RESULTATRAPPORT FORBEDRING

(1)

1

Denne rapporten inneheld dei nasjonale og regionale resultata frå ForBedring 2019. ForBedring er ei medarbeidarundersøking om arbeidsmiljø, pasienttryggleikskultur og HMS

RESULTATRAPPORT FORBEDRING

Nasjonal rapport frå undersøkinga i 2019

(2)

2

Innhald

1. Om ForBedring undersøkinga ... 3

1.1. ForBedring undersøkinga ... 3

1.2. Beskriving av måltala som er nytta ... 5

1.3. Beskriving av temaområda i undersøkinga ... 6

1.4. Kva er nytt frå ForBedring 2018 til ForBedring 2019? ... 7

1.5. Korleis lese resultatrapporten ... 9

2. Resultata frå ForBedring 2019 ... 10

2.1. Overordna resultat alle tema ... 10

2.2.1 Resultat nasjonalt ... 11

2.2.2 Resultat per RHF ... 33

2.2.3 Resultat per verksemd ... 74

2.2. Resultat innanfor tema Teamarbeidsklima ... 108

2.2.5 Resultat per regionale helseføretak ... 110

2.3. Resultat innanfor tema Tryggleiksklima... 216

2.3.2 Resultat per regionale helseføretak ... 218

3. Korleis blir resultata nytta i forbetringsarbeidet ... 324

3.1. Helse Vest ... 324

3.2. Helse Sør-Aust ... 325

3.3. Helse Midt-Noreg ... 327

3.4. Helse Nord ... 327

Vedlegg: Spørsmåla og tema ForBedring ... 328

(3)

3

1. Om ForBedring undersøkinga

1.1. ForBedring undersøkinga

ForBedring undersøkinga kartlegg ulike sider ved arbeidsmiljø, pasienttryggleikskultur og HMS (helse, miljø og sikkerheit), som kan ha samanheng med risiko for uønskte hendingar, eller verke negativt på tenesta si kvalitet og medarbeidarane si helse og engasjement.

Pasienttryggleikskultur, HMS og arbeidsmiljø er abstrakte begrep som må gis innhald for å bidra til meiningsfull kommunikasjon og samhandling, og ForBedring bidrar til dette. Undersøkinga bidrar til ein felles tilnærming på tvers av verksemder i helsesektoren i Noreg.

ForBedring undersøkinga er ei «samansmelting» av tidlegare HMS-, pasienttryggleik- og medarbeidarundersøkingar.

Undersøkinga består av 41 spørsmål knytt til følgjande tema:

 Engasjement

 Teamarbeidsklima

 Arbeidsforhold

 Tryggleiksklima

 Psykososialt arbeidsmiljø

 Opplevd leiaråtferd

 Toppleiar si rolle i pasienttryggleiksarbeidet

 Fysisk miljø

 Oppfølging

Temaområda er beskrivne i avsnitt 1.3, og spørsmåla innanfor kvart temaområde ligg som vedlegg til sluttrapporten.

Resultata frå undersøkinga skal gi leiarar og medarbeidarar informasjon til å kunne redusere risiko for uønskte hendingar, blant anna ved å forbetre lokalt arbeidsmiljø og tryggleiksskultur.

Undersøkinga skal nyttast som eit kunnskapsgrunnlag i utvikling av handlingsplaner og forbetringsarbeid.

Undersøkinga blei gjennomført i alle verksemdene i føretaksgruppa i Helse Vest, Helse Nord, Helse Midt-Norge og Helse Sør-Aust, samt fleire private ideelle verksemder i perioden frå 1.

februar til og med 5. april 2019. Alle medarbeidarar med eit aktivt stillingsforhold blei inviterte til å delta i undersøkinga.

Verksemdene som har delteke i undersøkinga er lista i Tabell 1.

