Boğazlıyan kazası bu gün için aynı adla Yozgat’ın ilçesi olarak devam etmektedir. Bu kaza, daha önceden 16. yy’de Zülkadriye (Kahramanmaraş) eyaletine bağlı bir nahiye
41 “Akdağmadeni”,AnaBritannica Genel Kültür Ansiklopedisi, c. 1, İstanbul, Ana Yay, 2004, s. 272
42 www.yozgatozelidare.gov.tr
43 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
17 iken daha sonradan, 1807’den itibaren Bozok eyaletine bağlı bir kaza olmuştur. Rumi 1262 (miladi 1846) tarihinde ise Bozok eyaletine bağlıdır.44
1.4.3.1. Coğrafi Özellikleri
Boğazlıyan, Yozgat ilinin güneyindedir. Yozgat-Kayseri yolu üzerine kurulmuştur.
Boğazlıyan’ın Yozgat’a olan uzaklığı 85 km’dir. Kayseri merkeze olan uzaklığı ise 80 km’dir. Boğazlıyan’ın doğusunda Çandır, kuzeyde Sarıkaya ve Yozgat-Merkez, batısında Yenifakılı, Kozaklı (Nevşehir) güneyinde ise Kayseri Felehiye vardır.
Boğazlıyan’ın yüzölçümü 2129 km’dir. İlçenin rakımı 1050 m’dir. Bir ova üzerinde kurulmuştur. İlçemiz Kayseri-Ankara demir yolunun Yenifakılı İstasyonuna 23 km’lik kara yolu ile bağlıdır. Bozok Platosu üzerinde yer alan Boğazlıyan’da doğudan gelen Kozan Özü kuzeyinden gelen Karacali Özü ve güneydoğusunda Karakoç Özü bulunur.
Boğazlıyan’ın sınırları içinde bulunan Uzunlu Barajı Kozan Özü üzerine oluşturulmuştur.
1.4.3.2. İklimi
Boğazlıyan ve çevresinde karasal iklim görülür Bu iklim diğer ilçelerde ifade ettiğimiz gibi kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Bu yüzden yazları buharlaşma fazladır. Genellikle ilkbahar mevsimi yağışlıdır. Boğazlıyan’ın doğal bitki örtüsünde bozkır bitki örtüsüdür.
1.4.3.3. Ekonomi
Boğazlıyan’ın arazisinde düzlük ve dalgalı düzlükler geniş yer tutar. Bu sebeple büyük tarım alanları mevcuttur. Genellikle şeker pancarı, buğday ve arpa üretimi çok fazla yer alır. Boğazlıyan’da hayvancılık gelişmiştir. Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık önemli geçim kaynaklarından biridir. Boğazlıyan’da kurulan Boğazlıyan Şeker ve Mamulleri Entegre Tesisi, Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. bağlı olarak 2006 yılında faaliyete geçmiş ve ilçe ekonomisine önemli oranda katkı sağlamıştır.
44 Sezen, age, s.87
18 1.4.3.4. Kültür ve Turizm
Bahariye Kaplıcaları, Özler Kasabası, Merkez Karakoç Mahallesi ve Aşağıhasinli Köyü sınırları içerisinde yer altı şehirleri, Yazıkışla sınırları içerisinde yer alan tapınak, Boğazlıyan'a 30 km, Yozgat'a 60 km mesafede buluna Aşağısarıkaya Köyü'nün aşağı kısmında Yozgat yolu kenarında yer alan Akköprü ilçenin önemli kültür ve turizm tesisleridir.45
1.4.3.5. İdari Yapı
İlçede idari olarak 10 kasaba ve 23 köy mevcuttur.46
1.4.3.6. Nüfus
İlçenin nüfusu 2018 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre 34.121 kişidir. Bunun 17.398'i erkek, 16.723'ü ise kadındır.47
1.4.4. Karahisar (Saraykent-Yozgat)
Karahisar, bu gün için Yozgat’ın Saraykent ilçesidir. Karahisar, Karahisar-ı Behramşah adıyla bilinmekte olup 1530’da Zile kazasına bağlı bir nahiyedir. 17. yy’de Sivas eyaletine bağlı bir merkeze dönüşen Karahisar, daha sonra Yozgat’ın Akdağmadeni kazasının Karamağara nahiyesinin merkezi olmuştur. Daha sonradan 1990 yılında Akdağmadeni’nden ayrılıp Saraykent adıyla ilçe olmuştur. Rumi 1262 (miladi 1846) tarihinde ise Bozok eyaletine bağlıdır.48
1.4.4.1. Coğrafi Özellikleri
İlçenin doğusunda Akdağmadeni, batısında Sorgun, kuzeyinde Kadışehri, güneyinde Sarıkaya ile çevrilidir. 341 km²’lik bir alana sahip olan Saraykent’in denizden yüksekliği 1330 m’dir. Eski adı Karamağara olan ilçe, 1972 yılına kadar bucak iken
45 “Boğazlıyan”, AB, c1, s.422-423
46 www.yozgatozelidare.gov.tr
47 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
48 Metin Tuncel, “Karahisar”, DİA, c. 24, s. 417
19 aynı yıl kasaba olmuştur. 1975 yılında ismi Saraykent olarak değişmiştir. 1990 yılında ise ilçe olmuştur.
