(2002–2003)
Statsrekneskapen medrekna
folketrygda for 2002
1.1 Innleiing ... 7 3.12 Landbruksdepartementet ... 34
1.2 Budsjettpolitikken ... 8 3.13 Samferdsledepartementet ... 34
1.3 Endringar i løyvingane fram til Auke innsats for kollektivtransport 35 nysaldert budsjett ... 11 3.14 Miljøverndepartementet ... 36
rekneskap ved nysalderinga av budsjettet ... 3.15 Arbeids- og 12 administrasjonsdepartementet ... 37
1.4 Hovudtala i statsrekneskapen for 2002 samanlikna med anslag på Sikre eit betre miljø, reinare energi, og trygg mat ... 36
1.5 Statens petroleumsfond ... 14 3.16 Finansdepartementet ... 39
Redusert nivå på skattar og avgifter 40 2 Utval av inntekter og utgifter .. 15 3.17 Forsvarsdepartementet ... 40
2.1 Skattar og avgifter frå Auka satsing på Forsvaret ... 41
fastlands-Noreg ... 15 Styrka internasjonal solidaritet ... 41
2.2 Skattar og avgifter frå 3.18 Olje- og energidepartementet ... 42
petroleumsverksemda ... 15 3.19 Statsbankane ... 42
2.3 Inntekter frå Statens direkte deltaking i petroleumsverksemda 15 4 Folketr ygda for 2002 ... 44
2.4 Samla oversikt over utgiftene ... 16
5 Kapitalrekneskapen, 3 Omtale av utgifter under kommentarar til finanspostar . 47 departementa ... 19 5.1 Finansinntekter og finansutgifter . 47 3.1 Konstitusjonelle institusjonar ... 19 5.2 Garantiar ... 47
3.2 Utanriksdepartementet ... 19 5.3 Balansekonto med noter ... 47
Styrking av den internasjonale 5.4 Prinsipp for føring av solidariteten ... 20 statsrekneskapen ... 50
3.3 Utdannings- og forskingsdepartementet ... 21 6 Statens petroleumsfond ... 51
Styrkje innsatsen innafor utdanning og forsking ... 21 Vedlegg 3.4 Kultur- og kyrkjedepartementet ... 22 1 Oversikt over statsrekneskapen Auka innsats til kultur ... 23 2002 ... 56
3.5 Justisdepartementet ... 23 2 Løyvingsrekneskap for staten ... 70
... 70
145 Auka innsats innan politiet, anna Løyvingsrekneskap, utgifter tryggingsarbeid og beredskap ... 24 Løyvingsrekneskap, inntekter .... Målretta innsats innafor Tilsegnsfullmakter ... 204
... 208
210 næringsutvikling og aktiv Tingingsfullmakter distriktspolitikk ... 26 3 Kapitalrekneskap for staten ... 3.6 Kommunal- og regionaldepartementet ... 25
Fullmakt til å overskride gitte løyvingar i 2002 ... 183
3.7 Sosialdepartementet ... 26 Eiendeler ... 210
218 ... 225
226 Utbygginga av eldreomsorga ... 26 Forpliktelser ... Auka innsats for dei vanskelegast Egenkapital stilte ... 27 Noter og spesifikasjonar ... 3.8 Helsedepartementet ... 27 Aksjeinteresser for staten ... 229
... 240
... 242
Auka innsats til helse og Statens inntektskrav pasientbehandling ved sjukehusa 28 4 Garantiansvar for staten unge ... 29 Svalbardrekneskapen... 247
3.9 Barne- og familiedepartementet ... 29 5 Betre oppvekstvilkår for barn og Andre rekneskap og spesifikasjonar ... 247
3.10 Nærings- og handelsdepartementet 31 Balansekonti for statlege Målretta innsats innafor verksemder ... 249
næringsutvikling ... 32
Tabell 1.1 Den strukturelle, oljekorrigerte budsjettbalansen ... 9 Tabell 1.2 Inntekter og utgifter utan låne-
transaksjonar på statsbudsjettet og Statens petroleumsfond... 10 Tabell 1.3 Lånetransaksjonar og
finansieringbehov ... 10 Tabell 1.4 Inntekter og utgifter utan
lånetransaksjonar på statsbudsjettet og Statens
petroleumsfond 2002... 11 Tabell 1.5 Lånetransaksjonar og
finansieringbehov 2002 ... 12 Tabell 2.1 Statens inntekter 1998 – 2002 .... 17 Tabell 2.2 Samla utgifter etter departement
1998-2002 ... 18 Tabell 5.1 Renter ... 47 Tabell 5.2 Samla garantiansvar og
garantiutbetalingar for staten
per 31.12.2002 ... 48 Tabell 5.3 Eignelutar og gjeld ... 48 Tabell 6.1 Balanse for Statens
petroleumsfond ... 53 Tabell 6.2 Resultatrekneskap for Statens
petroleumsfond ... 54 Vedlegg 1
Tabell 1.1 Løyvingsrekneskapen for
budsjett-terminen 2002 ... 56 Tabell 1.2 Løyvingar og rekneskap 2002 .... 58 Tabell 1.3 Løyvingssrekneskapen for
2001-2002 ... 60 Tabell 1.4 Oversikt over
løyvingsrekneskapen sine
hovudgrupper for 1998-2002 ... 62 Tabell 1.5 Samla utgifter for løyvnings-
rekneskapen og overførte løyvingar i 2002 fordelt på
utgiftsgrupper ... 63 Tabell 1.6 Løyvingane 2002 fordelt etter
departement og grupper av
postnummer ... 64 Tabell 1.7 Rekneskap 2002 fordelt etter
departement og grupper av
postnummer ... 65 Tabell 1.8 Løyvingar og rekneskap 2002
fordelt etter art på
programområde ... 66 Tabell 1.9 Balansekonto for staten ... 67
Tabell 1.10 Note til balansekonto for staten, avslutningskonto for stats-
rekneskapen konto 99.00.00. ... 67 Tabell 1.11 Note til endringar i
avslutningskonto 99.00.00, spesifikasjon av forskyvingar i
balansen ... 68 Vedlegg 2
Tabell 2.1 Løyvingsrekneskap for staten,
utgifter ... 70 Tabell 2.2 Løyvingsrekneskap for staten,
inntekter ... 145 Tabell 2.3 Fullmakt til å overskride gitte
løyvingar i 2002 ... 183 Tabell 2.4 Tilsegnsfullmakter per 31.