(4)

4

Tabell 1: Verksemder som har delteke i ForBedring Verksemder i

føretaksgruppa Helse Vest

Verksemder i

føretaksgruppa Helse Sør-Aust

Verksemder i

føretaksgruppa Helse Midt-Norge

Verksemder i føretaksgruppa Helse Nord

Private ideelle

verksemder Nasjonalt heleide HF Helse Stavanger HF Akershus

Universitetssykehus HF Helse Møre og Romsdal Finnmarkssykehuset Haraldsplass Diakonale

Sykehus Luftambulansetjenesten

Helse Fonna HF Oslo

Universitetssykehus HF Helse Nord Trøndelag Universitetssykehuset Nord-Norge

Haugesund Sanitetsforenings Revmatismesjukehus

Nasjonal IKT

Helse Bergen HF Sunnaas Sykehus HF St. Olavs Hospital Nordlandssykehuset Jæren

Distriktspsykiatriske Senter

Helsetjenestens driftsorganisasjon for nødnett HF (HDO) Helse Førde Sykehuset i Vestfold HF Sykehusapotekene

HMN Helgelandssykehuset Voss Distriktspsykiatriske

Senter Sykehusinnkjøp HF

Sjukehusapoteka

Vest Sykehuset Innlandet HF Hemit Sykehusapotek Nord Solli Distriktspsykiatriske Senter

Helse Vest IKT Sykehuset Telemark HF Helse Midt-Norge RHF Helse Nord IKT Olaviken

Alderspsykiatriske Senter

Helse Vest RHF Sykehuset Østfold HF Helse Nord RHF Betanien Hospital

Telemark

Sørlandet Sykehus HF Lovisenberg Diakonale

Sykehus

Vestre Viken HF Martina Hansens Hospital

Sykehusapotekene HSØ Diakonhjemmet

Sykehuspartner HF Revmatismesykehuset

Lillehammer Helse Sør-Øst RHF

Resultata frå undersøkinga i den nasjonale sluttrapporten er samanstilt av Helse Vest RHF. Presentasjonen av resultata i rapporten er basert på resultatrapportar som er utarbeida i fellesskap med verksemdene som har delteke i ForBedring undersøkinga.

Måltal og tema som er nytta i undersøkinga er beskrivne i dei neste avsnitta.

(5)

5

1.2. Beskriving av måltala som er nytta

For å kunne tolke resultata som blir presenterte i denne rapporten er det viktig å forstå måltala som er nytta i forbindelse med undersøkinga. Måltala er beskrivne kort i avsnitta under.

Del som har svara

Del som har svara er det same som svarprosent. Måltalet er berekna basert på talet medarbeidarar som har svara på undersøkinga dividert på talet medarbeidarar som blei inviterte til å delta.

Gjennomsnittsskår

Gjennomsnittskår er den skåren du får dersom du legg saman skåren frå alle svara som ikkje er

«Veit ikkje/ikkje relevant» og deler på talet svar som ikkje er «Veit ikkje/ikkje relevant».

Måltallet gir ein indikasjon på skåren til føretaket samla på aktuelt spørsmål.

Spreiing

Spreiing er eit uttrykk for variasjonen i svara på spørsmåla i undersøkinga. Ei høg spreiing på eit spørsmål vil seie at medarbeidarane har svara ulikt på spørsmålet. Spreiinga er 0 dersom alle medarbeidarane har svara likt på eit spørsmål. Den høgast moglege spreiing i svara innanfor eit spørsmål er 50.

Referanseskår

Referanseskår er gjennomsnittsskår per spørsmål for alle verksemdene som har delteke i undersøkinga.

Del medarbeidarar som har skåra «heilt einig» og/eller «litt einig»

Prosentdelen medarbeidarar som skårar 75 eller høgare viser kor stor del av medarbeidarane som har svara «Heilt einig» og/eller «Litt einig».

Del einingar der minst 60 % av medarbeidane har skåra «heilt einig» og/eller «litt einig»

Indikatoren er eit uttrykk for kor stor del av einingane/avdelingane der seksti prosent (60 %) av medarbeidarane har skåra høgt (skår er 100 eller 75) på spørsmåla innanfor temaene

Teamarbeidsklima og Tryggleiksklima. Indikatoren er basert på teller (talet på einingar der minst seksti prosent av medarbeidarane har svara «Heilt einig» eller «Litt einig») og nemnar (talet på einingar). Indikatoren kan nyttast til å vise kor mange einingar/avdelingar i eit føretak, klinikk eller avdeling som skårar høgt.

Del einingar der minst 80 % av medarbeidane har skåra «heilt einig» og/eller «litt einig»

Sjå beskrivinga rett ovanfor.

