Adaptation activities in the study area

323 ŞAHİNİZ, s. 163; YAVUZ, s. 105.

324 YAVUZ, s. 103.

325 YAVUZ, s. 105.

326 ZEVKLİLER/GÖKYAYLA, s. 132.

327 YAVUZ N., s. 157; BİLGİN, s. 413.

Satış sözleşmesne taraf olanlar özgür radeleryle seçmlk haklar konusunda brtakım sınırlandırmalar yapableceklerdr. Yasa koyucunun da getrmş olduğu bazı sınırlandırmalar mevcuttur.

1. Dönme Hakkının Sınırlandırılması

TBK’ nın 227. maddesnn IV. fıkrasında, hâkm tarafından alıcının dönme taleb yernde görülmezse satılan malın onarılmasına ya da satış bedelnden ndrme karar verleblecektr. Bu durumlara örnek olarak dönme halnde alıcının elde edecek olduğu yararlarının az olması, satıcıya da fazla zarar verecek olması durumları gösterleblmektedr. Zra, sözleşmeden dönülmesne lşkn olarak br rade beyanının ardından, hâkm, satış sözleşmesnde taraf olanlardan brs tarafından dava açıldığında bu kararı vereblr.³²⁸ Dğer br değşle k htmal bulunmaktadır.

İlk htmalde, alıcı sözleşmeden dönme seçmlk hakkını kullanarak mahkemeye başvurduğunda satıcıdan satışa konu ücretn adesn talep ederse, satıcı da bunu stemez se dönmenn yerne satılan malın ücretnden ndrm ya da satılan malın def’ne lşkn br karar alınablecektr.

Dğer htmalde, satıcı tarafından dönmenn koşullarının var olmadığı ve dönme steğnn haksız olduğunu varsayarak mahkemede menf tespte lşkn

328 İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi 15.02.2021, E:2018/3098-K:2021/271 ilamında “6502 sayılı yasa 11/3. maddesinde “Ücretsiz onarım veya malın ayıpsız misli ile değişrilmesinin sacı için oransız güçlükleri beraberinde gerecek olması hâlinde tükeci, sözleşmeden dönme veya ayıp oranında bedelden indirim haklarından birini kullanabilir.

Oransızlığın tayininde malın ayıpsız değeri, ayıbın önemi ve diğer seçimlik haklara başvurmanın tükeci açısından sorun teşkil edip etmeyeceği gibi hususlar dikkate alınır.” düzenlemesi mevcuur.

Görüleceği üzere yasa koyucu, 11. maddenin birinci krası ile tükecinin seçimlik haklarını sıralama yoluyla düzenlemiş, bu seçimlik haklardan “ücretsiz onarım” ve “malın ayıpsız misli ile değişrilmesi”

seçimlik haklarının kullanılması halinde karşı taraf için hakkaniyete aykırı olarak oransız güçlüklerin ortaya çıkması halini ise tükeci insiyafinde olan seçim hakkının bir issnası olarak aynı maddenin üçüncü krasında hüküm alna almışr. Bu açıklamalar ışığında somut olayda, mahkemece hükme esas alınan 31/10/2017 tarihli raporun makine mühendisi bilirkişi tarandan düzenlendiği, davalının rapora iraz e ği, dava konusu araçtaki ayıbın ise boya kaynaklı oluştuğunun iddia edilmesi karşısında alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmışr. Hal böyle olunca boya ve kaporta işinden anlayan uzman bilirkişi heyenden hüküm kurmaya elverişli rapor alınarak sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken aksi düşüncelerle yetersiz bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm kurulması usul ve yasaya aykıdır. Kaldı ki davacının seçimlik haklarından misli ile değişim hakkını kullanmasının TMK'nın 2. ve 6502 sayılı yasa 11/3. maddeleri uyarınca hakkaniyete ve taraflar arasındaki hak ve menfaatler dengesine aykırı olacağından, araçtaki boya ayıbının araç değeri üzerinde oluşturacağı değer düşüklüğü Bilirkişi marifeyle tespit edilerek bu ayıp nedeniyle seçimlik hakkından bedel indirim uygulanmasının uygun olacağı değerlendirilerek sonucuna göre hüküm tesisi gerekirken yazılı şekilde ayıpsız misli ile değişimine karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırıdır”(https://portal.uyap.gov.tr/uyap E.T:8.03.2021)

dava açılırsa hâkm tarafından bu karar alınablecektr³²⁹. Fakat, bu halde, dönmenn haksız olduğuna lşkn vakıaların satıcı tarafından gösterlmes gerekmektedr³³⁰.