desember 2002 ... 204 Tabell 2.5 Tingingsfullmakter per 31.
desember 2002 ... 208 Vedlegg 3
Tabell 3.1 Kapitalrekneskap for staten ... 210 Tabell 3.2 Note til kapitalrekneskapens
konto 68, spesifikasjon av Statens faste kapital i statsbedriftene ... 226 Tabell 3.3 Note til kapitalrekneskapens
konto 76, valutabyte ... 227 Tabell 3.4 Note til kapitalrekneskapens
konto 76 og 80, utanlandsk statsgjeld per 31. desember 2002 gruppert etter valutaslag ... 227 Tabell 3.5 Note til kapitalrekneskapens
konto 80, endring i statsgjelda .. 228 Tabell 3.6 Note til kapitalrekneskapens
konto 80, spesifikasjon av kontolån til statskassa per 31.
desember 2002 ... 228 Tabell 3.7 Aksjeinteresser per 31. desember
2002 ... 229 Tabell 3.8 Statens inntektskrav vedk.
skattar, avgifter og refusjonskrav 240 Vedlegg 4
Tabell 4.1 Garantiansvar ... 242 Tabell 4.2 Garantiar stilt av staten 31.
desember 2002 ... 243 Vedlegg 5
Tabell 5.1 Svalbardrekneskapen.
Administrasjon av Svalbard 2002 247 Tabell 5.2 Svalbardrekneskapen.
Balansekonto per 31. desember 2002 ... 248
Tabell 5.4 Statsbygg. Balanse per 31. per 31. desember 2002 ... 250 desember 2002 ... 249 Tabell 5.8 Statens pensjonskasse -
Tabell 5.5 Statens kartverk. Balanse per 31. Forvaltningsbedrift. Balanse per desember 2002 ... 249 31. desember 2002 ... 251 Tabell 5.6 Luftfartsverket. Balanse per 31.
desember 2002 ... 250
Oversikt over boksar
Boks 1.1 Samanhengen mellom det struk- turelle og det oljekorrigerte
budsjettunderskotet ... 8
(2002–2003)
Statsrekneskapen medrekna folketrygda for 2002
Tilråding frå Finansdepartementet av 30. april 2003, godkjend i statsråd same dagen.
(Regjeringa Bondevik II)
1 Hovudtrekk i finanspolitikken
1.1 Innleiing
Finansdepartementet legg med dette fram mel- dinga om statsrekneskapen medrekna folketrygda for 2002.
Dei samla inntektene i statsrekneskapen for 2002 er 691,1 mrd. kroner utan lånetransaksjonar, medan utgiftene er på 584,2 mrd. kroner. Stats- budsjettet sine netto inntekter frå petroleumsverk- semda var på 169,2 mrd. kroner, som vart over- ført til Statens petroleumsfond. Statsrekneskapen syner dermed eit oljekorrigert underskot på 62,4 mrd. kroner. Det vart i samband med nysalderinga av budsjettet for 2002 vedteke at 53,4 mrd. kro- ner av petroleumsinntektene skulle inntektsførast på statsbudsjettet. Statsrekneskapen vert dermed gjort opp med eit underskot på 9,0 mrd. kroner.
Fleire forhold medverkar til at statsrekneska- pen vert gjort opp med eit underskot. Mellom anna vart skatte- og avgiftsinntektene reduserte med 7,5 mrd. kroner etter nysaldert budsjett. I tillegg er overførte løyvingar frå 2002 til 2003 2,1 mrd. kro- ner lågare samanlikna med overførte løyvingar frå 2001 til 2002.
I denne meldinga vert det òg gjort greie for inntektene og utgiftene til Statens petroleumsfond.
Forutan overføringa frå statsrekneskapen syner rekneskapen for fondet 22,6 mrd. kroner i rente- inntekter og utbyte. Det samla overskotet i Statens petroleumsfond vart dermed 138,4 mrd. kroner i 2002. Samla sett vert statsrekneskapen og Statens petroleumsfond gjort opp med eit overskot på 129,4 mrd. kroner i 2002. Ved utgangen av 2002 var kapi- talen i Statens petroleumsfond 604,6 mrd. kroner.
Denne meldinga omfattar statsrekneskapen medrekna folketrygda med ein løyvingsrekneskap og ein kapitalrekneskap som syner staten sine eig- nelutar og gjeld, rekneskapen for Svalbard, sta- ten sitt garantiansvar, tilsegns- og tingingsfullmak- ter, oppgåve over aksjar og informasjon om rekne- skapane for dei offentlege fonda.
I meldinga vert det gjort greie for løyvingane på statsbudsjettet og rekneskapsførde tal. Det vert òg lagt vekt på å forklare årsakene til avvik mel- lom budsjett og rekneskap. Avvik mellom hovud- tala i budsjett og rekneskap vert nærare kommen- tert i avsnitt 1.4. I kapittel 2 er det eit oversyn over inntektene og utgiftene. I kapittel 3 er det gjeve nærare omtale av områda til dei einskilde departe- menta. I kapittel 4 er det gjort greie for utgiftene under folketrygda. I kapittel 5 er finanspostar og kapitalrekneskapen omtala, medan det i kapittel 6
vert gjort greie for rekneskapen til Statens petro- leumsfond.
1.2 Budsjettpolitikken
Budsjettpolitikken er forankra i retningslinene for å fase oljeinntekter inn i fastlandsøkonomien , som vart lagde fram av Regjeringa Stoltenberg i mars 2001 (St.meld. nr. 29 (2000-2001)). Retningslinene fekk brei tilslutning i Stortinget, jf. Innst.S.nr 229 (2000-2001) og inneber:
– Petroleumsinntektene vert gradvis fasa inn i økonomien. Det vert lagt til grunn ei innfasing om lag i takt med venta realavkastning av Pet- roleumsfondet. Ved utrekning av den forventa
realavkastninga er det lagt til grunn ei realrente på 4 prosent.
– Ved særskilt store endringar i kapitalen i fondet eller i det strukturelle, oljekorrigerte unders- kotet frå eitt år til det neste, må endringa i bru- ken fordelast over fleire år, ut frå anslag på stor- leiken på realavkastninga av Petroleumsfondet nokre år fram i tid.
– Budsjettpolitikken må medverke til å jamne ut svingingar i økonomien for å sikra ei god utnyt- ting av kapasitet og låg arbeidsløyse.