1.4.4.2.İklimi İlçemizde karasal iklim tipi görülmektedir. Bu iklim diğer ilçelerde ifade ettiğimiz gibi kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Yıllık en fazla yağışlar yağmur şeklinde ilk ve sonbaharda meydana gelmektedir. İlçenin bitki örtüsü bozkır bitki örtüsüdür.
1.4.4.3. Ekonomi
Saraykent’in en önemli geçim kaynakları tarım, hayvancılık ve besiciliktir.
1.4.4.4. Kültür ve Turizm
Saraykent’te turizm yönünden Romalılardan kalma han ve hamam kalıntıları mevcuttur. Ayrıca Kesikköprü Köyü’nde Sarayönü Han ve Divanlı mahallesinde Divanlı Kayalıkları ve Mağaraları önemli turistlik alanlardır.
1.4.4.5. İdari Yapı
İlçede idari olarak 3 belde ve 21 köy bağlı bulunmaktadır.49
1.4.4.6. Nüfus
İlçenin nüfusu 2018 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre 14.198 kişidir. Bunun 7.140’ı erkek, 7.058’i ise kadındır.50
1.4.5. Sorgun (Sorgun-Yozgat) Sorgun kazası bu gün için aynı adla Yozgat’ın ilçesi olarak devam etmektedir. Bu
kazamız, daha önceden 1522’de Zülkadriye (Kahramanmaraş) eyâletine bağlı bir nahiye iken daha sonradan, 1530’dan itibaren Sivas-Tokat (Rum eyaleti) eyaletine
49 www.yozgatozelidare.gov.tr
50 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
20 bağlı Zile kazasına bağlı bir nahiye olmuştur. Rumi 1262 (Miladi 1846) tarihinde ise Bozok eyaletine bağlı bir kazadır. Eski adı; Köhne-i Kebir’dir.51
1.4.5.1. Coğrafi Özellikleri
Sorgun, İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak Bölümü’nde yer alır. Yüzölçümü 1.769 km²’dir. Denizden yüksekliği ise 950 m’dir. Doğuda Akdağmadeni ve Saraykent, batıda Yozgat Merkez, kuzeyde Aydıncık ve Çekerek, güneyde Sarıkaya ile komşu ilçedir. Yozgat’ın en büyük ilçesidir. İlçede tamamen düzlük hâkimdir.
Eymir Yayla’sı, İçanadolu ve Karadeniz Bölgeleri arasında doğal dağlık sınırı oluşturur. İlçenin güneyindeki Kerkenez Dağları’nın devamı olan tepeler yer alır.
Yüksekliği kuzeye gittikçe artar. İlçenin ortasından geçen Eğriöz ve Delibaş Dereleri ilçeyi ikiye bölmektedir. Dişli, Yaycılık, Doğankent, Karakaya ve İkikara Göletleri önemli göletleridir. Gelingüllü Barajı ilçenin en önemli barajıdır.
1.4.5.2.İklimi Sorgun’da karasal iklim tipi görülmektedir. Bu iklim diğer ilçelerde ifade ettiğimiz gibi kışları soğuk ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Yıllık en fazla yağışlar ilkbahar ve sonbahar mevsiminde meydana gelmektedir. İlçenin bitki örtüsü bozkır bitki örtüsüdür.
