Kanunun 13 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereğince dondurulan malvarlığından ödenmesi gereken vergi, resim, harç, kira, sosyal güvenlik primi gibi kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluĢlara yapılacak her türlü zorunlu ödemelerin izne tabi tutulabileceği hükme bağlanmıĢ olup bu kapsamda söz konusu yapılacak ödemeler de BaĢkanlık izniyle yapılacak iĢlemler kapsamına alınmıĢtır.
Ancak finansal kuruluĢlar nezdinde bulunan hesaplardan yapılacak vergi ve fon gibi her türlü kaynaktan kesintiler ilgili finansal kuruluĢ tarafından izne tabi olmaksızın yapılır.
3.4. Dondurulan Malvarlıklarına EriĢim Ġzni Verilmesi 3.4.1. Gerçek KiĢiler Bakımından
3.4.1.1. Genel Hususlar
Ġzin baĢvuruları, BaĢkanlığın internet sitesinde yayımlanan formlar ve tevsik edici belgelerin BaĢkanlığa tevdi edilmesi suretiyle gerçekleĢtirilir.
BaĢkanlık asgari geçim düzeyine iliĢkin bir belirlemede bulunmak için; beyanları, izin baĢvuruları kapsamında kendisine intikal eden bilgi ve belgeleri ve gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluĢlardan temin edeceği diğer bilgi ve belgeleri dikkate alarak malvarlıklarına eriĢime izin verebilecektir. Verilecek izin kapsamında BaĢkanlık, 1452 (2002) sayılı BMGK Kararında ve müteakip kararlarında öngörülen izin prosedürlerini de gözetir.
Malvarlığı dondurulan gerçek kiĢinin ve bakmakla yükümlü olduğu yakınlarının asgari geçimlerini sağlamak üzere BaĢkanlık tarafından belirlenen tutarda yıllık izin belgesi verilebilir. Verilen izin kapsamında gerçekleĢtirilen iĢlemler uygulayıcılar tarafından ivedilikle BaĢkanlığa bildirilir.
Gerek görülen hâllerde verilen iznin kapsamı veya süresi değiĢtirilebilir veya verilen izin iptal edilebilir. DeğiĢiklik veya iptal kararı, izin kararının bildirilmesinde uygulanan usul ve esaslara uygun olarak BaĢkanlıkça ilgili taraflara bildirilir.
Ayrıca BaĢkanlık tarafından belirli koĢullar veya sınırlar dâhilinde bir defaya mahsus veya süreli olarak da izin verilebilir.
3.4.1.2. Banka veya Diğer Finans Kurumlarındaki Hesapların Kullanılması
Banka veya diğer finans kurumlarındaki hesaplar üzerindeki tasarruf yetkisinin kullanılması bakımından gerçek kiĢiler için BaĢkanlıkça izin belgesi düzenlenir. Ġzin belgesinde, iĢlem yapılabilecek banka/finansal kuruluĢ adı, Ģubesi ve hesap bilgileri belirtilir.
BaĢkanlık tarafından bu kapsamda düzenlenen izin belgelerinin bir nüshası malvarlığı dondurulan kiĢiye verilir. Diğer nüsha ise nezdinde malvarlığı bulunduran ya da malvarlığı kaydı tutan kuruma BaĢkanlıkça intikal ettirilir.
Ġzin belgesi alan kiĢiler ancak izin belgesinin aslını ilgili kuruma ibraz ederek iĢlem yapabilirler. Ġlgili kurum, kendisine müracaat eden kiĢinin iĢlemini yapmadan önce ibraz edilen izin belgesini kendisindeki nüsha ile karĢılaĢtırarak teyidini yapar.
Malvarlığı dondurulan kiĢi tarafından, izin belgesi olmaksızın veya izin belgesinde belirtilen iĢlemler dıĢında bir iĢlemin gerçekleĢtirilmesi için talepte bulunulması halinde, talebe konu iĢlem gerçekleĢtirilmez ve durum banka/finansal kurum tarafından ivedilikle BaĢkanlığa bildirilir.