Det er gjort nærare greie for innhaldet i det struk- turelle, oljekorrigerte underskotet i boks 1.1.
I statsbudsjettet for 2002, som vart vedteke av Stortinget hausten 2001, utgjorde det strukturelle,
Boks
–
er tek
tursituasjonen.
–
av den
–
gane.
1.1 Samanhengen mellom det strukturelle og det oljekorrigerte budsjettunderskotet Dei nye retningslinene for budsjettpolitikken tek
sikte på ein gradvis og langsiktig forsvarleg auke i bruken av petroleumsinntekter i norsk økonomi.
Frå og med 2002 skal ein tilpasse bruken av olje- inntekter slik at det strukturelle, oljekorrigerte budsjettunderskotet er likt med venta avkastning av Statens petroleumsfond. Ein viktig grunn til å knyte auken i bruken av oljeinntekter til utvik- linga i det strukturelle, oljekorrigerte budsjett- underskotet og ikkje til utviklinga i det (faktiske) oljekorrigerte budsjettunderskotet, er å unngå ein budsjettpolitikk som medverkar til å gjere den økonomiske utviklinga ustabil. Det faktiske budsjettoverskotet avheng ikkje berre av bud- sjettpolitikken, men også av konjunktursituasjo- nen og noko meir tilfeldige forhold. Til dømes vil det oljekorrigerte budsjettunderskotet nor- malt auke ved eit konjunkturtilbakeslag, medan det vil falle i ein konjunkturoppgang. Dersom ein skulle ta sikte på å la det faktiske budsjettover- skotet følgje utviklinga i avkastninga av Petrole- umsfondet, måtte ein stramme til politikken i ei nedgangstid, medan ein kunne senke skattane eller auke utgiftene ekstra i ei oppgangstid. Ein slik politikk ville medverke til å forsterke svingin- gane i økonomien. Ved å bruke budsjettpolitik- ken til å styre utviklinga i det strukturelle, olje- korrigerte budsjettunderskotet sørgjer ein for at dei såkalla automatiske stabilisatorane får verke.
For å kome frå det oljekorrigerte til det struk- turelle, oljekorrigerte budsjettunderskotet gjer ein følgjande korreksjonar:
For å reinse den oljekorrigerte budsjettbal- ansen for verknaden av at konjunkturane skil seg frå det normale, reknar ein bud- sjettverknadene av at skattegrunnlaga ikkje
like med trendnivåa sine. Vidare ein omsyn til at utbetalingane av trygd til arbeidslause har samanheng med konjunk- Overføringane frå Noregs Bank og staten sine netto renteinntekter frå Noregs Bank og utlandet kan variere mykje frå eitt år til eit anna utan at dette har noko motstykke i svingingar i aktivitetsnivået i Noreg. Ved utrekning strukturelle, oljekorri- gerte budsjettbalansen korrigerer ein der- for for skilnaden mellom normalnivåa for desse storleikane og dei verkelege overfø- rings- og rentestraumane.
Ein korrigerer også for endringar i rekne- skapstilhøve og i funksjonsdelinga mellom staten og kommunane som ikkje påverkar aktiviteten i økonomien.
Også mange andre land nyttar utviklinga i ein strukturell budsjettbalanse som utgangspunkt for vurderingar av innrettinga av budsjettpolitik- ken. I tråd med dette kunngjer OECD og EU standardiserte utrekningar av strukturelle bud- sjettunderskot i medlemslanda. Desse utreknin- gane er meir summariske enn dei tala for Noreg som Finansdepartementet publiserer i budsjett- dokumenta. Det metodiske grunnlaget er likevel svært likt det ein nyttar ved dei norske utreknin-
oljekorrigerte underskotet 26,0 mrd. kroner. Det oljekorrigerte underskotet var rekna til 36,9 mrd.
kroner. Ekstraordinær nedbetaling av gjeld m.v.
knytt til at staten overtok spesialisthelsetenesta frå fylkeskommunane, auka isolert sett overslaget for det oljekorrigerte underskotet med 18,7 mrd. kro- ner.
Endringane i statsbudsjettet, som vart vedtekne i samband med Revidert nasjonalbudsjett 2002, innebar eit strukturelt, oljekorrigert underskot på 24,8 mrd. kroner. Reduksjonen i det strukturelle, oljekorrigerte underskotet på 1,2 mrd. kroner kjem av lågare kapital på Petroleumsfondet ved inngan- gen til 2002 enn lagt til grunn då Stortinget vedtok budsjettet hausten 2001. Overslaget for det olje- korrigerte underskotet vart auka til 38,6 mrd. kro- ner. I Revidert nasjonalbudsjett 2002 vart skatte- og avgiftsinntektene m.v. frå fastlands-Noreg auka med 6,9 mrd. kroner. Når ein trekkjer frå 1,2 mrd.
kroner på grunn av lågare kapital i Petroleumsfon- det, vart det rom for å auke utgiftene eller redu- sere inntektene med 5,7 mrd. kroner.
I nysaldert budsjett for 2002, som vart lagt fram 6. desember 2002, vart det strukturelle, oljekorri- gerte budsjettunderskotet rekna til 29,2 mrd. kro- ner, som var om lag 4,4 mrd. kroner meir enn lagt til grunn i Revidert nasjonalbudsjett 2002. Oversla- get for det oljekorrigerte underskotet i 2002 vart auka til 53,4 mrd. kroner. Auken i det strukturelle, oljekorrigerte underskotet sidan Revidert nasjo- nalbudsjett kjem mellom anna av auka overslag for netto renteutgifter (1,3 mrd. kroner), auka over- slag for utgifter til arbeidslause (0,9 mrd. kroner) og lågare skattar og avgifter (1,9 mrd. kroner).
Rekneskapstala for 2002 syner at det oljekorri- gerte underskotet vart 62,4 mrd. kroner, dvs. om lag 9 mrd. kroner høgare enn overslaget i nysaldert budsjett. Ein stor del av denne auken i undersko- tet kjem av at skatte- og avgiftsinntektene frå fast- lands-Noreg vart lågare enn lagt til grunn i nys- aldert budsjett. Noko av denne reduksjonen kan forklarast med konjunktursituasjonen, slik at det
strukturelle nivået på skatte- og avgiftsinntektene ikkje vert justert ned like mykje. Nye utrekningar syner nå eit strukturelt underskot for 2002 på om lag 36,2 mrd. kroner, jamfør tabell 1.1.