TBK md. 228/2’ ye göre “Satılan alıcıya yükleneblen br sebep yüzünden yok olmuşsa veya alıcı onu başkasına devretmşse ya da bçmn değştrmşse alıcı ancak değerndek eksklk karşılığının satış bedelnden ndrlmesn steyeblr”. Bu hüküm uyarınca belrtlen hallerde alıcı, satış bedelnn ndrmnden başkaca br stemde bulunamayacaktır³³¹.

2. Bedeln İndrme Hakkının Sınırlandırılması

TBK md. 227/5 uyarınca, bedel üzernden ndrlmekte olan mktarın satılan malın bedelne çok yakın ya da eşt olduğu durumlarda satıcıdan sadece sözleşmeden dönülmes ya da ayıplı olmayan br benzeryle değşm steneblecektr.

3. Onarım Hakkının Sınırlandırılması

Bazı sebeplerden dolayı onarım hakkının sınırlandırıldığı görüleblmektedr.

Bu durumlarda alıcının dğer seçmlk haklarından brsn kullanmasına olanak tanınmalıdır. Bu haller şöyle sıralanablr;

Satılanın onarımına çok fazla masraf gerekmekteyse,

Satılanın onarımı yapıldığında değer olarak aşırı kayıplar oluşacaksa, Alıcının bu hakkının kullanımına mkan bulunmamakta se,

Alıcının uygun olmayacak br müddetle malını kullanımdan yoksun kalacağı br durumun olması hal332 .

4. Seçmlk Hakların Kullanmasının Satıcı Tarafından Engellenmes

Satıcının ayıplı olan satılana karşılık olarak ayıbı bulunmayan br başkasını verp alıcının uğramış olduğu zararlı gdererek alıcının seçmlk haklarının kullanması konusunda br kısıtlılığa yol açablmektedr.

329 DURSUN KARAAHMETOĞLU, s. 952-954.

330 YAVUZ, N., s, 116.

331 BİLGİN, s. 413.

332 YAVUZ, N. Satış Sözleşmeler, s. 302-303.

TBK md 227/3’ de meselenn çözümüne lşkn olan bu yol makul ve adaletn yerne getrleblmes çn hüküm altına alınmıştır. Maddede belrtlen

“zararların” kavramıyla fl zararların ve mahrum kalınan kârların anlaşılması gerekmektedr³³³. Bu durumda, alıcının bu çözüme lşkn yolu kabul etmedğ hallerde ve sözleşmeden dönmekte ısrarcı olursa hakkın kötüye kullanıldığı kabul edlmektedr³³⁴. Satıcı tarafından alıcının kna edlmes çn alıcının ödemş olduğu muayene masraflarının ve geckme nedenyle oluşan zararların da ades gerekecektr. Çünkü, bazı yazarlar, satıcının satılan malın yerne sunmuş olduğu malda da ayıp olması halnde bu kez satıcıya ayıplı olmayan br benzeryle değşm fırsatının verlmemes gerekmekte ve ayrıca alıcı tarafından seçmlk hakların kullanılması gerekmektedr³³⁵.

III. AYIPLI İFA NEDENİ İLE ALICININ SEÇİMLİK HAKLARININ YARIŞMASI

Brtakım olguların varlığı halnde, ayıptan kaynaklanan sorumluluk hükümler le Türk Borçlar Kanununda belrtlen hata, aldatma ve kötü fa koşullarının br arada bulunablmes mümkün olmaktadır. Çalışmanın bu kısmında yukarıda belrtlen hallerde, tüketcnn yapması gerekenn ayıptan kaynaklanan sorumluluk hükümlerne ya da TBK hükümlerne veya kötü fa yoluna mı gtmes gerektğ konusu ncelenecektr.

A. Yanılma ve TKHK’ da Belrtlen Ayıptan Kaynaklanan Sorumluluk