Snitt svar / ansatt per avdeling

Gjennomsnitt av medarbeidarar som har svart på undersøkinga per eining og gjennomsnitt av medarbeidarar som har blitt invitert til undersøkinga per eining.

Svaralternativet «Veit ikkje/ikkje relevant» er rekna som ikkje svart, og er derfor ikkje inkludert i berekning av måltala. I nokon regionar var det mogleg å ikkje svare på spørsmål. Ubesvarte spørsmål blir heller ikkje inkludert i berekninga av måltala.

(6)

6

1.3. Beskriving av temaområda i undersøkinga

For å kunne tolke resultata som blir presenterte i denne rapporten er det også viktig å forstå dei ulike temaområda i undersøkinga. Resultata innanfor kvart temaområde er basert på fleire spørsmål (sjå vedlegg). Temaområda er beskrivne kort i avsnitta under.

Engasjement

Engasjement belyser kor nøgde medarbeidarane er med oppgåver, undervisning, rettleiing og arbeidsstaden totalt sett. Engasjement verkar inn på ei rekkje ulike prestasjonar. Høgt

jobbengasjement verkar positivt inn på motivasjon og jobbutføring. Høg skår indikerer eit høgt engasjement.

Teamarbeidsklima

Teamarbeidsklima belyser openheit, samarbeid og støtte mellom kollegaer og yrkesgrupper både internt og på tvers av einingar. Manglande koordinering og samhandling mellom einingar i sjukehus er eit risikoområdet innanfor pasienttryggleik som det er viktig å kartleggje. Høg skår indikerer eit høgt teamarbeidsklima.

Resultata innanfor dette tema skal rapporterast til Helsedirektoratet.

Arbeidsforhold

Arbeidsforhold belyser arbeidsmengde og tempo, samt tilgjengelege ressursar og hjelpemiddel.

Det tek opp ulike belastingar som kan verke negativt inn på motivasjon og helse. Dette er

risikoforhold som det er viktig å ha under oppsyn. Høg skår indikerer at det er tilstrekkeleg med ressursar og hjelpemiddel, samt at arbeidsmengde og tempo er lite belastande.

Tryggleiksklima

Tryggleiksklima kartlegg varslingskulturen, og kor trygg og open denne er. Det belyser forhold som verkar inn på kvalitet og pasienttryggleik. Høg skår indikerer ein god varslingskultur og openheit.

Resultata innanfor dette tema skal rapporterast til Helsedirektoratet.

Psykososialt arbeidsmiljø

Psykososialt arbeidsmiljø tek opp mobbing, trakassering, diskriminering og korleis medarbeidarane blir ivaretekne dersom ei hending skulle oppstå. Høg skår indikerer trygt arbeidsmiljø og god handtering av eventuelle konfliktar.

Opplevd leiaråtferd

Opplevd leiaråtferd belyser relasjonen mellom leiar og medarbeidarar. Leiing har stor betyding for arbeidsmiljø og pasienttryggleik. Høg skår indikerer god leiarskap.

Toppleiar si rolle i pasienttryggleiksarbeidet

Toppleiar si rolle i pasienttryggleiksarbeidet kartlegg om administrerande direktør støttar opp om arbeidet med pasienttryggleik i helseføretaket. Høg skår indikerer at medarbeidarane meiner at administrerande direktør støtter opp om arbeidet med pasienttryggleik.

Fysisk arbeidsmiljø

Fysisk arbeidsmiljø kartlegg ulike forhold som medfører risiko for helseplager, og ivaretar arbeidsmiljølova, samt Forskrift om organisering, leiing og medverknad. Høg skår indikerer at det er gode arbeidsforhold og tilrettelegging for medarbeidarar.

(7)

7 Oppfølging

Oppfølging av undersøkinga kartlegg om det blir arbeidd systematisk med forbetringar. Høg skår indikerer at det blir arbeidd systematisk med forbetring.

1.4. Kva er nytt frå ForBedring 2018 til ForBedring 2019?

Med bakgrunn i innspel frå alle involverte føretak etter ForBedring 2018 var det nokre tema var særleg diskutert og som blei hovudprioriteringar for utvikling av ForBedring 2019.