Den underliggjande, reelle veksten i utgiftene på statsbudsjettet utgjer om lag 31⁄4 pst. i høve til 2001. Dette er ein auke på 3⁄4 prosentpoeng i høve til overslaget i Revidert nasjonalbudsjett og nysal- dert budsjett. Auken må sjåast i samanheng med lågare overførte løyvingar på 2,1 mrd. kroner frå 2002 til 2003 enn frå 2001 til 2002. I tillegg syner rekneskapen ei meirutgift under enkelte kapittel.
Mellom anna har nokon statlege verksemder høve til å auke utgiftene mot meirinntekter, jf. pkt. 1.4.
Den nominelle, underliggjande utgiftsveksten var 7,6 pst.
Ein syner elles til at budsjettutviklinga gjennom 2002 er omtalt i St.prp. nr. 63 (2001-2002) Tilleggs- bevilgninger og omprioriteringer på statsbudsjet- tet medregnet folketrygden 2002, St.meld. nr. 2 (2001-2002) Revidert nasjonalbudsjett 2002, St.prp.
nr. 1 (2002-2003) Statsbudsjettet medregnet folke- trygden 2003, St.meld. nr. 1 (2002-2003) Nasjonal- budsjettet 2003 og St.prp. nr. 40 (2002-2003) Ny sal- dering av statsbudsjettet medregnet folketrygden 2002.
Tabell 1.2 og 1.3 syner hovudtala i dei formelle rekneskapane for 2001 og 2002.
Samla overskot på statsbudsjettet og i Statens petroleumsfond vart redusert med 129,4 mrd. kro- ner frå 258,8 mrd. kroner i 2001 til 129,4 mrd. kro- ner i 2002. Endringa i overskotet kjem fram slik:
– Underskotet i statsbudsjettet utan petroleum auka med 60,8 mrd. kroner, frå 1,6 mrd. kro- ner til 62,4 mrd. kroner. Utgiftene auka mellom anna som følgje av overføring av spesialisthelse- tenesta frå fylkeskommunane til staten i 2002.
Staten har i den samanhengen betalt gjeld m.v.
til fylkeskommunane på 21,6 mrd. kroner. Dess- utan auka utgiftene under folketrygda med 17,6 mrd. kroner, frå 187,6 mrd. kroner til 205,3 mrd. kroner. Utgiftene til forsvaret auka med Tabell 1.1 Den strukturelle, oljekorrigerte budsjettbalansen (tal i mill. kroner)
2002
Oljekorrigert overskot på statsbudsjettet -62 392 640
- Overføringar til Noregs Bank ut over utrekna trendnivå -4 492
- Netto renteinntekter frå Noregs Bank og utlandet ut over utrekna trendnivå -1 383
- Særskilte rekneskapsforhold1) -21 779
- Aktivitetskorrigeringar 1 471
= Strukturelt budsjettoverskot -36 209
1) Dette omfattar mellom anna ekstraordinært tilskot til nedbetaling av fylkeskommunal gjeld på grunn av overføringa av spesia- listhelsetenesta til staten
Tabell 1.2 Inntekter og utgifter utan lånetransaksjonar på statsbudsjettet og i Statens petroleumsfond (tal i mill. kroner)
2001 2002
1. Statsbudsjettet
A Inntekter i alt 758 440 691 074
A.1 Inntekter frå petroleumsverksemd 268 902 185 308
A.2 Inntekter utanom petroleumsinntekter 489 538 505 766
B Utgifter i alt 516 845 584 233
B.1 Utgifter til petroleumsverksemd 25 666 16 075
B.2 Utgifter utanom petroleumsverksemd 491 178 568 158
Statsbudsjettet sitt oljekorrigerte overskot (A.2-B.2) -1 640 -62 392
+ Overført frå Statens petroleumsfond 409 53 406
= Statsbudsjettet sitt overskot før lånetransaksjonar -1 231 -8 986
2. Statens petroleumsfond
Statsbudsjettet sin netto kontantstraum frå petroleumsverksemda (A.1-B.1),
vert overført til Statens petroleumsfond 243 236 169 234
- Overført til statsbudsjettet 409 53 406
+ Renteinntekter og utbyte i fondet 17 229 22 573
= Overskot i Statens petroleumsfond 260 055 138 401
3. Samla overskot på statsbudsjettet og i Statens petroleumsfond 258 824 129 414
Tabell 1.3 Lånetransaksjonar og finansieringsbehov (tal i mill. kroner)
2001 2002
Lånetransaksjonar utanom petroleumsverksemda
Utlån, aksjeteikning m.v. 80 739 75 149
- Tilbakebetalingar 62 474 41 983
- Statsbudsjettet sitt overskot -1 231 -8 986
= Netto finansieringsbehov 19 496 42 152
+ Gjeldsavdrag 43 139 47 554
= Statsbudsjettet sitt brutto finansieringsbehov 62 635 89 706
Nettofinanstransaksjonar knytt til petroleumsverksemda
Sal av aksjar i Statoil ASA 28 250 0
- Utlån, aksjeteikning m.v. 14 060 0
= Netto finanstransaksjonar knytte til petroleumsverksemda vert overført til
Statens petroleumsfond 14 191 0
4,1 mrd. kroner. I tillegg vart det overført 10,7 mrd. kroner mindre frå Noregs Bank i 2002 enn i 2001. Auken i underskotet i statbudsjettet kan òg forklarast med at det i 2001 vart ført attende 4,3 mrd. kroner frå Statens banksikringsfond til statskassa.
– Netto kontantstraum frå petroleumsverksemda fall med 74,0 mrd. kroner, frå 243,2 mrd. kroner til 169,2 mrd. kroner, mellom anna som følgje av sal av SDØE andelar. I 2001 vart 15 pst. av SDØE selt, medan det i 2002 vart selt 6,5 pst.
– Renteinntektene og utbytet i Statens petrole- umsfond auka med 5,3 mrd. kroner.
1.3 Endringar i løyvingane fram til nysaldert budsjett
Tabell 1.4 gjev eit samla oversyn over inntektene, utgiftene og overskotet på statsbudsjettet, stats- rekneskapen og Statens petroleumsfond for 2002, medan tabell 1.5 syner utviklinga i finansierings- behovet til statskassa.