1.4.5.3.Ekonomi Sorgun’da belli başlı ekonomik uğraş, tarım ve hayvancılıktır. Şeker fabrikası ilçenin önemli geçim kaynaklarından birisidir.
1.4.5.4. Kültür ve Turizm
Kerkenez Kalesi, Alişar Höyüğü, Çadırhöyük, Hapis Boğazı Harabeleri olmak üzere Sorgun sınırları içerisinde 21 adet tarihi sit alanı vardır. 1927’den itibaren yerli ve yabancı arkeologlarca bu höyük ve harabelerde arkeolojik kazılar yapılıp ilçenin kültür
51 Sezen, age, s.454
21 tabakası ortaya çıkarılmaktadır. Ayrıca ilçede bulunan termal tesisler ilçeye çok sayıda yerli ve yabancı turistin gelmesine neden olmuştur.52
1.4.5.5. İdari Yapı
İlçeye bağlı 90 köy bulunmaktadır.53 İlçede 1 tanesi merkez olmak üzere toplam 11 belediye vardır.54
1.4.5.6.Nüfus İlçenin nüfusu 2018 yılı adrese dayalı nüfus sayımına göre 79.314 kişidir. Bunun
39.728’i erkek, 39.586’sı ise kadındır.55
52 “Yozgat”, YTA, c. 10 , s. 3650
53 Komisyon, a.g.e, s.65
54 www.yozgatozelidare.gov.tr
55 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
22 İKİNCİ BÖLÜM
2. YOZGAT VE ONA BAĞLI SÜLEYMANLI, KIZILKOCA VE EMLAK KAZALARI İLE YENİİL AŞİRETİNİN YERLEŞTİĞİ KAZALARDA GÖÇ Bu çalışmada hicri 1250, 1251, 1255, 1257, 1258 ve rumi 1262 yıllarına ait Yozgat nüfus sayımı defteri inceledi. Bu incelemede Yozgat’a bağlı Süleymanlı, Kızılkoca ve Emlak kazalarına bağlı karyeler ile Yeniil aşiretinin nüfus hareketliliği değerlendirildi. Bu değerlendirmenin günümüzle ilişkilendirilebilmesi için günümüze kadar ki Yozgat merkezde, incelediğimiz deftere konu olan ilçelerinde ve o tarihte Yozgat’a bağlı olan ama bugün için Çorum’a bağlı Sungurlu ile Sivas’a bağlı Gemerek ilçelerinde yaşanan göç incelendi. Bu yaşanılan göçün nedenleri ve sonuçları aşağıda ayrıntılı bir şekilde ele alınmıştır.
2.1. Yozgat
Yozgat’ın genel nüfusu ve 2007 yılından 2018 yılına kadarki nüfus hareketliliği TÜİK verileri göz önüne alınarak aşağıda tablo 1’de verilmiştir. Bu veriler incelendiğinde, 2018 yılına kadar Yozgat’ın nüfusu giderek azalmıştır. Giden, gelenden hep fazla olmuştur. Yani Yozgat sürekli dışarıya göç veren bir il olarak karşımıza çıkmıştır. Bu nüfusu daha ayrıntılı inceleyecek olursak yine TÜİK verilerine göre, 2017 yılında Yozgat’ın genel nüfusu 418.650’dir. Bu nüfusun 410.405’i T.C. vatandaşıdır. Yabancı uyruklu vatandaşlar ise 8.245 kişidir. Bu yıl Yozgat’a yurt dışından gelen toplam göç 3.656 kişidir. Yurt dışına çıkanlar ise 2.072 kişidir. Yozgat’tan yurt dışına göç edenler ise toplam 3.485 kişidir. Bunun 3.126 kişisi T.C. vatandaşı iken 359’u yabancı uyrukludur. Bu gelen ve gidenlerin sayılarına bakıldığında yurt dışından gelenlerin, yurt dışına gidenlerle farkı 171 kişidir. Daha da teferruata inecek olursak bu gelenlerin 1.887’si erkek, 1.769’u kadındır. Yozgat’tan gidenlerin sayısı ise 1.890’ı erkek, 1.595’i kadındır. 2016 yılında bu gelen ve giden oranları kıyaslandığında gelen sayısı, giden sayısına göre daha fazladır. 2905 kişi daha fazla gelen olmuştur. Bütün bu oranlara bakıldığı vakit, Yozgat 2018 yılı hariç sürekli dışarıya göç veren il konumundadır. Bunun nedenlerine bakıldığı zaman yine TÜİK’in 2011 yılı verilerine göre Türkiye geneli göç sayısı 2,207.844 kişidir. Bu göçlerin % 41,5’inin göç nedeni, haneden fertlerden birine bağımlı göçtür. Bunu %22 ile en eğitim takip etmektedir.