Dei to tema som peika seg ut som prioriterte endringsønskjer frå føretaka var «Psykososialt arbeidsmiljø» og «Arbeidsforhold». I det første tema var det ønskjeleg å se både på

spørsmålformuleringa, men og i større grad definera kva ein meinar med «Her»,

«Diskriminering», «Tidsperspektiv», «Mobbing» og «Trakassering». I det andre tema var det ønskjeleg å endra frå påstand til spørsmål.

Endringar frå ForBedring 2018 til ForBedring 2019 blir vist nedanfor:

Spørreskjemaet

Tema: Arbeidsforhold

ForBedring 2018 ForBedring 2019

1. Eg må av og til utføre

arbeidsoppgåver utan å ha nok ressursar eller hjelpemiddel til å fullføre dei.

1. Eg har tilstrekkeleg med ressursar eller hjelpemiddel til å gjere jobben min

2. Arbeidsbelastinga mi er for stor (for mange oppgåver, for høgt arbeidstempo eller krav om å gjere fleire ting samtidig).

2. Arbeidsbelastninga mi er passe stor (tal oppgåver, arbeidstempo eller krav til å gjere fleire ting samtidig) 3. Eg rekk sjeldan å ta pause eller ete i

løpet av ein arbeidsdag / ei vakt.

3. Eg rekk å ta pause og ete i løpet av arbeidsdagen/vakten

Tema: Psykososialt arbeidsmiljø

1. Eg vil bli godt vareteken om eg skulle bli utsett for truslar eller vald her.

1. Her jobbast det systematisk med førebygging og oppfølging av vald og truslar

2. Her blir ingen utsette for diskriminering.

2. Eg kjenner ikkje til at nokon har blitt utsatt for diskriminering her i løpet av dei siste 12 månadene

3. Her blir ingen utsette for mobbing eller trakassering.

3. Eg kjenner ikkje til at nokon har blitt utsatt for mobbing eller trakassering her i løpet av dei siste 12 månadene.

4. Her blir ingen utsatt for seksuell trakassering

4. Eg kjenner ikkje til at nokon har blitt utsatt for seksuell trakassering her i løpet av dei siste 12 månadene.

5.

(8)

8

5. Nytt spørsmål 6. Eg veit korleis eg skulle gått fram dersom eg la merke til at nokon blei utsatt for mobbing, trakassering eller diskriminering.

6. Når konfliktar oppstår her, blir dei handterte på ein god måte.

7. Ingen endring

Definisjonar

Det er ønskjeleg med felles nasjonale definisjonar av sentrale begrep i ForBedring. Under er ein oppsummering av korleis sentrale begrep for ForBedring 2019:

Mobbing

Mobbing er at ein person gjentekne gonger blir utsett for negative handlingar eller åtferd frå ein eller fleire personar, og har vanskar med å forsvare seg mot dette.

Trakassering

Trakassering er handlingar, unnlatingar eller ytringar som verkar eller har til formål å verke krenkande, skremmande, fiendtlege, nedverdigande eller audmjukande.

Både mobbing og trakassering er forbode etter § 4-1 og § 4-3 i arbeidsmiljølova.

Seksuell trakassering

Seksuell trakassering er uønskt seksuell merksemd som har som formål eller verknad å vere krenkande, skremmande, fiendtleg, nedverdigande, audmjukande eller plagsam.

Seksuell trakassering er forbode, ifølgje § 13 i likestillings- og diskrimineringslova.

Diskriminering

Diskriminering betyr å behandle nokon mindre gunstig enn andre. Ordet blir som oftast brukt for å kalle ein usakleg eller urimeleg forskjellsbehandling av individ på grunnlag av kjønn, graviditet, permisjon ved fødsel eller adopsjon, omsorgsoppgåver, etnisitet, religion, livssyn, funksjonsnedsetting, seksuell orientering, kjønnsidentitet, kjønnsuttrykk, alder og andre vesentlege forhold ved ein person.

Diskriminering er forbode etter § 13-1 i arbeidsmiljølova og etter § 6 i likestillingslova.

Du vurderer di eining/ditt nære arbeidsmiljø

Med «her» i spørjeskjemaet meiner vi ditt nære arbeidsmiljø. Det er dette miljøet du vurderer når du svarer på undersøkinga. «Her» betyr det same som «i min eining» eller «der eg jobbar».

