Alt kan gå gale

(1)

Fylkesmannen i Møre og Romsdal

Alt kan gå gale

Men ingenting kan gå så gale at det ikkje kan bli verre

Ei økt om risikoanalysar, beredskapsplanlegging og andre former for kreativ pessimisme Smittevernkonferanse, Molde 5. februar 2013, fylkesberedskapssjef Ketil Matvik Foldal

(2)

Tome tankar frå ein galen mann

Smittevernkonferanse, Molde 5. februar 2013, fylkesberedskapssjef Ketil Matvik Foldal

(3)

Kva kan eigentleg gå gale?

(4)

Vulkanutbrot ..?

(5)

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Kva kan eigentleg gå gale?

Lysbilde vist under ROS-seminar for Haram kommune 02.10.2006

(6)

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Men sannsynet for at vi skal få eit vulkanutbrot i Noreg er lik null.

(7)

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Men sannsynet for at vi skal få eit vulkanutbrot i Noreg er lik null.

Difor planlegg vi ikkje for å møte eit vulkanutbrot.

Kva kan eigentleg gå gale?

(8)

(9)

(10)

(11)

(12)

Foto: Kjell Herskedal/Scanpix

(13)

(14)

(15)

(16)

Jack of all trades, master of none …

(17)

(18)

(19)

(20)

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Aristoteles (384 – 322 f.Kr.), gamal grekar

(21)

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Vassdalen, Scandinavian Star, Sleipner, 11. september,

Tsunamien, Fjelltunvegen,

Askeskya, Fukushima, Utøya …

(22)

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Einaste realistiske førebuing og botevon:

God grunnberedskap!

Ketil (f. 1971 e.Kr.), ung sunnmøring

(23)

Litt enkel teoretisering …

Krise

Ekstraordinær hending Elendigheit

Deep shit Omfram situasjon

Katastrofe

•S j ø p å l a n d

(24)

Førebuing

(førebygging,

beredskapsplanlegging, øving)

Krisehandtering

Evaluering ROS ^Krise

Ekstraordinær hending

Elendigheit

Katastrofe

Litt enkel teoretisering …

(25)

Mitigation

Prepardness

Response Recovery ^Krise

Elendigheit

Katastrofe

Litt tyngre teoretisering …

(26)

Førebuing

(førebygging,

Krisehandtering

Evaluering ROS ^Krise

Elendigheit

Katastrofe

Litt enkel teoretisering …

(27)

Førebuing

(førebygging,

Krisehandtering

Evaluering ROS

Litt enkel teoretisering …

(28)

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Einaste realistiske førebuing og botevon:

God grunnberedskap!

Ketil (f. 1971 e.Kr.), ung sunnmøring

(29)

At planane finst.

”Det viktigaste er å legge ein plan. Det er mindre viktig kvar du (deretter) legg planen.”

(sånn cirka fritt etter Dwight D. Eisenhower)

Ein plan som finst føreset at det har vore ein prosess.

Ein plan som finst er imperativt mandat og føresetnad for:

• Ansvarskjensle

• Handlekraft

• Legitimitet

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (1)

(30)

At planane definerer nøkkelpersonar.

”Dei fleste piler peikar oppover.”

(Løgnhals på Børsen, oktober 2008)

Nøkkelpersonar er kapable til å improvisere om det trengst Det er ikkje i krisetider sjefen skal gøyme seg

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (2)

(31)

At nokon blør litt for planane kvar dag.

”Eg er klar til å døy for reservevassforsyningsplanen!”

(Har sannsynlegvis aldri blitt sagt.)

Nokon må vere ansvarlege for jamt vedlikehald. Føresetnader er:

• Kompetanse

• Vilje

• Interesse

• Tillit

• Tid

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (3)

(32)

Den norske grunnberedskapen – betre enn sitt eige rykte!

• Få eksempel på dårleg kommunal krisehandtering.

• Når heile kjeda blir sett på prøve er det sjeldan kommunane som kjem dårleg ut. (Tsunamien, pandemien, 22. juli, Dagmar …)

• Dugnadsberedskapen lever!

(33)

Den norske grunnberedskapen – betre enn sitt eige rykte!

• Få eksempel på dårleg kommunal krisehandtering.

