Litt om vårarbeidet og val av plantesalg m. v. på myrjord

MEDDELELSER

FRA

-DET NORSKE MYRSELSKAP

Nr. 2. April

¹⁹³²

30te årgang.

Redigert av Det Norske Myrselskap ved sekretær, torvingeniør A. Ording.

LITT OM VARARBEIDET OG VAL AV PLANTE-:- SLAG_ M. V. PA MYRJORD

Av myrkonsulent Hams Hagerup.

N

O når våronna står for døra, kann det påkalla nokon interesse å segja litt om vårarbeid på myrjord og ymse anna som står i samband med '(let. Sola vert sterkare med kvart, og snø, og Is kverv smått i senn, so snart er våronna igang på myrjorda ymse stader.

Det meste av den dyrka myrjorda ligg vel til eng eller til beite, og då er vårstellet ganske enkelt, Mytenga må ein gjØdsle til kvart år. So- snart snøen og isen er gått burt om våren, og det ikkje er noko Ilaumvatn -som kann vaske med seg gjØdslia, bør mineralgjødsla - fosforsyra og kali - .såast ut. Vert mineralgjedsla utsådd med gjødselspreidar, er det godt

å koma iveg med gjødselspreidinga, medan telen sit i op i ·overflata, for denne held både hest og maskin godt oppe, og engbotnen vert lite skadd av hestefoten og maskina. Er telen gått undan noko, vert enga lettare skadd under kjøringa, og ein bør då helst venta til det er turka rroko .. Fyrste- års eng taler mindre trakk enn eldre eng, og her kann det vera rettast å så ut

gjødsla med hand, for ikkje å skada engbotnen.

Kvævegjødsla vert som regel utsådd når enga er vorte grØn og plan- tai:-ne står ferdige til å nytta ho. Det gjeld salpetergjødsla, Odda kalk- kvæve bør såast ut saman med mineralgjødsla, men elles høver ikkje den til eng på myrjord so godt som salpeter. Utsåinga av salpeter må ein elles stella ettersom nedburden er - på fyresomaren på staden. Er det turr fyre- sumar, so må den og tidlegare ut, enn der det -er mykje regn utover våren og fyresomaren.

På so flatt lende som myrjord, kann det inntreffa «isbmnd», serleg når det ikkje er planera godt og enga er svert- snau frå hausten av. Is- brandflekker må ein så i frØ, etter fyrst å ha raka op lausjord med -jam- rive. Er det større flekkjer som er snaue, anten 'på grunn av isbrand eller ved at dekkveksten ved attlegget kann ha røyta tit Irøet, so kann ein harve op lausjord. I dette tilfelle kann ein gjerne bruke ein dekkvekst til frøet, og dersom myra er rroko laus, kann ei radsåmaskin med labbar rota op jord nokk til dekkjing av frØet. I alle høve må eiri ikkje late slike Ilekkjer liggja snaue for plantevekst. Lat alt arealet v~ra produktivt. ·

34 LITT OM VÅRARBE.~DET OG VAL AV. PLANTESLAG M. V. PÅ MYRJORD i

Skal ein ha åker på myrjord, bØr jorda vera haustplagd. · Telen sit lenge i myra og hindrar .plØgjinga om våren, so åkeren kann ikkje verta ferdig til såings i rett tid. Skal ein venta med å så til telen er gått ut or·

myra, -kann det i· mange år verta so lenge å venta, at å få nokon kornavling,

er det lita von om. ·

Der det er slikt klima at det vert noko tele .i myra, må ein gjera seg nytte av den vedharvinga om våren. Ved harving på telen vil ein få betre smuldring av jorda, enn om ein skulde venta til telen var gått. Denne held og hestarne .godt oppe under arbeidinga. Når. det er gått 2-3 tumar av telen på vollpløgsle, bØ·r ein · take til å «skrape» på telen. Etterkvart som telen går undan, kann ein skrape laust eit nytt lag og soleis få nokk laus- jord. Etter vår røynsle ved Myrselskapets forsøksgard er ei kvass fiørharii den beste til arbeidet i dette høve, Og når det gjeld å få

ei

··enndå betre smuldring av lauslaget, gjer oalsehorua godt arbeid, når telen er gått noko meire undan. Desse reidskapene høver godt både på gras- og mosemyr .. Er telen gått noko langt undan, må ein ve-ra varsam so ein Jkkje set fjØrharva for djupt, det. vil då lett verta mykje klump. Ein ser ofte at dette vert gjort .

