toprakların kollidal özelliklerin ile kil miktarlarının ve dolayısı ile ağır metal adsorbsiyonunun derinlikle azalması gösterilmiĢtir.

Nüfus yoğunluğunun toprakların ağır metal içerikleri üzerindeki etkilerinin araĢtırıldığı bir çalıĢmada Çin’in Beijing bölgesinde köyler ve Ģehirlerin yakınlarından alınan toplam 70 toprak örneğinin nikel içerikleri belirlenmiĢ ve değerlendirilmiĢtir. Elde edilen bulgulara göre nüfus yoğunluğu ile toprakların nikel içerikleri arasında doğrusal bir iliĢki belirlenmiĢtir. Nüfusun daha fazla olduğu Ģehir kenarlarındaki toprakların nikel içerikleri köy civarındaki toprak örneklerine göre daha yüksek olarak belirlenmiĢtir. Bu durumuartan nüfus yoğunluğu ve insan aktivitesinin topraklarda nikel toksisitesine neden olduğu Ģeklinde açıklanmıĢtır (Hu ve ark. 2006).

Toprakta nikel kirliliğinin araĢtırıldığı bir çalıĢmada 10 yıllık bir süre içerisinde sebze sulamasında kullanılan sulama suyunun toprağın nikel içeriği üzerindeki etkisi izlenmiĢtir. BaĢlangıçta deneme toprağının Ni içeriği 0,01 mg kg-1

iken söz konusu bu değer 10 yıllık bir süreçte 21 mg kg-1_{’ a ulaĢmıĢtır. Bu durum sebzelerde de Ni toksisitesine neden olmuĢ ve}

sebzelerin Ni içeriklerinin insan sağlığını tehdit edebilecek boyutlara ulaĢtığı ortaya konulmuĢtur (Mapanda ve ark. 2005).

Özbek ve ark. (1995) Nikelce zengin kayaçlardan oluĢan topraklarda 100- 5000 mg kg-1

toplam Ni içeriğinin bulunduğunu, bitkilerin Ni içeriğinin kuru maddede 11– 30 mg kg-1 arasında olması durumunda toksik etki gösterebileceğini ifade etmiĢlerdir.

Sarı (2009) Edirne ili otoban kenarlarındaki tarım alanlarındaki ekstrakte edilebilir Ni miktarının 0,360 ile 6,761 mg kg-1

arasında değiĢtiğini saptamıĢtır. AraĢtırıcı söz konusu tarım alanlarındaki Ni kirliliğinin Ģimdilik önemli bir sorun olmadığını saptamıĢtır.

26

Nikel elementi bitkide gereğinden fazla bulunduğunda, klorofil sentezi ve yağ metabolizması üzerine olumsuz etki yapmakta olup, bitki köklerinin diğer besin elementlerini absorbsiyon sırasında ise diğer elementlerle antogonist etki oluĢturmaktadır. Bu durum bitkide besin elementi noksanlıklarının ortaya çıkmasına sebep olmaktadır (Asri ve Sönmez 2006).

Tarım topraklarındaki nikel kirliliğinin araĢtırıldığı bir çalıĢma Kırklareli yöresinde yapılmıĢtır (Pak 2011). Bu amaçla 50 farklı noktadan alınan toprak örneklerinin çözeltiye geçebilen krom miktarları 0,001 mg kg-1

ile 0,004 mg kg-1 değerler arasında belirlenmiĢtir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda incelenen bölge topraklarında nikel kirliliğinin olmadığı görülmüĢtür.

Sulama sularından toprağa bulaĢan nikel kirliliğinin sebzeler üzerine olan etkilerinin incelendiği bir araĢtırmada (Chary ve ark. 2008), toprağa sulama suyu kaynaklı olarak bulaĢan nikelin özellikle ıspanak bitkisinde önemli miktarlarda biriktiği belirlenmiĢtir. Söz konusu sebzedeki nikel toksisitesinin insan sağlığı için ciddi sağlık sorunu oluĢturabileceği ortaya konulmuĢtur.