Hz. Ebû Bekir hastalığı sırasında cenazesini eşi Esmâ’nın yıkamasını vasiyet etmişti. Bu vasiyeti gereğince onu hanımı Esmâ bt. Umeys yıka-
27 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 182; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 86. 28 Yusuf 12/101.
29 el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 86-87.
30 et-Taberî, et-Târîh, III, 419. Onun Cemâziyevvelin bitimine sekiz gün kala Salı akşamı vefat ettiği de ifade edilir (et-Taberî, et-Târîh, III, 420).
31 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 184-185. 32 et-Taberî, et-Târîh, III, 421. 33 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 186. 34 et-Taberî, et-Târîh, III, 420. 35 et-Taberî, et-Târîh, III, 420.
36 Belâzürî’nin nakline göre 16 gün (el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 91). 37 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 185; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 91.
dı.38 Eğer tek başına onu yıkayamazsa oğlu Abdurrahman’dan yardım is-
temesini tavsiye etmişti. Ancak Esma başkasına ihtiyaç duymadı.39 Bir ri-
vayete göre yardıma ihtiyaç duyduğunda, oğlu Muhammed ona yardım edecekti.40 Ancak bu rivayetin doğru olma ihtimali yoktur. Zira Muham-
med hicretin 10. yılında, Allah Resûlü Veda haccına giderken Zü’l- Huleyfe’de dünyaya gelmişti. Babası vefat ettiğinde üç yaşlarındaydı.41
Hz. Ebû Bekir, eşi Esmâ’ya daha güçlü olacağı için iftar ettiği zaman yıkaması hususunda yemin ettirdi. Esmâ günün sonunda yeminini hatır- layıp su isteyip içti. Ardından da ‚Vallahi bugün yeminini bozmuş birisi olarak onun sözünü tutup vasiyetini yerine getirmem.‛ dedi.42
Esmâ cenazeyi yıkadıktan sonra çıkıp Muhacirlerden orada hazır bu- lunanlara ‚Ben oruçluyum, bugün hava çok soğuk, gusletmem gerekir mi?‛ diye sordu. Onlar da ‚Hayır.‛ dediler.43 Başka bir rivayete göre Es-
mâ şöyle demiştir: ‚Onun cenazesini soğuk bir günün sabahında yıkadım. Osman’a ‚Bana gusül gerekir mi?‛ diye sordum. ‚Hayır.‛ dedi. Ömer de bunu işitmiş ve onu yadırgamamıştı.44
Hz. Ebû Bekir’in kefenlenmesiyle ilgili kaynaklarda ayrıntı kabilin- den bazı rivayetler yer almaktadır. Bu rivayetler arasında farklılıklar bu- lunmaktadır. Bu rivayetlerin çoğunun işaret ettiği ortak nokta Hz. Ebû Bekir’in kefen için eski elbisesinin kullanılmasını istemesidir. Zira ona gö- re yeni elbiseye ölüden çok hayatta olan muhtaçtı.
1) Hz. Ebû Bekir iki adet dikişsiz ince örtüyle kefenlenmişti. Onlardan biri beyaz, diğeri al renkli idi. O, ‚Elbiseye hayatta olanın ölüden da- ha fazla ihtiyacı vardır. O kefen sadece cenazenin burnundan ve ağ- zından çıkan şeyler içindir.‛ dedi.45
2) Hz. Ebû Bekir’in hastalığında Hz. Âişe’ye, ‚Allah Resûlü (sas) kaç ke- fenle kefenlendi?‛ diye sordu. Âişe, ‚Üç bezden giysiyle.‛ dedi. Ebû Bekir, ‚Bu- üzerine *yer yer+ safran rengi ya da kırmızı renk atılmış olan üstündeki elbiseyi işaret ederek- elbiseyi alın ve onu yıkayın! Son- ra başka iki elbise ile beraber onunla beni kefenleyin.‛ dedi. Âişe, ‚Bu
38 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 186; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 91.
39 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 187; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 92; et-Taberî, et-Târîh, III, 421. 40 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 187; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 92.
41 Bk. İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 187; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 92; et-Taberî, et-Târîh, III, 421. 42 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 186; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 92.