• Når heile kjeda blir sett på prøve er det sjeldan kommunane som kjem dårleg ut. (Tsunamien, pandemien, 22. juli, Dagmar …)

• Dugnadsberedskapen lever!

(34)

(35)

D e i s i s t e i n d i a n a r a n e

. . . m y k j e s a m f u n n s t r y g g l e i k p e r k r o n e

(36)

Ikkje dermed sagt …

(37)

At ROS-analysane finst.

”Det viktigaste er å legge ein plan. Det er mindre viktig kvar du (deretter) legg planen.”

(sånn cirka fritt etter Dwight D. Eisenhower)

Ein ROS-analyse som finst føreset at det har vore ein prosess.

Ein ROS-analyse som finst er imperativt mandat og føresetnad for:

• Ansvarskjensle

• Handlekraft

• Legitimitet

ROS-analysar – det aller viktigaste (1)

(38)

Gjer det enkelt!

” KISS is an acronym for "Keep it simple, stupid" as a design principle noted by the U.S. Navy in 1960.”

Altfor mange går seg faste i kompliserte og sofistikerte ROS-prosessar.

Dyrt verktøy og tung organisering er ikkje nødvendig Ofte er det nok med eit tekstdokument som fastset:

«Dette kan skje, dette er vi bekymra for, og dette bør vi gjere for å unngå at det skjer eller betre vere i stand til å handtere det når det likevel skjer»

ROS-analysar – det aller viktigaste (1)

(39)

Og heller ikkje sagt:

Grunnberedskapen – ikkje berre

eit offentleg ansvar!

(40)

(41)

(42)

(43)

(44)

(45)

(46)

Mål, prioriteringar og retningslinjer for førebyggande samfunnstryggleik og beredskp

Risiko- og sårbarheitsanalysar:

Overordna og fag-/verksemdsrelaterte

Plan for kommunal kriseleiing

- Plan for kriseinformasjon

Fag- og verksemds-

spesifikke beredskapsp

lanar

Smitte- vernplan

Andre beredskaps-

planar Beredskaps-

plan for skular og barnehagar Helse- og

sosial- beredskaps-

plan

(47)

Kommuneplan, økonomiplan og budsjett:

Mål, prioriteringar og retningslinjer for førebyggande samfunnstryggleik og beredskp

Risiko- og sårbarheitsanalysar:

Overordna og fag-/verksemdsrelaterte

Plan for kommunal kriseleiing

- Plan for kriseinformasjon

Fag- og verksemds-

spesifikke beredskapsp

lanar

Smitte- vernplan

Andre beredskaps-

planar Beredskaps-

plan for skular og barnehagar Helse- og

sosial- beredskaps-

plan

Kvardagen

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Sur sjef HMS Budsjett

Håplause byråkratar

Driftsrutinar Balansert målvisvas

Vakansar Ferieavvikling

Internkontroll

Beredskapsplan

(48)

Kvardagen

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Sur sjef HMS Budsjett

Håplause byråkratar

Driftsrutinar Balansert målvisvas

Vakansar Ferieavvikling

Internkontroll

Beredskapsplan

(49)

Den dagen noko ikkje heilt stemmer …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Sur sjef HMS Budsjett

Håplause byråkratar

Driftsrutinar

Balansert målvisvas

Vakansar Ferieavvikling

Internkontroll

(Beredskapsplan)

(50)

Den dagen noko ikkje heilt stemmer …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Driftsrutinar

Internkontroll

(For eksempel: To barn i

barnehage blir alvorleg sjuke.

Ikkje i slekt, hospitalisert, symptom på aggressiv

infeksjonssjukdom)

(51)

Den dagen noko ikkje heilt stemmer …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Driftsrutinar

Internkontroll

Einingsleiar/Laboratorium/Smittevernlege/

kommunehelsetenesta/spesialisthelsetenesta

(52)

Den dagen noko er bekrefta gale …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Driftsrutinar

Internkontroll

Beredskapsplan Einingsleiar/Laboratorium/Smittevernlege/

(53)

Den dagen noko er bekrefta gale …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

Driftsrutinar

Internkontroll

Beredskapsplan Einingsleiar/Laboratorium/Smittevernlege/

(54)

Legionellaskandalen vokser

Derfor måtte Doffen (3) dø:

Fikk slakt i tilsynsrapport

Hasj-mann sex-drept

Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla.

Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Dagblablabla.

Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla.

Skulle på kino – måtte sove naken

Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla. Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla.

Slik unngår DU å sove naken!

Blablabla blabla bla blablabla Dagblablabla

(55)

Den dagen noko verkeleg har gått skeis …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

HMS

Internkontroll

Beredskapsplan

Legionellaskandalen vokser

Derfor måtte Doffen (3) dø:

(56)

Den dagen noko verkeleg har gått skeis …

Dagleg drift

Kvalitetsstyring

HMS

Internkontroll

Beredskapsplan

(57)

(58)

Ansvarsprinsippet

Nærleikssprinsippet Likskapsprinsippet

Samvirkeprinsippet

MS Rocknes, Vatlestraumen, 19. januar 2004

Prinsipp for krisehandtering

(59)

Ansvarsprinsippet:

 Den som har ansvar for ein sektor i normalsituasjonen, har også ansvar for nødvendige skadeførebyggande tiltak,

beredskapsførebuingar og iverksetjing av tiltak i kriser og krig.

Prinsipp for krisehandtering

(60)

Tenk gjennom eiga rolle denne dagen:

 Gjer ditt for at du det finst ein plan for å takle denne dagen

 La dei andre føredragshaldarane lære deg korleis du unngår at denne dagen kjem

 Ver klar over at den vanskelege dagen blir så utruleg mykje enklare dersom du har gjort ditt

Oppsummering

Rutinar

Dokumentasjon Kompetanse

Alt kan gå gale

Alt kan gå gale

Men ingenting kan gå så gale at det ikkje kan bli verre

Tome tankar frå ein galen mann

Kva kan eigentleg gå gale?

Vulkanutbrot ..?

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Kva kan eigentleg gå gale?

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Men sannsynet for at vi skal få eit vulkanutbrot i Noreg er lik null.

Vulkanutbrot

Konsekvensane av eit vulkanutbrot er store.

Men sannsynet for at vi skal få eit vulkanutbrot i Noreg er lik null.

Difor planlegg vi ikkje for å møte eit vulkanutbrot.

Kva kan eigentleg gå gale?

Jack of all trades, master of none …

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Vassdalen, Scandinavian Star, Sleipner, 11. september,

Tsunamien, Fjelltunvegen,

Askeskya, Fukushima, Utøya …

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Einaste realistiske førebuing og botevon:

God grunnberedskap!

Litt enkel teoretisering …

Krise

Katastrofe

Førebuing

Krisehandtering

Evaluering ROS Krise

Katastrofe

Litt enkel teoretisering …

Mitigation

Prepardness

Response Recovery Krise

Katastrofe

Litt tyngre teoretisering …

Førebuing

Krisehandtering

Evaluering ROS Krise

Katastrofe

Litt enkel teoretisering …

Førebuing

Krisehandtering

Evaluering ROS

Litt enkel teoretisering …

”Det er sannsynleg at

noko usannsynleg vil skje.”

Einaste realistiske førebuing og botevon:

God grunnberedskap!

At planane finst.

”Det viktigaste er å legge ein plan. Det er mindre viktig kvar du (deretter) legg planen.”

Ein plan som finst føreset at det har vore ein prosess.

Ein plan som finst er imperativt mandat og føresetnad for:

• Ansvarskjensle

• Handlekraft

• Legitimitet

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (1)

At planane definerer nøkkelpersonar.

”Dei fleste piler peikar oppover.”

Nøkkelpersonar er kapable til å improvisere om det trengst Det er ikkje i krisetider sjefen skal gøyme seg

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (2)

At nokon blør litt for planane kvar dag.

”Eg er klar til å døy for reservevassforsyningsplanen!”

Nokon må vere ansvarlege for jamt vedlikehald. Føresetnader er:

• Kompetanse

• Vilje

• Interesse

• Tillit

• Tid

Beredskapsplanar – det aller viktigaste (3)

Den norske grunnberedskapen – betre enn sitt eige rykte!

• Få eksempel på dårleg kommunal krisehandtering.

• Når heile kjeda blir sett på prøve er det sjeldan kommunane som kjem dårleg ut. (Tsunamien, pandemien, 22. juli, Dagmar …)

• Dugnadsberedskapen lever!

Evaluering ROS ^Krise

Response Recovery ^Krise

Evaluering ROS ^Krise