Resultatrapport

Det er ønskjeleg at resultata frå ForBedring 2019 er tilgjengeleg på ein ressurseffektiv, pedagogisk og formålstenleg måte. Det er derfor beslutta å gjera følgjande endringar med resultatrapporten:

(9)

9

 Gjere det mogleg å samanlikna resultatet 2019 med resultatet 2018 for alle tema

 Vise tydelegare kor mange einingar og gjennomsnittleg storleik på einingaen involvert

 Vise tydelegare kor mange einingar av totalt einingar der minst 75 % av medarbeidarane har svara «heilt einig» eller «litt einig» på valgt tema

1.5. Korleis lese resultatrapporten

Denne rapporten inneheld nasjonale resultat frå ForBedringsundersøkinga per tema (kapittel 2) og ei beskriving av korleis det blir arbeida med forbetringsarbeidet i dei ulike helseregionane (kapittel 3). Rapporten er ikkje ein analyse av resultata eller samanlikning mellom einingar eller regionar.

(10)

10

2. Resultata frå ForBedring 2019

Resultata frå undersøkinga er delt i to delar; (2.1) overordna resultat for alle tema og (2.2) resultata innanfor temaene Teamarbeidsklima og Tryggleiksklima. Teamarbeidsklima og Tryggleiksklima er trekt spesielt fram fordi resultata skal rapporterast til Helsedirektoratet.

Det var 127 830 inviterte som var invitert til å delta i ForBedring 2019 og 101 574 som har svart på undersøking. Deltakinga var 79%. ForBedring 2019 omfatta 8 347 einingar.

2.1. Overordna resultat alle tema

Resultata som er presenterte viser fordeling av svara per tema.

(11)

11 2.2.1 Resultat nasjonalt

Nasjonalt 2019

(12)

12 Nasjonalt 2018

(13)

13

(14)

14

(15)

15

(16)

16

(17)

17 Ein blå trekant representerer ein eining og dette bildet visar kor mange einingar der minst 75 % av medarbeidarane har svara «heilt einig» eller

«litt einig» på vald tema.

(18)

18

(19)

19 Merk endringa i påstand i 2018 til spørsmål i 2019 og endra skår skala.

(20)

20

(21)

21

(22)

«litt einig» på vald tema.

(23)

23

(24)

24

(25)

25

(26)

26

(27)

27

(28)

28

(29)

29

(30)

30

(31)

31

(32)

32

(33)

33 2.2.2 Resultat per RHF

Føretaksgruppa i Helse Vest

(34)

34

(35)

35

(36)

36 Ver oppmerksam på at skårskala er snudd frå 2018 til 2019.

(37)

37

(38)

38

(39)

39

(40)

40 Helse Vest splitta tema «Opplevd leiaråtferd» i to, eit for kun medarbeidarar og eit for kun leiarar, for ForBedring 2019. Svara frå

medarbeidarane er med i nasjonal berekning av måltal som gjennomsnittskår, spreiing og referanseskår. Svara frå leiarane i Helse Vest visast her på denne sia.

(41)

41

(42)

42

(43)

43

(44)

44 Føretaksgruppa i Helse Sør-Aust

(45)

45

(46)

46

(47)

(48)

48

(49)

49

(50)

50

(51)

51

(52)

52

(53)

53

(54)

54 Føretaksgruppa i Helse Midt-Noreg

(55)

55

(56)

56

(57)

(58)

58

(59)

59

(60)

60

(61)

61

(62)

62

(63)

63

(64)

64 Føretaksgruppa i Helse Nord

(65)

65

(66)

66

(67)

(68)

68

(69)

69

(70)

70

(71)

71

(72)

72

(73)

73

(74)

74 2.2.3 Resultat per verksemd

Føretaksgruppa i Helse Vest Helse Stavanger

(75)

75 Helse Fonna

(76)

76 Helse Bergen

(77)

77 Helse Førde

(78)

78 Sjukehusapoteka Vest

(79)

79 Helse Vest IKT

(80)

80 Helse Vest RHF

(81)

Akershus Universitetssykehus HF

(82)

82 Oslo Universitetssykehus HF

(83)