Sår ein ut mineralg'jødsla på åker med maskin, må ein ogso her passe på å gjera dette medan telen ikkje er gått for langt undan, maskina vert elles tung for hesten, då ho søkk so nedi,

Skålhorva er og brukt ~på. .myrjord, men ved Forsøksgarden 'har ho gått av bruk. Ho er tung for to hest, og det må vera optint .ganske mykje, skal ho gjera godt arbeid. I <lei siste åra har Hambmohorua, ei knivrulle- . horv, vorte kjennt som eit · godt reidskap til å arbeida jorda med. Skal ho gjera godt arbeid på myrjord, må det vera optint meire enn når ein brukar fjØrhorva. Ho skjer og smuldrar til større djup, og eignar seg godt til arbeid på rotvekstlandet. - Er myra torvut, srnuldrar ho og knusar 'torva;

ganske godt; men for finsmnldring må valsehorva brukast. Hankmohorva er tung til hestarne.

Sum anna jord kann og myrjorda verta for turr. Det gjeld om å . .få:

godt samband millorn under-grunnen og ploglaget, slik at væte kann sugast like op i overflata frå undergrunnen. .Visstnokk er det so at myrjorda er ei våt jord og held godt på væta ;: men ho må og innehalda ei større mengd vatn fyrr kulturplantarne kann få noko for seg. Myrjorda skal pakkast saman med tung rull, men tyngre rullar er det vel dei færraste som har, ein må då gjera den vanlege åkerrullen noko tyngre på eitkvart viset, t · ein må då gjera den vanlege åkerrullen noko tyngre på eitkvart viset, '(t.d.

kassar med steinsett på rullen). Det vartlege er vel at rullinga vert gjort etter sånaden. Men vi har dei seinare år gått over til å rulla med den tunge rullen nett fyre såinga ; .dette av fleire grunnar. Når ein kjem med den tunge rullen på tilsådd åker, vil det verta store og djupe hol etter hestebeina, og er åkeren attlagd, vil <lesse hol verta ståande i 'enga, .ofte utan nokon · plantevekst. Kjem ein med radsåinga etter det er rulla,' vij desse hol ti ljamnast ganske godt og engbotnen verta betre. Ved å .rulla med einlettare rull seinare, fær ein jorda· godt tiljamna. Ved såing .med radsårnaskin på grasmyra, vil denne.: serleg når, telen· er gått langt undare

LITT-_;OM. VÅRAR_BEI:D>ET OG VAL ·AV PLANTESLAG M. V. PÅ MYRJORD

35

og myra er: noko molda, sØkka for djupt nedi, og kornet' koma for djupt.

Dette-kann ein ikkje alltid regulera med maskina, I dette -hØve har vi fått lagt - ein ekstra felg· på vår maskin, slik· at hjulningen · vert dubbelt so

"breid, då held maskina seg godt· oppe, og sådjupet karm regulerast, Ved rul- ling fyre såinga hjelper det og noko på at ikkje kornet kjem for djupt.

_V ed å radså etter ei sldk rulling, f ær ein og å nokon grad· eit laust jordlag over kornet, då såmaskina: riv laust noko av den sarnanpakka jorda, og dette lause jordlaget hind rar i nokon rnun utturking av laget under. Best til såing er dei maskiner med sålabbar.

Ugraskampen vert å driva på myrjord som på anna jord, og skal difor ikkje koma inn på denne her.

Kva planteslag og sortar ein skal velja på myrjord, avheng av klima og myrslag o.s.b. For all myr gjeld det at den er meire frostkjennt enri anna jord, og· alt etter sum denne kann gjera mei re eller mindre ·· av seg i veksttida, må plantevalet gjerast.