Banka/finansal kurumlarca kiĢinin talebine göre izin belgesinde belirtilen koĢullar dâhilinde topluca veya parçalar halinde nakit olarak ödeme yapılır. Parçalar halinde yapılan ödemelerde izin belgesinde belirlenen tutarın aĢılmaması için banka/finansal kurumlar gerekli tedbirleri alırlar.
Ġzin verilmesi halinde; vergi, resim, harç, kira, sosyal güvenlik primi gibi kamu kurumu veya kamu kurumu niteliğindeki kuruluĢlara yapılacak zorunlu ödemeler ilgili kuruluĢun banka hesabına yapılır. Bu izin kapsamında kiĢiye nakden ödeme yapılamaz. Ödemeye iliĢkin masraflar dondurulan hesaptan karĢılanır.
Ayrıca, asgari geçim için verilen miktarın önemli bir bölümünü teĢkil eden gıda haricindeki kira, konut kredisi, sağlık, eğitim, sigorta primi, avukatlık ve mahkeme masrafları gibi hususlarda gerçekleĢtirilecek ödemeler de banka hesapları üzerinden yapılır.
3.4.2. Gerçek KiĢi DıĢında Kalanlar Bakımından 3.4.2.1. Genel Hususlar
ġahıs iĢletmeleri, ticaret Ģirketleri, tüzel kiĢiler veya tüzel kiĢiliği haiz olmayan kurum ve kuruluĢlar BaĢkanlığın internet sitesinde yayımlanan formları doldurmak suretiyle yapacakları izin baĢvurularında;
a) Son iki yıla iliĢkin mali tablo, defter, belge ve kayıtları,
b) Bir yıl içerisinde yapmaları gereken ödemeleri aylık dönemler itibarıyla gösterir tablo ile bu ödemeleri tevsik edici belge ve kayıtları,
c) Ġzin kapsamında iĢlem yapılacak banka hesap bilgilerini, ç) Tüzel kiĢiyi temsile yetkili kiĢinin kimlik belgesinin örneğini,
BaĢkanlığa ibraz ederler. Ġhtiyaç halinde belgelerin değerlendirilmesine iliĢkin olarak yeminli mali müĢavir, bağımsız denetçi veya BaĢkanlıkça uygun görülecek diğer birimler tarafından düzenlenecek raporlar BaĢkanlıkça talep edilebilir.
BaĢkanlık izin baĢvurusunun değerlendirilmesi sırasında BMGK’nın 1452 (2002) sayılı kararı ile müteakip kararlarında öngörülen prosedürleri de gözetir. Bu kapsamda BaĢkanlık tarafından uygun görülmesi halinde, tasarruf yetkisinin kullanılması için harcama tutarı ve dönemlerini içeren izin belgesi düzenlenir.
Ayrıca BaĢkanlık tarafından belirli koĢullar veya sınırlar dâhilinde bir defaya mahsus veya süreli olarak da izin verilebilir.
3.4.2.2. Banka veya Diğer Finans Kurumlarındaki Hesapların Kullanılması
Ġzin belirli koĢullar veya sınırlar dâhilinde bir defaya mahsus ya da süreli olarak verilebilir. BaĢkanlıkça düzenlenen izin belgesinin bir nüshası baĢvuru sahibine verilir. Bir nüshası ise izin kapsamında iĢlem yapılacak olan hesabın bulunduğu banka/finansal kuruluĢa BaĢkanlık tarafından intikal ettirilir. Ġzin belgesinde, iĢlem yapılabilecek banka/finansal kuruluĢ adı, Ģubesi ve hesap bilgileri belirtilir.
Ġlgili banka/finansal kuruluĢ, izin belgesi ile kendisine müracaat eden kiĢinin iĢlemini yapmadan önce; izin belgesinin aslı üzerinden kendindeki nüsha ile teyidini yapar. Ġzin belgesi kapsamında yapılacak tüm iĢlemler banka hesapları üzerinden yapılır. Tüzel kiĢiyi temsile yetkili kiĢiye nakden ödeme yapılamaz.