83 Sunnaas Sykehus HF

(84)

84 Sykehuset i Vestfold HF

(85)

85 Sykehuset Innlandet HF

(86)

86 Sykehuset Telemark HF

(87)

87 Sykehuset Østfold HF

(88)

88 Sørlandet Sykehus HF

(89)

89 Vestre Viken HF

(90)

90 Sykehusapotekene HSØ

(91)

91 Sykehuspartner HF

(92)

92 Helse Sør-Øst RHF

(93)

Helse Møre og Romsdal HF

(94)

94 Helse Nord Trøndelag HF

(95)

95 St. Olavs Hospital HF

(96)

96 Sykehusapotekene HMN

(97)

97 Hemit

(98)

98 Helse Midt-Norge RHF

(99)

Finnmarkssykehuset

(100)

100 Universitetssykehuset Nord-Norge

(101)

101 Nordlandssykehuset

(102)

102 Helgelandssykehuset

(103)

103 Sykehusapotek Nord

(104)

104 Helse Nord IKT

(105)

105 Helse Nord RHF

(106)

106 Private ideelle verksemder

(107)

107 Nasjonalt heleide HF

(108)

108

2.2. Resultat innanfor tema Teamarbeidsklima

Resultata som er presenterte viser ulike måltall (sjå avsnitt 1.2) for tema Teamarbeidsklima.

2.2.4 Resultat nasjonalt

(109)

«litt einig» på valgt tema.

(110)

110 2.2.5 Resultat per regionale helseføretak

Føretaksgruppa i Helse Vest

(111)

111 Ein blå trekant tilsvarar ein eining og dette bildet visar kor mange einingar der minst 75 % av medarbeidarane har svara «heilt einig» eller «litt einig» på valgt tema.

(112)

(113)

(114)

(115)

(116)

(117)

(118)

(119)

(120)

120 Nasjonalt heleide HF

(121)

(122)

122 2.2.6 Resultat per verksemd

Føretaksgruppa i Helse Vest Helse Stavanger

(123)

(124)

124 Helse Fonna

(125)

(126)

126 Helse Bergen

(127)

(128)

128 Helse Førde

(129)

(130)

130 Sjukehusapoteka Vest

(131)

(132)

132 Helse Vest IKT

(133)

(134)

134 Helse Vest RHF

(135)

(136)

Akershus Universitetssykehus HF

(137)

(138)

138 Oslo Universitetssykehus HF

(139)

(140)

140 Sunnaas Sykehus HF

(141)

(142)

142 Sykehuset i Vestfold HF

(143)

(144)

144 Sykehuset Innlandet HF

(145)

(146)

146 Sykehuset Telemark HF

(147)

(148)

148 Sykehuset Østfold HF

(149)

(150)

150 Sørlandet Sykehus HF

(151)

(152)

152 Vestre Viken HF

(153)

(154)

154 Sykehusapotekene HSØ

(155)

(156)

156 Sykehuspartner HF

(157)

(158)

158 Helse Sør-Øst RHF

(159)

(160)

Helse Møre og Romsdal HF

(161)

(162)

162 Helse Nord Trøndelag HF

(163)

(164)

164 St. Olavs Hospital HF

(165)

(166)

166 Sykehusapotekene HMN

(167)

(168)

168 Hemit

(169)

(170)

170 Helse Midt-Norge RHF

(171)

(172)

Finnmarkssykehuset

(173)

(174)

174 Universitetssykehuset Nord-Norge

(175)

(176)

176 Nordlandssykehuset

(177)

(178)

178 Helgelandssykehuset

(179)

(180)

180 Sykehusapotek Nord

(181)

(182)

182 Helse Nord IKT

(183)

(184)

184 Helse Nord RHF

(185)

(186)

Haraldsplass Diakonale Sykehus

(187)

(188)

188 Jæren DPS

(189)

(190)

190 Solli DPS

(191)

(192)

192 Voss DPS

(193)

(194)

194 Olaviken Alderspsykiatriske Senter

(195)

(196)

196 Haugesund Sanitetsforenings Revmatismesjukehus

(197)

(198)

198 Lovisenberg Diakonale Sykehus

(199)

(200)

200 Martina Hansens Hospital