23
%12,2’si ise iş aramak ve bulmak için göç etmiştir. %13,4’ü tayin ve iş değişikliği için bulunduğu yerleri terk ederken, %.7,5’i evlenme ve boşanma yüzünden yerlerini terk etmiştir. Sağlık yüzünden %1, diğer nedenlerden dolayı %1,8, bilinmeyen nedenlerden dolayı ise %0,03 kişi göç etmiştir. Tüm bu sayısal ifadeler Yozgat içinde geçerlidir.
Yozgat valiliği ve belediyesi ile yapılan görüşmede kendilerinde TÜİK gibi sayısal ifadelerin olmadığını ama aynı şartların kendileri içinde geçerli olduğunu belirtmişlerdir. Özellikle işsizlik yüzünden yapılan göçlerin daha kalıcı olduğunu ve bu nedenlerden gidenlerin bir daha çok az döndüğünü söylemişlerdir.
Tablo 156
Nüfus defterimizin kazalarından olan Emlak kazasının bugünkü adının Sivas ilinin Gemerek ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını görmekteyiz. Ülkenin çok partili hayata geçmesiyle birlikte Ermeni vatandaşlarımız İstanbul’a göç etmeye başlamışlar, bugün içinde Gemerek’te Ermeni vatandaşı kalmamıştır. Gemerek Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri
56 https://www.turkiye.gov.tr/turkiye-istatistik-kurumu-baskanligi-tuik
24 verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler, ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını söylemişlerdir. Gemerek ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
Tablo 257
Yıl Gemerek Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 24.828 12.447 12.381
2017 22.338 11.173 11.165
2016 23.083 11.513 11.570
2015 23.390 11.576 11.814
2014 24.517 12.114 12.403
2013 26.157 12.849 13.308
2012 25.498 12.553 12.945
2011 26.671 13.202 13.469
2010 27.224 13.401 13.823
2009 28.718 14.276 14.442
2008 28.671 14.202 14.469
2007 27.835 13.695 14.140
2.3. Süleymanlı ( Yerköy-Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Süleymanlı kazasının bugünkü adının Yozgat ilinin Yerköy ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını ancak sürekli nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Yerköy Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler, ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını söylemişlerdir. Yerköy ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
57 https://www.nufusu.com.tr-Sivas Nüfusu-Sivas İlçeleri
25 Tablo 358
Yıl Yerköy Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 35.561 17.350 18.211
2017 36.038 17.594 18.444
2016 36.263 17.827 18.436
2015 36.507 17.910 18.597
2014 37.247 18.269 18.978
2013 37.915 18.556 19.359
2012 38.687 18.952 19.735
2011 39.272 19.276 19.996
2010 39.624 19.429 20.195
2009 40.246 19.817 20.429
2008 40.733 20.077 20.656
2007 42.219 20.781 21.438
2.4.Kızılkoca (Şefaatli -Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Kızılkoca kazasının bugünkü adının Yozgat ilinin Şefaatli ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını, ancak sürekli nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Şefaatli Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler, ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını söylemişlerdir. Şefaatli ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
Ayrıca 2010-2012 yılları arasında eşim bu ilçede görev yaptığı için ilçeye sıklıkla gittim. İlçenin gelişmemesinde ve dışarıya göç vermesindeki en önemli nedenlerden biri de ilçenin iç kesimde kurulması, ana yola uzak bir mesafede bulunmasıdır. Bu yüzden kendi iç dünyasında büyümek zorunda kalmış, buna birde yatırım eksikliği ilçenin büyümesini engellediği gibi sürekli göç vermesine de yol açmıştır.