Malvarlığı dondurulan Ģahıs iĢletmeleri, ticaret Ģirketleri, tüzel kiĢiler veya tüzel kiĢiliği haiz olmayan kurum ve kuruluĢlara dondurma kararının Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten itibaren yapılacak her türlü ödeme, ancak bunlara ait bir banka hesabına yapılabilir.
Bu kapsamda malvarlığı dondurulan Ģahıs iĢletmeleri, ticaret Ģirketleri, tüzel kiĢiler veya tüzel kiĢiliği haiz olmayan kurum ve kuruluĢlar, faaliyetlerinin devamını temin etmek üzere mal ve hizmet alım satımı yaparken veya alacaklarının tahsilini yaparken nakit kabul edemezler.
Bunlar tarafından yapılacak tüm tahsilatlar pos cihazları kullanılarak ya da banka hesapları üzerinden yapılabilir.
ġahıs iĢletmeleri, ticaret Ģirketleri, tüzel kiĢiler veya tüzel kiĢiliği haiz olmayan kurum ve kuruluĢlar, izin kapsamında gerçekleĢtirdikleri iĢlemler ile BaĢkanlıkça istenen mali tablo, bilgi ve belgeleri kendilerinden istenen Ģekil, kapsam ve sürelerde BaĢkanlığa bildirir.
BaĢkanlık, gerek gördüğü hâllerde malvarlığına eriĢim çerçevesinde verdiği iznin kapsamını veya süresini değiĢtirebilir veya izni iptal edebilir. DeğiĢiklik veya iptal kararı,
izin kararının bildirilmesinde uygulanan usul ve esaslara uygun olarak BaĢkanlıkça ilgili taraflara bildirilir.
3.4.3. Kıymetli Evrak Üzerindeki Tasarruf Yetkisinin Kullanılması
Malvarlığı dondurulan kiĢi, kuruluĢ veya organizasyonlar kıymetli evrak üzerindeki tasarruf yetkisini ancak bu kıymetli evraka iliĢkin olarak BaĢkanlıkça düzenlenen izin belgesi ile birlikte kullanabilirler.
Malvarlığı dondurulan kiĢi, kuruluĢ veya organizasyonlara kararın Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihten sonra finansal kuruluĢlar tarafından çek karnesi verilemez. Bu tarihten önce verilmiĢ olan çek karnelerine iliĢkin bilgiler, resmi talebin kendilerine ulaĢmasını takiben yedi gün içinde finansal kuruluĢlar tarafından kendilerine yapılan bildirimde kullanılan tebliğ yöntemi kullanılarak BaĢkanlığa bildirilir. Yine bu tarihten sonra malvarlığı dondurulan kiĢi tarafından izin belgesi olmaksızın kendi namına veya hamiline düzenlenmiĢ bir çekin finansal kuruluĢ nezdinde tahsile verilmesi halinde çek ödenmez ve durum BaĢkanlığa bildirilir.
Malvarlığının dondurulması kararından sonra malvarlığı dondurulan kiĢi tarafından karara aykırı olarak yapılan her türlü iĢlem hükümsüzdür.
3.4.4. Kiralık Kasa Mevcutları Üzerindeki Tasarruf Yetkisinin Kullanılması
Kiralık kasa mevcutları üzerindeki tasarruf yetkisinin kullanılmasına BaĢkanlıkça izin verilmesi halinde; kiralık kasa, malvarlığı dondurulan kiĢi ile banka görevlisi ve BaĢkanlıkça görevlendirilen kiĢinin nezaretinde açılır. Muhteviyatı tutanakla tespit edilir. Kiralık kasa içerisindeki malvarlığından BaĢkanlık izni çerçevesinde kiĢiye verilecek olan kısım alınarak kalan kısım kasada muhafaza edilir. Kasa muhteviyatı ile alınan kısma iliĢkin tespitler bir tutanağa bağlanarak taraflarca imzalanır ve BaĢkanlığa intikal ettirilir.