I 2002 er inntektsløyvingane utan lånetransak- sjonar reduserte med 20,4 mrd. kroner, frå 717,6 mrd. kroner i saldert budsjett til 697,2 mrd. kroner i nysaldert budsjett. Utgiftsløyvingane utan låne- transaksjonar auka med 12,6 mrd. kroner, frå 567,7 mrd. kroner i saldert budsjett til 580,3 mrd. kroner ved nysalderinga av budsjettet.
Anslag på rekneskapen i nysaldert budsjett synte eit oljekorrigert underskot på 53,4 mrd. kro- ner som var 16,5 mrd. kroner høgare enn i saldert budsjett. Inntektene utan inntekter frå petroleums- verksemda og lån vart samla sett 509,9 mrd. kro- ner, som er 4,5 mrd. kroner lågare enn i saldert budsjett. Dette kan forklarast med at overføringa frå Noregs Bank vart redusert med 8,9 mrd. kro- ner, medan renteinntektene og utbytet etter saldert budsjett vart redusert med 1,5 mrd. kroner. Skatte- og avgiftsinntektene auka med 4,9 mrd. kroner.
Andre inntekter vart auka med 0,9 mrd. kroner netto. Utgiftene, utan utgifter til petroleumsverk- semda og lån, vart samla sett 563,3 mrd. kroner, som er ein auke på 12,0 mrd. kroner frå saldert budsjett. Av dei auka utgiftene kjem 9,5 mrd. kroner
Tabell 1.4 Inntekter og utgifter utan lånetransaksjonar på statsbudsjettet og Statens petroleumsfond 2002 (tal i mill. kroner)
Anslag på Saldert Nysaldert rekneskap ved
budsjett budsjett nysalderinga Rekneskap 1. Statsbudsjettet
A Inntekter i alt 717 569 697 186 697 186 691 074
A.1 Inntekter frå petroleumsverksemd 203 200 187 305 187 305 185 308
A.2 Inntekter utanom petroleumsinntekter 514 369 509 881 509 881 505 766
B Utgifter i alt 567 699 579 817 580 292 584 233
B.1 Utgifter til petroleumsverksemd 16 430 17 005 17 005 16 075
B.2 Utgifter utanom petroleumsverksemd 551 269 562 812 563 287 568 158
Statsbudsjettet sitt oljekorrigerte overskot (A.2-B.2) -36 900 -52 931 -53 406 -62 392
+ Overført frå Statens petroleumsfond 36 900 53 406 53 406 53 406
= Statsbudsjettet sitt overskot før lånetransaksjonar 0 475 0 -8 986 2. Statens petroleumsfond
Statsbudsjettet sin netto kontantstraum frå pet-
roleumsverksemda (A.1-B.1) 186 770 170 300 170 300 169 234
- Overført til statsbudsjettet 36 900 53 406 53 406 53 406
+ Renteinntekter og utbyte i fondet 23 600 22 300 22 300 22 573
= Overskot i Statens petroleumsfond 173 470 139 194 139 194 138 401
3. Samla overskot på statsbudsjettet og i Statens
petroleumsfond 173 470 139 669 139 194 129 414
Tabell 1.5 Lånetransaksjonar og finansieringsbehov 2002 (tal i mill. kroner)
Anslag på Saldert Nysaldert rekneskap ved
budsjett budsjett nysalderinga Rekneskap Lånetransaksjonar
Utlån, aksjeteikning m.v. 66 232
- Tilbakebetalingar 54 579
- Statsbudsjettet sitt overskot 0
74 654 74 654 75 149
42 166 42 166 41 983
475 0 -8 986
= Netto finansieringsbehov 11 653 32 013 32 488 42 152
+ Gjeldsavdrag 47 418 47 207 47 207 47 554
= Statsbudsjettet sitt brutto finansieringsbehov 59 071 79 220 79 695 89 706
av dei løyvingane som vart endra i samband med Revidert nasjonalbudsjett. Denne auken i utgiftene må sjåast i samanheng med auka overslag over skattar og avgifter frå fastlands-Noreg i samband med Revidert nasjonalbudsjett. Frå Revidert nasjo- nalbudsjett til nysaldert budsjett, vart skatte- og avgiftsoverslaget redusert, medan utgiftene etter Revidert nasjonalbudsjett auka med 2,5 mrd. kro- ner.
Frå saldert budsjett til nysaldert budsjett vart oljeinntektene reduserte med 15,9 mrd. kroner medan oljeutgiftene auka med 0,6 mrd. kroner.
Netto inntekter frå oljeverksemda vart dermed redusert med 16,5 mrd. kroner, frå 186,8 mrd. kro- ner til 170,3 mrd. kroner. Overskotet i Statens petro- leumsfond vart isolert sett redusert med 16,5 mrd.
kroner sidan overføringa frå Statens petroleums- fond til statsbudsjettet auka med 16,5 mrd. kroner frå 36,9 mrd. kroner i saldert budsjett til 53,4 mrd.
kroner i nysaldert budsjett. Overslaget over rente- inntekter og utbyte i Statens petroleumsfond vart redusert med 1,3 mrd. kroner. Samla sett innebar dette ei svekking i overskotet til Petroleumsfondet med 34,3 mrd. kroner.
I 2000 vart det løyvd midlar til kjøp av pasi- entbehandling i utlandet. Deler av denne løyvinga vart òg overført til 2002. I nysaldert budsjett var rekneskapsoverslaget over utgiftene 475 mill. kro- ner høgere enn i nysaldert budsjett. I løyvinga for overføring frå Statens petroleumsfond til statsbud- sjettet ved nysalderinga av statsbudsjettet vart det teke omsyn til denne meirutgifta ved at overføringa frå fondet til statsbudsjettet vart auka med 475 mill.
kroner. Nysaldert budsjett vart derfor gjort opp med eit overskot på 475 mill. kroner.
Eit samla oversyn over dei endra løyvingane gjennom 2002 er gjeve i St.prp. nr. 40 (2002-2003) Ny saldering av statsbudsjettet medregnet folke- trygda 2002.
1.4 Hovudtala i statsrekneskapen for 2002 samanlikna med anslag på rekneskap ved nysalderinga av budsjettet
I statsrekneskapen for 2002 er oljekorrigert under- skot 9,0 mrd. kroner høgare enn lagt til grunn ved nysalderinga. Tilbakeføringa frå Statens pet- roleumsfond til statskassa vart endeleg fastlagd i nysaldert budsjett slik at det skulle dekkje det olje- korrigerte underskotet som ein då rekna med. På denne bakgrunnen vert statsrekneskapen for 2002 gjort opp med eit underskot på 9,0 mrd. kroner.