58 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
26 Tablo 459
Yıl Şefaatli Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 15.135 7.528 7.607
2017 14.944 7.409 7.535
2016 15.174 7.488 7.686
2015 15.371 7.556 7.815
2014 15.985 7.879 8.106
2013 16.234 7.982 8.252
2012 16.810 8.271 8.539
2011 17.554 8.635 8.919
2010 18.051 8.832 9.219
2009 18.640 9.179 9.461
2008 19.121 9.427 9.694
2007 19.915 9.803 10.112
2.5. Yeniil Aşiretinin Yerleştiği Kazalar
2.5.1.Budaközü (Kalınsaz-Sungurlu)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Budaközü kazasının bugünkü adının Çorum ilinin Sungurlu ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını, ancak giderek nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Sungurlu Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını söylemişlerdir. Sungurlu ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
59 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
27 Tablo 560
Yıl Sungurlu Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 49.082 24.192 24.890
2017 48.554 24.011 24.543
2016 49.211 24.354 24.857
2015 50.214 24.832 25.382
2014 51.975 25.670 26.305
2013 54.099 26.848 27.251
2012 55.922 27.677 28.245
2011 57.385 28.537 28.848
2010 59.283 29.392 29.891
2009 61.210 30.501 30.709
2008 62.939 31.398 31.541
2007 64.631 32.200 32.431
2.5.2. Akdağ (Akdağmadeni-Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Akdağ kazasının bugünkü adının Yozgat ilinin Akdağmadeni ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını, ancak giderek nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Akdağmadeni Belediyesine göre 2011 yılının sonunda açıklanan resmi rakamlara göre, Yozgat merkezi de dâhil olmak üzere nüfusu azalmayıp aksine artan tek ilçe Akdağmadeni’dir. Ancak daha sonraki yıllarda nüfusu giderek azalmıştır. Akdağmadeni Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede, TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını, ellerinde böyle verilerin olmadığını söylemişlerdir. Akdağmadeni ilçesinden işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
60 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
28 Tablo 661
Yıl Akdağmadeni Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 42.919 21.391 21.528
2017 43.070 21.520 21.550
2016 43.826 21.971 21.855
2015 44.326 22.279 22.047
2014 47.309 23.888 23.421
2013 48.249 24.343 23.906
2012 49.442 24.793 24.649
2011 50.591 25.467 25.124
2010 53.065 26.630 26.435
2009 52.624 26.300 26.324
2008 53.789 26.814 26.975
2007 54.530 27.011 27.519
2.5.3. Boğazlıyan (Boğazlıyan-Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Boğazlıyan kazasının bugünkü adı yine Yozgat ilinin Boğazlıyan ilçesi olarak kaldığını belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını, ancak giderek nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Boğazlıyan Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede; TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını, ellerinde öyle verilerin olmadığını söylemişlerdir. Boğazlıyan ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir. Benim de doğduğum ve büyüdüğüm yer Boğazlıyan’dır. (1975-1993 yılları arası) Bizim de ailecek göç etmemizdeki neden işsizliktir. Ayrıca çok sayıda akrabamın ve arkadaşımın göç etmesindeki temel neden de işsizliktir. Çok sayıda kişi yurt içi ve yurt dışına işsizlik nedeniyle göç etmiştir.
61 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
29 Toblo 762
Yıl Boğazlıyan Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 34.121 17.398 16.723
2017 33.619 16.787 16.832
2016 33.845 16.862 16.983
2015 33.794 16.784 17.010
2014 34.193 16.939 17.254
2013 34.925 17.310 17.615
2012 36.157 17.916 18.241
2011 37.369 18.577 18.792
2010 38.224 18.913 19.311
2009 38.826 19.291 19.535
2008 35.653 17.580 18.073
2007 35.170 17.351 17.819
2.5.4. Karahisar (Saraykent-Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Karahisar kazasının bugünkü adının Yozgat ilinin Saraykent ilçesi olduğunu belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını ancak giderek nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Saraykent Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını, ellerinde öyle verilerin olmadığını söylemişlerdir. Saraykent ilçesi işsizlik nedeniyle çok fazla göç olduğunu söylemişlerdir.
