Barnegastroenterologi for helsestasjonslegen
Fabian Bergqvist 07.06.18
• Gastroøsofageal refluks hos spebarn.
• Når normalt – Når patologisk ?
• Kumjølkproteinallergi hos spebarn.
• Kven skal utgreiiast og korleis ?
• Obstipasjon.
• Orsaker og behandling.
• Cøliaki.
• Kven bør utgreiiast og korleis og kva betyr dei ulike prøvesvarene ?
Gastroøsofageal refluks – Spebarn 0- 1 år.
• Fysiologisk. Normalt.
• … hos dei aller fleste.
• … med nokre unntak.
• Overforing, luftsvelging og andre fenomen relatert til inntak.
• Obstipasjon.
• Infeksjon.
• Kumjølkproteinallergi.
• Pylorusstenose eller andre medfødde/erverva passasjehinder.
• Neurologisk tilstand med auka intrakranielt trykk.
• Neurologiske og metabolske sjukdomar.
• Leversjukdom.
Gastroøsofageal refluks – Spebarn 0- 1 år.
• Alarmsignaler:
• Dårleg vektutvikling / «failure to thrive».
• Neurologisk avvik / Utviklingsavvik.
• Gallefarga gulp/oppkast.
• Residiverande sprutbrekningar.
• Symptomdeby etter 6 mnd alder.
• Diaré.
• Feber.
• Hepatosplenomegali / ikterus av gulgrå karaktær….
• Bukande fontanelle, matvegring, slapp/trøytt.
• Abdominal oppfylling eller lyskebrokk
GER hos spebarn.
• Tilvise ved alarmsignaler.
• Behandle evt primær tilstand/fenomen.
• Eller berolege – normalisere fenomenet GER i denne alder.
• Starte ikkje med PPI for å sjå om det hjelper !
• I ekstreme tilfellen utan alarmsignaler og utan openbar bakanforliggande tilstand/fenomen => Tilvise.
• «Lær å sei nei» - kampanje under planlegging nasjonelt og internasjonelt…
• Adekvat vektutvikling og generell utvikling utelukker farleg bakanforliggande sjukdomstilstand.
• Viktigste og vanlegste bakanforliggande sjukdomstilstand er…..
Kasus.
• Gut fødd prematurt.
• Ved utskriving fullamming.
• Ved kontroll ved ca 1 mnd korrigert alder:
• Auka problem med mage.
• Uttalt gulping eller brekker seg kort og godt enkelte av gongene.
• Ein god del mageknip-prega periodar ut over dagen.
• Sjeldnare avføring og strevar med å få ut avføring. Ikkje hard konsistens.
• Fullammar ikkje lenger. Får utelukkande Hipp.
• Adekvat vektutvikling (5065 g - ved utskriving for 8 veker sidan 2896 g).
• Gir fin blikkontakt. Har begynt å gi svarssmil i følgje foreldrer.
Ved mistanke om kumjølkproteinallergi hos spebarn.
• Eliminere kumjølkprotein i 2 veker.
• Fullammande: Mor fjernar alt av mjølk og meiieriprodukter i sin kost.
• MME-brukarar: Skifter til eit «hydrolysat» (Nutramigen, Althera, Pepticate).
• Om ingen betring etter 2 veker:
• Vurdere andre forklaringar til barnet sine symptom.
• Om markert betring, men ikkje bra:
• Vurdere å halde fram ytterlegare 2 veker eller vurdere skifte til aminosyrebasert MME (Neocate LCP) i 2 veker.
• Om fullstendig eller tilnærma fullstendig symptomfri:
• Starte opp med vanleg mat (mor tilbake til vanleg mat eller på nytt Nan, Hipp)
• Ved sikker residiv av symptom: Re-introdusere kumjølkproteinfri diett.
Kumjølkproteinallergi.
• Hos spebarn sjeldan IgE-mediert.
• Svært god prognose. Gradvis aukande tolerabilitet seinast ved 2 års alder hos dei aller aller fleste.
• Spesialvariant hos spebarn:
• Kumjølkproteinindusert coloproktitt.
• Blod i avføring. Friskt raudt.
• Upåvirket spebarn i fin trivsel.
• Behandlast ???
Obstipasjon hos barn.
• Definitivt auka oppmerksomheit for obstipasjon hos barn.
• Også auka insidens ?
• < 5-10% organisk orsak.
• >90- 95 % med Cøliaki.
• Elles: Ekspansiv prosess i lille bekkenet, Mb Hirschprung, Skjult MMC, Hypotyreose, mjølkeproteinallergi.
• >90-95% funksjonell obstipasjon.
Vond sirkel…
Rome-kriterier finst….
Behandling.
• Heilt sentralt for å bryte vond sirkel at defekasjonene ikkje lenger er smertefulle/ubehaglege.
• Lakserande kosttiltak har svært liten nytteeffekt.
• Passivt virkande lakserande medikament er trygge og kan brukast fast over lang tid frå 0 dagars alder.
• Makrogol [Movicol]
• Til naud Duphalac eller «Renset Parafin»
• Klyster kan vere naudsynt i oppstartsfase hos nokon.
• Movicol:
• Skal doserast slik at det oppnår målet; Ingen defekasjonsubehag.
• Informere om risiko for auka soiling i oppstartsfase.
• Seponere først på forskulebarnet då ho/han er bleieavvend og toalettrent.
Kasus.
• 5 år og 4 mnd gamal.
• Litt småeten og nokre banale forkjølingar.
• Elles kvikk og i trivsel.
• Lengde 50 persentil ved fødsel og 75 persentil ved 1 års alder.
• No på helsestasjon målt til 4 cm under 2,5 persentil.
• Orienterande blodprøver visar Hb 9,4 og Ferritin 2.
Cøliaki.
• Mangfoldige presentasjonsmåter.
• Allmennsymptom.
• Isolert vekststagnering, isolert vektstagnering eller kombinasjon.
• Dårleg trivsel, sliten ( her som regel malabsorbsjon- / jernmangelrelatert ).
• Fokale symptom frå mage.
• Alle kroniske varianter av symptom. Om enn heilt isolerte.
• Diaré.
• Obstipasjon.
• Oppblåst mage.
• Dyspepsi.
• Kvalme.
• … og sjølvsagt magesmerter.
Korleis utgreiie og korleis tolke prøvesvar.
• Transglutaminase IgA !
• Screeningprøven nr 1 (og 2 og 3…)
• Hugs at referenseområde ikkje er normalområde. Haukeland har med sitt analysekit frekvent friske barn som ligg noko over referenseområde.
• Anti-deamidert Gliadin IgG ???????
• Gløym denne !
• Heilt urelevant ! Ikkje med i diagnostisk utgreiing av Cøliaki !
• HLA DQ2/DQ8
• Sorterer befolkninga i den del som kan å utvikle Cøliaki og den del som ikkje kan (ca 50-50 hos etnisk norske).
Diagnose og behandling.
• Ein spesialisthelsetenesteoppgåve.
• Ikkje starte forsøkk med glutenfri diett utan at ha avkreftet Cøliaki (negativ HLA DQ2/DQ8 eller negativ tynntarmsbiopsi)
• 2 stk aksepterte diagnosemåter.
• Sterkt avvikande Transglutaminase-IgA (>10 ggr) i kombinasjon med klassiske kroniske fokale magesymptom, positiv Endomysium-IgA og positiv HLA
DQ2/DQ8.
• Tynntarmsbiopsi med forandringar vel forenlege med Cøliaki (MARSH 2-3c).