Endringa på 9,0 mrd. kroner i høve til nysaldert budsjett kjem fram slik:
– Rekneskapstala for skatte- og avgiftsinntektene, dagpengar og netto renteinntekter svekkjer ba- lansen med 8,0 mrd. kroner samanlikna med nysaldert budsjett. Av dette utgjer lågare skatte- og avgiftsinntekter 7,5 mrd. kroner. Utgiftene til dagpengar er auka med 0,4 mrd. kroner.
– Overførte løyvingar frå 2002 til 2003 er 2,1 mrd.
kroner lågare enn overførte løyvingar frå 2001 til 2002.
– Andre inntekter er auka med 1,9 mrd. kroner – Andre utgifter er auka med 0,8 mrd. kroner.
På inntektssida er skatte- og avgiftsinntektene redu- serte med 7,5 mrd. kroner. I tillegg syner rekneska- pen meirinntekter på 1,9 mrd. kroner utan petro- leumsinntekter, skattar, avgifter, renter og aksjeut- byte. Ein har då ikkje rekna inn refusjonar for auka driftsutgifter i rekneskapen som gjev meirinntek- ter på 1,7 mrd. kroner samanlikna med budsjettet.
Dette gjeld refusjonar av utgifter til arbeidsmark- nadstiltak, fødselspengar/adopsjonspengar, lærlin- gar og sjukepengar til statlege verksemder som ikkje vert tekne med i løyvingane i budsjettet. I til- legg vert det overført midlar frå dei einskilde fag- departementa til fylkesmannsembeta. Også desse
meirinntektene vert motsvara av auka utgifter av same storleik.
Utgiftene utan petroleumsutgifter auka med 3,2 mrd. kroner når ein ser bort frå utgiftene som vart dekte av refusjonar til etatane. Utgiftene til dag- pengar auka med 0,4 mrd. kroner. Andre utgifter auka med 2,8 mrd. kroner. Dei høgare utgiftene må sjåast på bakgrunn av reduksjonen i overførte løy- vingar. Nedgangen i overførte løyvingar frå 2001 til 2002 samanlikna med til 2002 til 2003 er i alt 2,1 mrd. kroner.
Rekneskapen for 2002 syner eit lånebehov på 89,7 mrd. kroner, som er 10,0 mrd. kroner høgare enn lagt til grunn ved nysaldering av budsjettet.
Det høgare lånebehovet må sjåast på bakgrunn av underskotet i statsbudsjettet på 9,0 mrd. kroner.
Reduserte inntekter
Tabellen syner samla meirinntekter utan lånetrans- aksjonar og petroleumsinntekter samanlikna med nysaldert budsjett. Hovudkomponentane er (tal i mill. kroner):
Skattar og avgifter frå fastlands-Noreg -7 533
+ Renter og aksjeutbyte -116
+ Andre inntekter 1 864
= Inntektsendring før refusjonar -5 785 + Refusjonar som gjev meirinntekter 1 670
= Samla meirinntekter -4 115
Inntektene under departementa utan meirinntek- ter som kjem av refusjonar, vart samla sett 5,8 mrd.
kroner lågare enn budsjettert i nysaldert budsjett på grunn av lågare skatte- og avgiftsinntekter. Den reelle auken i inntekter utan skattar og avgifter, er 1,7 mrd. kroner. Rekneskapen syner ofte ei meir- inntekt for departementa. Mellom anna vart inntek- tene under Jernbaneverket og politi- og lensmanns- etaten høgare enn budsjettert for 2002. Nokre departement har òg høve til å utføre oppdragsverk- semd mot refusjon av utgiftene. Elles omfattar meir- inntektene under departementa mindre beløp for ei rekkje gebyr, refusjonar, sals- og leigeinntekter m.m.
Auka utgifter
Tabellen syner endringar i utgiftene utan lånetrans- aksjonar og petroleumsutgifter samanlikna med nysaldert budsjett 2002. Hovudkomponentane er (tal i mill. kroner):
Renteutgifter -41
+ Dagpengar 368
+ Auka overføring 1) 2 093
+ Reelt meirforbruk 781
= Utgiftsendringar utan utgifter som vert 3 201 refunderte
+ Refunderte utgifter 1 670
= Samla utgiftsendringar 4 871
1) Det er teke omsyn til 125 mill. kroner i redusert overført løyving til pasientbehandling i utlandet.
Når ein ser bort frå utgifter som vert refunderte, syner rekneskapen 3,2 mrd. kroner høgare utgifter enn lagt til grunn i anslag på rekneskapen ved nys- aldert budsjett. Fleire forhold medverkar til høgare utgifter enn budsjettert. Utgiftene til dagpengar auka med 0,4 mrd. kroner frå nysaldert budsjett.
Eit reelt meirforbruk på 0,8 mrd. kroner under einskilde kapittel medverkar til høgare utgiftsnivå i 2002. Det gjeld mellom anna utgiftene til kontant- støtte og uføre. Utgiftene til sjukepengar, driftstils- kotet til barnehagar, medisinsk rehabilitering og sjukebehandling i utlandet vart isolert sett lågare enn budsjettert. Overførte løyvingar til 2003 vart 2,1 mrd. kroner lågare enn overføringa frå 2001.
Når ein reknar med refunderte utgifter på 1,7 mrd. kroner syner rekneskapen meirutgifter i høve til anslag på rekneskap i nysaldert budsjett på netto 4,9 mrd. kroner utan lånetransaksjonar og statleg petroleumsverksemd.
Nedgangen i overført beløp utan lånetransak- sjonar og statleg petroleumsverksemd, var samla på 2,1. mrd. kroner. Nedgangen i overført beløp var for forsvaret 0,7 mrd. kroner, for samferdsle- sektoren 0,5 mrd. kroner medan det for Helsede- partementet sitt område var 0,6 mrd. kroner. Ned- gangen i overført beløp for forsvaret kjem av at det vart overført 1,0 mrd. kroner meir til investeringar frå 2001 til 2002 enn frå 2002 til 2003. Nedgangen i overført beløp for samferdselssektoren kjem i stor grad av redusert overført beløp til vegformål. Ned- gangen i overført beløp under Helsedepartemen- tet må sjåast i samanheng med overført løyving til pasientbehandling i utlandet frå 2001 til 2002 ut frå fullmakt frå Stortinget.