62 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
30 Tablo 863
Yıl Saraykent Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 14.198 7.140 7.058
2017 12.722 6.375 6.347
2016 13.172 6.619 6.553
2015 12.909 6.483 6.426
2014 14.192 7.070 7.122
2013 15.134 7.574 7.560
2012 15.620 7.818 7.802
2011 18.046 9.088 8.958
2010 17.392 8.742 8.650
2009 18.511 9.325 9.186
2008 18.705 9.412 9.293
2007 19.607 9.836 9.771
2.5.5. Sorgun (Sorgun-Yozgat)
Nüfus defterimizin kazalarından olan Sorgun kazasının bugünkü adı yine Yozgat ilinin Sorgun ilçesi olarak kaldığını belirtmiştik. Bu ilçenin günümüzdeki nüfus hareketliliğini incelediğimizde nüfusta çok ciddi değişimlerim olmadığını, ancak giderek nüfusun düştüğünü belirtebiliriz. Sorgun Kaymakamlığı ile yapılan görüşmede TÜİK’in hazırladığı Türkiye’deki göç nedenleri verilerinin kendileri için de geçerli olduğunu belirtmişler ancak TÜİK gibi sayılarla açıklayamayacaklarını, ellerinde öyle verilerin olmadığını söylemişlerdir. Sorgun ilçesinin sürekli ve dönemsel işsizlik yaşaması buranın gerek yurt dışı ve gerekse yurt dışına çok fazlasıyla göç vermesine neden olarak göstermişlerdir. 2001 ile 2007 yılları arasında bu ilçede öğretmenlik yaptım. Buradaki gözlemim dışarıya göç vermesindeki neden diğer ilçelerde söz edilen sorunun aynısı yani işsizliktir. Şeker fabrikası olmasına rağmen çalışanların pek çoğu il dışından gelen kişilerden seçilmesi, ilçedeki işsizliği fazla önleyememiştir. Aynı
63 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
31 diğer ilçelerde olduğu gibi işsizlik yüzünden çok sayıda kişi yurt içi ve yurt dışına göç etmiştir.
Tablo 964
Yıl Sorgun Nüfusu Erkek Nüfus Kadın nüfus
2018 79.314 39.728 39.586
2017 78.369 39.342 39.027
2016 78.133 39.324 38.809
2015 78.178 39.295 38.883
2014 79.580 39.858 39.722
2013 81.231 40.707 40.524
2012 82.944 41.659 41.285
2011 84.591 42.593 41.998
2010 87.518 43.923 43.595
2009 89.209 45.056 44.153
2008 85.831 43.023 42.808
2007 83.931 41.784 42.147
64 https://www.nufusu.com.tr-Yozgat Nüfusu-Yozgatın İlçeleri
32 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
3. YOZGATA BAĞLI SÜLEYMANLI, KIZILKOCAVE EMLAK KAZALARI İLE YENİİL AŞİRETİNİN YERLEŞTİĞİ KAZALARIN NUFUS YAPISI Ankara Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan 06335 numaralı Kamil KEPECİ tarafından tasnif edilen, 96 sayfadan oluşan Yozgat Nüfus Defteri’ndeki bilgileri kullanarak Yozgat’ın Süleymanlı, Kızıkoca ve Emlak kazalarına bağlı karyeler ile Yeniil aşiretinin yerleştiği karyelerde doğanları, ölenleri, göç edenleri, gelenleri, redif olanları, meslekleri, isimleri ve yaşları incelendi. Bunlar aşağıda ayrıntılı bir şekilde bir şekilde belirtildi.
3.1. Süleymanlı’ya Tabii Karyelerin Nüfusun Yapısı
Yozgat’ın Süleymanlı kazasının hicri 1258’in muharrem ayından cemaziyel ahirine/1842’nin şubat-mart ayından temmuz-ağustos ayına kadarki Süleymanlı kazasına gelenleri, gidenleri, doğanları ve ölenleri içeren bir bölümdür. Kuzayca, Başköy, Kanluca, Sorsavuş, Bektaşlı, Sekili, Tekkesaraclu, Gökreclü, Keller, Eğlence, Kumkuyu, Saatlü, Halaclu, Satılmış, Saclı, Gökrecli, Kışlagüzelli Karyeleri Süleymanlı kazasına bağlıdır. Bu tarihte Süleymanlı kazasına bağlı karyeler de bulunan haneler ve bu hanelerde yaşayan erkek sayısı tablo 10’da aşağıda verilmiştir.
Aşağıdaki tablodan da anlaşılacağı üzere bu karyelerden en fazla kişinin sayıldığı karye Bektaşlı Karyesi’dir. Toplam sayılan kişi 46 kişidir. Süleymanlı kazasına bağlı
sayılan karyelerde belirtilen tarihlerde toplam sayılan erkek nüfus 285 kişidir.