Som fyrr nemt liigg vel den største parten av den dyrka myra attlagt til eng eller beite. Til eng i strok med variable vintrar, har timoteien som regel gjeve hØgste avling og halde seg godt når det ikkje vert beita for sterkt om hausten, ·og ein hugsar å gjØdsla kvart år. 3 kg. pr. mål er nokk

av

frØ med god spireevne. '

Der vintrane er meire stabil, kann kløver ~ bl. med .timotei gje noko høgre avling dei 2 fyrste engåra, men han bØr .ikkje utgjera meir enn ca. 20 pct. av utseden på grasmyr, Ein kann bruka halvparten raudkløver

?g halvparten alsikekløver. Kløven er usikker på' grasmyr. På sandkjørt mosemyr held han 'seg betre, og her kann ein bruka ²

a

2,5 kg. timotei og

I kg. raud- og alsikekløver. I kyststreka rned rnildare verlag og med lengre be i tingstid enn: inne i landet, karm det vera på sin plass å så noko hundegras saman. med timoteien, då det kjern fort att etter slått j .

men

elles hØver 'det ikkje .serleg godt saman med timotei til slåtteng, då dei ikkje er' ferdig til slått til .same tid. - Der enga. skal vara noko lengre tid og beiting vert dreve kvar haust på enga, kann det vera rett å. gje vederlag. for noko av timoteien med engrapp t.d. 0,5 kg. pr. mål, serleg i dnnlandsstrok; Elles kjern engrapp ganske fort .inn, når enga vert noko eldre. På myr i simplare kultur eller ligg hØgt over havet eller langt mot nord, vil engrevehale vera å tilrå, då denne vert ferdig tilslått på stutt tid. 4 kg. pr .. mål, Vert revehalen

ståande for lenge kjem det lett rust ¹på han, og hØyet vert av dårleg kvalitet.

.. Skal ein ta mogen kornavling på "myrjord, må .ein. velja, dei tidlege slaga på grunn av den stutte frostfriie veksttida ein som regel .har her.

Av byggslag ihar Maskin- og Dønnesb_ygg stått ganske likt i avling. Ma- skinbygg er noko stråstivåre, og det har sitt verd, . når det vert lagt att til eng i bygg. Asplundbygg er noko seinare, men er ... like strå-stivt som Maskin, .og er det noko lang frostfri veksttid, som står til råds, må.

enn

'helst. velja dette byggslag. Det .gjevisom regel noko 'større avling, og -det

er

mindre utsett for «mj Øla uke»

enn

dei andre byggslag som vert dyrka på myr. A vaska . såbygget i

¼ %

gerrnisanløysing i

.½

time er godt både mot" sjukdom 1på bygget, og for god spiring. Sårnengd

16-18

kg. pr. mål.

36 LITT OM VÅRARBEIDET OG VAL AV PLANTESLAG M. V. PÅ MYRJORD

Av havre må ein og velja dei tidlege slag, dersom de.i skal stå til mog- ning. Perle er stråstiv, mien noko i seirraste laget. Nidar er tidlegare, men denne er mjuk i strået. På sandkjørt mosemyr 'bØr ein bruka havre dersom ein vil ta mogen kornavling, og ikkje bygg. Såmengd for havre som for bygg av vanleg god så vare.

Korn som skal vera til mogning, må ein ikkje vera redd å så tidleg"

og slett ikkje redd for å så på telen. Vi har i vanlege år sådd omkring

I. mai, gjerne og tidlegåre, · når året har tillete det, og då kann det vera optint 10--12 cm. av telen. Skulde vi i år med djup tele venta til denne var gått, kunde ein gjerne lata vera å tenkja på å få moge korn, dersom det ikkje vart serleg godt med varme, Tidleg sånad gjev uidlegaro mog- nad, og ein fær som regel betre turk av loa, betre kornkvalitet, mindre halm.

Til grØnf6r høver havre og gråerter godt saman. Seine havreslag gjev største grØnf6ravling, .og med havre saman med erter vil som regel avlingen verta noko større, enn havre sådd åleine, På grasmyr høver ei blanding av 18 kg. havre

+

6 kg. gråerter, på mosemyr 14 kg. havre+ 10 kg. grå- erter pr. mål.

Av nepeslaga har Fynsk bortfeider og Østersundom av langnepene.

gjenomgåande gjeve største rotavling og avling f.e. pr. mål. Kvit mainepe har stått fremst når det gjeld turtemneavling pr. mål ,i rØter, og står jamt med dei to nemde i forverde, når både rø,ter og blad vert rekna saman, Østersundom og Kvit mainepe er tidlegast, Ein må vera varsam å ikkje så nepa for tidleg i kald jord, det vil då lett verta mykje stokklauparar;

som nedsett avlingen. Miindst utsett for stokklauping har Dales hybrid vore, Men på den andre sida må ein heller ikkje vera for sein med såinga av nepe, når jorda er bra opvarma ; då vil avlingen verta mindre.