43 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 187; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 92. 44 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 187.
da nedir?‛ diye sordu. Ebû Bekir, ‚Yeniye hayatta olanın ölüden daha fazla ihtiyacı vardır. O *kefen+ sadece *belli bir+ mühlet içindir.‛ dedi.46
3) Hz. Ebû Bekir iki yıkanmış elbise ile47 veya üç elbise ile kefenlendi.48
4) Hz. Ebû Bekir onlara eski elbiselerini yıkamalarını ve onların içinde kendisini defnetmelerini emretti.49
5) Kendisine ölüm yaklaştığında Ebû Bekir, ‚Üzerimde iken namaz kıl- dığım şu iki elbisemle beni kefenleyin! Onları yıkayın! Onlar sadece *belli bir+ mühlet ve toprak içindir.‛ dedi.50
6) Hz. Ebû Bekir ‚Bu elbisemi yıkayın ve beni onunla kefenleyin! Şüp- hesiz ki yaşayan, yeni olana ölüden daha fazla muhtaçtır.‛ dedi.51
7) Hz. Ebû Bekir yıkanmış iki giysi ile kefenlendi. Bu giysiler Yemen bezindendi. Ebû Bekir şöyle demişti: ‚Hayatta olan yeniye daha la- yıktır. Kefen, sadece *belli bir+ müddet içindir.‛52
8) Hz. Ebû Bekir, biri yıkanmış iki giysi ile kefenlenmişti.53
Hz. Ebû Bekir’in cenaze namazını Hz. Ömer kıldırdı ve onun üzerine dört tekbir getirdi.54 Cenaze namazı mescitte minberin karşısında55 veya
minber ile kabir arasında56 kıldırıldı.
Hz. Ebû Bekir, gece vefat etmiş ve cenazesi sabaha bekletilmeden defnedilmiştir.57 Hz. Ömer, definden sonra mescide girerek üç rekât vitir
namazı kıldı.58
Abdullah b. Ömer Hz. Ebû Bekir’in defniye ilgili olarak şöyle der: Ebû Bekir’in defnine şahit oldum. Onun kabrine Ömer b. el-Hattâb, Os- man b. Affân, Talha b. Abdullah ve Abdurrahman b. Ebî Bekir indi. Ben de kabre inmek istedim ama Ömer, ‚Sana gerek kalmadı.‛ dedi.59
46 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 188; et-Taberî, et-Târîh, III, 421. 47 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 188; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 93. 48 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 188; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 93. 49 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 188.
50 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 188; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 93. 51 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189.
52 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189.
53 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 93. 54 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189, 190; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 94. 55 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 94. 56 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 189-190.
57 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 190; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 94. 58 İbn Saʻd, et-Tabakât, III, 190; el-Belâzürî, Ensâbü'l-Eşrâf, X, 95.
Hz. Ebû Bekir Hz. Âişe’ye Allah Resûlü’nün (sas) yanına defnedil- mesini vasiyet etmişti. Kabri, başı, Allah Resûlü’nün (sas) iki omuzunun hizasına gelecek şekilde kazıldı. Kabrin yan tarafı, Allah Resûlü’nün (sas) kabriyle bitiştirildi ve oraya defnedildi.60 Kabirlerdeki durumlarına göre
Hz. Ebû Bekir’in başı, Allah Resûlü’nün omuzlarının hizasında; Hz. Ömer’in başı Ebû Bekir’in belinin hizasındaydı.61 Hz. Ebû Bekir’in kabri
Peygamber’in (sas) kabri gibi düz yapıldı ve üzerine su serpildi.62
Hz. Ebû Bekir’in torunu Kâsım b. Muhammed’in şöyle der: Âişe’nin huzuruna girip ‚Anneciğim! Bana Peygamber’in (sas) ve iki arkadaşının kabrini aç.‛ dedim. O da üç kabri bana açtı. O kabirler birbirine yakın de- ğildi, bitişik de değildi. Üzerlerine yumuşak kırmızı toprak yayılmıştı. Peygamber’in (sas) kabrinin baş tarafta olduğunu gördüm. Hz. Ebû Be- kir’in kabri onun (sas) başının hizasındaydı. Hz. Ömer’in başı ise Hz. Peygamber’in (sas) ayağının hizasındaydı.‛63