3.4.5. TaĢınırlar, TaĢınmazlar veya ġirketlerdeki Ortaklık Payları Üzerindeki Tasarruf Yetkisinin Kullanılması
Malvarlığı dondurulan kiĢi, kuruluĢ veya organizasyon; taĢınır, taĢınmaz veya Ģirketlerdeki ortaklık payının satıĢı iĢlemleri için, satıĢ bedeli ve alıcıya iliĢkin vatandaĢlık numarası, vergi kimlik numarası, isim, unvan ve adres bilgileri ile birlikte BaĢkanlığın internet sitesinde yayımlanan formları doldurmak suretiyle izin baĢvurusu yapar.
BaĢkanlık gerek görmesi halinde malvarlığının satıĢına iliĢkin izin baĢvurusunda iĢleme konu malvarlığının gerçek değerini tespit edebilmek amacıyla malvarlığı dondurulanlardan ekspertiz, bilirkiĢi ya da benzeri bir rapor talep edebilir.
BaĢkanlık, baĢvuruyu uygun görmesi halinde düzenleyeceği izin belgesinin bir nüshasını alıcıya, bir nüshasını satıcıya, bir diğer nüshasını ise nezdinde malvarlığı bulunduran ya da malvarlığı kaydı tutan kuruluĢa gönderir. Ġzin belgesinde ödemenin yapılacağı banka hesabına iliĢkin bilgilere de yer verilir.
Ġlgili kuruluĢ, izin belgesi ile kendisine müracaat eden kiĢinin iĢlemini yapmadan önce;
izin belgesinin aslı üzerinden kendindeki nüsha ile teyidini yapar ve izin belgesinde belirtilen banka hesabına alıcı tarafından bedelin yatırılmıĢ olduğunu tevsik eden dekontun aslını alır.
Teyidi müteakiben devre iliĢkin iĢlemler gerçekleĢtirilerek ilgili evrakın bir örneği BaĢkanlığa gönderilir.
Malvarlığı dondurulanlar taĢınır ve taĢınmazların kiraya verilmesi ve benzeri hak tesisleri için, BaĢkanlığın internet sitesinde yayımlanan formları doldurmak suretiyle izin baĢvurusunda bulunabilirler. Ġzin baĢvurusunda taĢınır veya taĢınmazın kiraya verileceği kiĢinin vatandaĢlık numarası, vergi kimlik numarası, isim, unvan ve adres bilgileri ile kira bedeline yer verilir.
BaĢkanlık gerek görmesi halinde malvarlığının kiralanmasına iliĢkin izin baĢvurusunda iĢleme konu malvarlığının gerçek değerini tespit edebilmek amacıyla malvarlığı dondurulanlardan ekspertiz, bilirkiĢi ya da benzeri bir rapor talep edebilir.
BaĢkanlık, baĢvuruyu uygun görmesi halinde düzenleyeceği izin belgesinin bir nüshasını baĢvuruda bulunan kiĢiye, bir nüshasını da kiralayan kiĢiye gönderir. Ġzin belgesinde ödemenin yapılacağı hesaba iliĢkin bilgilere yer verilir.
Malvarlığı dondurulan kiĢi, kuruluĢ veya organizasyon; sözleĢme metninin bir örneği, sözleĢme gereğince karĢılık olarak ödenmesi gereken para ve sair malvarlığı değerine, ödeme takvimine, ödemenin yapılacağı banka hesabına iliĢkin bilgileri, hakkın tesis edildiği tarihten itibaren en geç on beĢ gün içinde BaĢkanlığa verir. Bu kapsamda yapılacak her türlü ödeme, ancak bu kiĢilere ait izin belgesinde belirtilen banka hesabına yapılabilir.
BaĢkanlık, gerek gördüğü hâllerde malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin kullanılması yönünde verdiği iznin kapsamını veya süresini değiĢtirebilir veya izni iptal edebilir.
DeğiĢiklik veya iptal kararı, izin kararının bildirilmesinde uygulanan usul ve esaslara uygun olarak BaĢkanlıkça ilgili taraflara bildirilir.