Kålrot bØr -ein ,i,kkje så på myrjord', iallefall har: vi på Mæresmyra vore mykje utsett for åtak av kålflugelarva på røterne.

Denirnot er gulrot ein vekst, som hØver godt på grasmyr, og gjev god avlingar. Denne kann ein trygt så tidleg utan å frygta for stokklauping.

Vi har aldri vore utsett for at gulrotfluga har skadd noko. Gode sortar er halvlang Nantes, Chantenay, Guerande og Amsterdommær,

Tilslutt litt om gjødslinga.

I

tider som no, med låge og nedgåande priser på jordbruksprodukter, er det freistande å bruka lite av kunstgjødsel for å spara kontanter, og det er lett forståeleg. Ja enkelte vil kanskje heilt late vera å bruka noko.

Men det vi-I straffa seg sjØ,lv, og serleg når det gjeld myrjord som ikkje har noko nemnande naturleg forråd å tære på. Midlare kunstgjedselmeng- der bør ein bruka på jord som har vore ii jamn god drift.

Til eng grønt

or

^{og åker: 15-20} kg. superfosfat, 20--30 kg. 40

%

kali- salt, 0-20 kg. kalksalpeter, Kvævemengda er verst å avgjera, serleg på grasmyra. Er ho godt molda, trengs .ikkje kvæve. Di betre ein kann skilja dei enkelte plantedelar i myra, di mindre molda er ho og di større treng er det til kvæve. Slær kløveren godt til .i enga, utgjer t.d. 30'--40 %, bØr_ ein

LITT OM VÅRARBEIDET OG VAL AV PLANTESLAG M. V. PÅ M YRJORD

JJ

heller -ikkje bruka kvæve. Men er det omlag reine grasslag og ·uiyra er lite molda, kann ein bruka største mengda, og ein vil få godt utslag;

Til neper, kål og gulrot: Full kunstgjødsling: 30---40 kg. superfosfat, 50____,60 kg. 40 % kalisalt, 0-40 kg. salpeter. Salpeter bør ein gje .i - 2.

delingar, ved såing og ved tynning. Halv husdyrgjødsling: 10---15 lass husdyrgjødsel, 20 kg. superfosfat, 20 kg. 40 % kalisalt, 0---20 kg. kalk- salpeter .

Til gulrot_ bør ein bruka berre kunstgjødsel.

Mære i ma·rg. 1932.

SAMANLIKNING

millom ulike mengder fosforsyre- og kaligjødsel fyrste året på-nydyrka grasmyr, og prøving av etterverknaden av desse, og korleis har ulik sterk kvævegjødsling ve·rka fyrste året

· og dei 8 · etterfylgjande år?

Ved myrkonsulent Hans Hagerup.

D ET er ofte framhalde kor naudsynlegt det er å gjødsla noko sterkare med mineralgjødsling- serleg med fosforsyra - på nydyrka myr fyrste året.

Prof. Jon Lende-Njå

har skreve om dette i eit . -par u tgreidingar,

*

og at denne - gmnngj ødslinga må falla sa man med den økonomiske grensa for gjødslinga.

I forsøket som her skal omtalast er teke med fleire mengder av . fosforsyra og kali, for nærmare å granska spursrnålet, og etterverk-

naden av dei er prøvd både direkte og indirekte.

Forsøket vart lagt i

1916

og har gått til og med

1924.

Jorda som forsøket vart- lagt på, var ei mindre godt molda grasmyr. Prøvor av myra til analyse vart utteke

1924,

og desse er analysera ved Statens kjemiske kontrollstasjon i Trondheim. Prøvome er teke på ugjødsla rutor, men vil etter' so lang tid etter dyrkinga vera bra molda, som og analysen viser. Innhaldet var fylgjande:

Prøve I . Prøve li:

Pct.

1Kg. pr.

^{da. til} _Pct. Kg. pr. da. til 20 cm. djup 20 cm. dju i

Kvæve (N) . 2,69 675 3,17 99²

Fosforsyra (P²O5) _ • 0,17 42 0,18 52

Kali (K²O) 0,05 13 ^{. 0,06} 19-

Kalk (CaO) ._ . 1,40 35° 1,98 580

Aske. 9A6 9,42

*) »Luksusbruk av fosforsyra og kali.«

- »Samanlikning millom sterkare og svakare. gjødsling r.: år _på ny- dyrka myr«, i beretning for 1915. -- , · ·