Dei siste fem åra har overføring av unytta løy- vingar (utan lånetransaksjonar) vore (tal i mill. kro- ner):
Overført Auke/
løyving Nedgang (-)
1998-1999 7 334 -2 474
1999-2000 7 051 -283
2000-2001 8 425 1 374
2001-2002 9 131 832
2002-2003 7 038 -2 093
Auka finansieringsbehov
Utgiftene til utlån vart 0,5 mrd. kroner høgare enn rekna med ved nysalderinga. Endringa i lånetrans- aksjonar kjem av (tal i mill. kroner):
Statens nærings- og distriktsutviklingsfond -562
Bustadlån til statstilsette 441
Statens lånekasse for utdanning 728
Andre utlån -112
Samla endring i utlåna 495
I 2002 vart inntektene frå tilbakebetalingar 0,2 mrd.
kroner lågare enn budsjettert. Dette kjem av endra tilbakebetalingar frå (tal i mill. kroner):
Statens nærings- og distriktsutviklingsfond -715 Statens lånekasse for utdanning 139
Jernbaneverket -196
Den Norske Stats Husbank 543
Andre låntakarar 47
Samla endring i tilbakebetalingane -183 Ved at netto utlån vart 0,7 mrd. kroner høgare enn budsjettert og at rekneskapen syner eit underskot
på 9,0 mrd. kroner, vart statsbudsjettet sitt netto finansieringsbehov 9,7 mrd. kroner høgare enn ein rekna med ved nysalderinga av budsjettet.
Auka innbetaling av avdrag på statsgjeld med 0,3 mrd. kroner gjorde at brutto finansieringsbe- hov vart auka med til saman 10,0 mrd. kroner i høve til anslag på rekneskap i det nysalderte bud- sjettet.
1.5 Statens petroleumsfond
Netto inntekter av statleg petroleumsverksemd avvik slik frå nysaldert budsjett (tal i mill. kroner):
Oljeskattar og CO2-avgift -1 299
+ Inntekter frå statleg petroleumsverksemd -698 - Investeringar i statleg petroleumsverk-
semd m.m. -930
= Netto oljeinntekter i alt -1 066
Netto oljeinntekter frå statleg petroleumsverk- semd vart 1,1 mrd. kroner lågare enn i nysaldert budsjett. Inntektene i statleg petroleumsverksemd, oljeskattar og CO2-avgift vart 2,0 mrd. kroner lågare medan investeringsutgiftene vart 0,9 mrd.
kroner lågare.
Netto oljeinntekter er rekneskapsførte med ein sum som er 1 066 mill. kroner mindre enn rekna med i nysaldert budsjett. Ved at netto kontants- traum vert overført til Statens petroleumsfond, er brutto overføring til fondet redusert med same beløp, til 169 234 mill. kroner. Overføringa frå fon- det til statskassa vert som budsjettert, noko som inneber at netto overføring til Statens petroleums- fond er 1 066 mill. kroner lågare i rekneskapen enn i det nysalderte budsjettet.
2 Utval av inntekter og utgifter
2.1 Skattar og avgifter frå fastlands- Noreg
Statsrekneskapen for 2002 syner at samla skattar og avgifter frå fastlands-Noreg var 459,8 mrd. kroner, ein auke på 30,2 mrd. kroner eller 7 pst. frå året før (sjå tabell 2.1). Som ei følgje av overføring av spe- sialisthelsetenesta frå fylkeskommunane til staten i 2002, er skatteinntektene til fylkeskommunane reduserte med om lag 21,6 mrd. kroner gjennom reduserte fylkeskommunale skattøyre, mot ein til- svarande auke i satsen for fellesskatten til staten.
Dersom ein held dette utanom, var det ein auke i skatteinntektene i 2002 på 2 pst. Dette er lågare enn frå 2000 til 2001 (5,6 pst.) og også lågare enn for perioden 1996-2001, då skatte- og avgiftsinntek- tene frå fastlands-Noreg steig med drygt 7 pst. i årleg gjennomsnitt.
Statsrekneskapen for 2002 syner at samla skat- tar og avgifter frå fastlands-Noreg til staten vart om lag 2,7 mrd. kroner lågare enn i saldert budsjett for 2002 og om lag 7,5 mrd. kroner lågare enn lagt til grunn i nysaldert budsjett for 2002.
Inntektene frå skattlegging av føretak vart lågare enn lagt til grunn i nysaldert budsjett.
Ein stor del av denne reduksjonen, om lag 2,4 mrd. kroner, har samband med ein tvist i skattleg- ginga av føretak. Inntektene frå meirverdi- og inves- teringsavgifta har også blitt monaleg lågare enn lagt til grunn i nysaldert budsjett for 2002, om lag 3,4 mrd. kroner. Reduksjonen kan ha samanheng med at det dei siste åra er gjennomført fleire store endringar i momssystemet, mellom anna utviding av moms på tenester, halvering av moms på mat- varer og fjerning av investeringsavgifta. Føretak med under 1 mill. kroner i avgiftspliktig sal kunne velje å levere årleg oppgåve (innan 10. februar 2003) i staden for terminoppgåver gjennom 2002.
Endringa kan ha medverka til å forskuve inntek- ter frå meirverdiavgifta frå 2002 til 2003. Ei anna mogleg forklaring på reduksjonen i inntektene frå meirverdiavgifta kan vere at det har teke lengre tid før halveringa av moms på matvarer har verka inn på innbetalte avgifter.
Reduksjonen er òg påverka av at investerings- avgifta vart fjerna hausten 2002.
Av dei samla skatte- og avgiftsinntektene på
459,8 mrd. kroner i statsrekneskapen for 2002 utgjorde skatt på inntekt og formue 127,6 mrd. kro- ner, ein auke på drygt 22 mrd. kroner frå året før.
Dersom ein korrigerer for auken i skatteinntekter på grunn av overføringa av ansvaret for sjukehusa frå fylkeskommunane til staten, var auken på 1,6 pst.
Skatt og avgifter til folketrygda, trygdeavgift og arbeidsgjevaravgift, utgjorde 137,1 mrd. kroner i 2002, og svarar til ein auke på 6,8 pst. frå året før.
Meirverdi- og investeringsavgifta, som er av dei viktigaste inntektskjeldene til staten, vart redusert med 1,5 pst. til 128,3 mrd. kroner i 2002.