Tablo 10
Sıra Karye Hane Sayılan Hane Kişi
1 Kuzayca 43 15 38
2 Başköy 32 4 14
3 Sorsavuş 7 2 7
4 Bektaşlı 85 14 46
5 Sekili 24 15 42
6 Tekkesaraclu 20 6 19
33 Tablo 10’un devamıdır.
7 Gökreclü 12 2 8
8 Keller 55 16 32
9 Eğlence 25 10 37
10 Kumkuyu 9 2 4
11 Saatlü 25 6 13
12 Halaclu 37 7 16
13 Kanluca (Müslüman) 5 1 3
14 Kanluca
(Gayrimüslim)
3 2 6
Toplam - 382 102 285
3.1.1. Süleymanlı Kazasına Bağlı Karyelerin Müslüman Nüfusunun Doğanları, Ölenleri, Gelenleri ve Gidenleri
Yozgat’ın Süleymanlı kazasının hicri 1258’in muharrem ayından cemaziyel ahirine/1842’nin şubat-mart ayından temmuz-ağustos ayına kadarki Süleymanlı kazasının karyelerinin Müslüman nüfusun gelenleri, gidenleri, doğanları ve ölenleri içeren bir bölümdür. Süleymanlı kazasında yaşayan Müslümanların toplam sayısı 201 kişidir. Süleymanlı kazasının en kalabalık karyesi Bektaşlı karyesidir. 46 kişi yaşamaktadır. Bektaşlı Karyesi Süleymanlı kazasının karyelerinin toplam nüfusunun
%23 kapsamaktadır. Bu karyelerin nüfus hareketlilikleri incelendiğinde doğum oranı, ölüm oranının fazlasıyla önündedir. Doğan nüfus 69 kişiyken ölen nüfus bunun çok altında, 27 kişidir. Aynı şekilde gelen oranı da göç edenlerden fazladır. Gelen kişi 3 iken göç eden kişi 1’dir. Bu oranlara bakıldığında, bu karyelerin nüfusunun sürekli bir artış içerisinde olduğunu görülmektedir.
3.1.2. Süleymanlı Kazasına Bağlı Karyelerin Gayrimüslim Nüfusunun Doğanları, Ölenleri, Gelenleri ve Gidenleri
Yozgat’ın Süleymanlı kazasının hicri 1258’in muharrem ayından cemaziyel ahirine/1842’nin şubat-mart ayından temmuz-ağustos ayına kadarki Süleymanlı kazasına bağlı karyelerden gayrimüslim nüfusun gelenleri, gidenleri, doğanları ve
34 ölenleri içeren bir bölümdür. Bu karyeler içerisine en fazla nüfusun olduğu yer 37 kişinin yaşadığı Eğlence Karyesi’dir. Bu karyelerin toplam nüfusu 108 kişiyken bunun 37 kişisi bu karyede yaşamaktadır. Eğlence Karyesi Süleymanlı kazasının karyelerinin toplam nüfusunun %34’ünü kapsamaktadır. Bu karyelerin nüfus hareketlilikleri incelendiğinde, doğum oranı ölüm oranından fazladır. Doğan nüfus 24 kişiyken ölen nüfus 15 kişidir. Ancak göç eden oranı da gelenlerden çok fazladır. Gelen kişi yokken göç eden kişi 15’tir. Bu oranlara bakıldığında, ölen ve göç edenleri karyelerden ayrılanlar olarak hesaplanırsa bunların sayısı 33 iken nüfusa katılanlar yani doğanlar 24 kişide kalmaktadır. Bu oranlara bakıldığında bu karyelerde nüfusun sürekli bir düşüş içerisinde olduğunu görülmektedir. Yerköy Belediyesinin verdiği bilgiye göre günümüzde bu karyelerde gayrimüslim nüfus yoktur. Bu da düşüşün sürekli olduğunu göstermektedir.
3.1.3. Süleymanlı Kazasına Bağlı Karyelerde Yaşayanların Vücut Özellikleri Yozgat’ın Süleymanlı kazasının hicri 1258’in muharrem ayından cemaziyel
3.1.3. Süleymanlı Kazasına Bağlı Karyelerde Yaşayanların Vücut Özellikleri Yozgat’ın Süleymanlı kazasının hicri 1258’in muharrem ayından cemaziyel