Andre særavgifter og tollinntekter utgjorde til saman 66,8 mrd. kroner i 2002. Dette er 0,4 pst.
meir enn i 2001.
2.2 Skattar og avgifter frå petroleumsverksemda
Dei samla innbetalte skattane og avgiftene frå pet- roleumsverksemda i 2002, utan CO2-avgifta, vart i nysalderingsproposisjonen rekna til 88 000 mill.
kroner. Rekneskapstala for 2002 er 86 689 mill. kro- ner.
Rekneskapstala for betalte direkte skattar vart 1 178 mill. kroner lågare enn ein venta i nysalde- ringsproposisjonen.
Betalt produksjonsavgift og betalt arealavgift vart høvesvis 80 mill. kroner og 53 mill. kro- ner lågare enn venta i nysalderingsproposisjonen.
Reduksjonen i produksjonsavgifta kjem i hovud- sak av lågare produksjon enn forventa, medan den lågare arealavgifta kan tilskrivast fritak frå avgift og tilbakelevering av areal.
Inntektene frå avgift på utslepp av CO2 i petro- leumsverksemda vart i nysalderingsproposisjonen rekna til 3 000 mill. kroner, medan rekneskapstala for 2002 er 3 012 mill. kroner.
2.3 Inntekter frå Statens direkte deltaking i petroleumsverksemda
Inntektene frå Statens direkte deltaking i petro- leumsverksemda (SDØE) er i det alt vesentlege
driftsinntekter med frådrag for driftsutgifter og investeringsutgifter. I 2002 er i tillegg inntekt frå sal av delar av SDØE inkludert. Inntektene frå SDØE vart i nysalderingsproposisjonen rekna til 91 260 mill. kroner. Rekneskapstala for 2002 er 90 374 mill.
kroner. Nedgangen i inntektene kjem mellom anna av auking i ikkje-innbetalte inntekter knytt til sal
av gass i desember 2002 og lågare sal av olje enn venta.
2.4 Samla oversikt over utgiftene
Sjå tabell 2.2.
Tabell 2.1 Statens inntekter 1998 – 2002 (tal i mill. kroner)
Skattar på formue og inntekt Arbeidsgjevaravgift og trygdeavgift Tollinntekter
Meirverdiavgift og avgift på inves- teringar
Avgifter på alkohol Avgifter på tobakk Avgifter på motorvogner Andre avgifter
Rekneskap Saldert Nysald. Rekneskap
budsjett budsjett (Blå bok)
1998 1999 2000 2001 2002 2002 2002
81 158 88 667 98 144 104 358 127 392 130 996 127 576 107 297 115 603 122 006 128 374 136 171 137 800 137 085 2 589 2 409 2 029 1 784 1 789 1 661 1 672 110 615 114 076 121 710 130 306 130 535 131 700 128 318 7 687 8 635 8 711 8 491 8 383 8 282 8 230 6 558 6 644 6 914 7 110 7 501 6 970 6 975 30 963 28 914 30 513 30 289 32 834 32 035 32 227 10 538 14 760 16 638 18 853 17 836 17 878 17 704 Sum skattar og avgifter 357 405 379 709 406 666 429 565 462 441 467 322 459 789
Renter av statens forretningsdrift 171 203 91 94 67 65 103
Avskrivingar, avsetjingar til investe- ringsformål og inntekter av statens
forretningsdrift 3 337 5 166 3 550 2 772 2 233 2 117 2 472
Sum inntekter av statens forretnings-
drift 3 508 5 370 3 641 2 865 2 300 2 182 2 576
Renter frå statsbankane 7 946 10 771 10 258 11 579 12 956 11 977 12 423 Renter av kontantbehaldninga
i statskassa og andre krav 4 118 3 176 4 369 6 435 6 528 4 571 3 814
Utbyte ekskl. Statoil 3 303 3 986 3 603 4 560 5909 7 344 7 479
Renteinntekter og utbyte ekskl. sta-
tens forretningsdrift og Statoil 15 367 17 933 18 230 22 574 25 393 23 892 23 717 Inntekter under departementa 18 205 17 567 19 623 19 499 15 379 16 403 19 602 Overføring frå Noregs Bank 3 811 3 401 10 685 10 685 8 857
Tilbakeføring av midlar frå Statens
banksikringsfond 382 140 182 4 350 82 82
Sum andre inntekter 22 398 21 108 30 490 34 534 24 236 16 485 19 684
Sum inntekter ekskl. oljeskattar, petroleumsverksemd og tilbakebe- talingar
Inntekter frå statleg petroleums- verksemd
Skatt og avgift på utvinning av pet- roleum
Aksjeutbyte frå Statoil Sum petroleumsinntekter Tilbakebetalingar
Overføring frå Statens petroleums- fond
Sum inntekter
398 678 42 109 27 600 2 940
424 120 56 718 18 736 135
459 027 489 538 121 466 151 049 61 455 112 106 1 702 5 746
514 369 91 300 107 300 4 600
509 881 91 260 91 000 5 045
505 766 90 562 89 701 5 045 72 649
43 119 17 059 531 505
75 589 54 709 18 494 572 911
184 623 268 902 51 024 90 725 9 468 409 704 141 849 574
203 200 54 579 36 900 809 048
187 305 42 166 53 406 792 758
185 308 41 983 53 406 786 463
Tabell 2.2 Samla utgifter etter departement 1998-2002 (tal i mill. kroner)
Departement Rekneskap Saldert
budsjett Nysald.
(Blå bok) budsjett Rekneskap
Det kongelege hus og Slottsforvalt- ninga
Regjering m.m.
Stortinget og underliggjande insti- tusjonar
Høgsterett
Utanriksdepartementet
Utdannings- og forskingsdeparte- mentet
Kultur- og kyrkjedepartementet Justis- og politidepartementet Kommunal- og regionaldeparte- mentet
Sosialdepartementet Helsedepartementet
Barne- og familiedepartementet Nærings- og handelsdepartementet Fiskeridepartementet
Landbruksdepartementet Samferdsledepartementet Miljøverndepartementet
Arbeids- og administrasjonsdeparte- mentet
Finansdepartementet Forsvarsdepartementet Olje- og energidepartementet Ymse utgifter
Statsbankane
Statleg petroleumsverksemd Statens forretningsdrift Statens petroleumsfond Sum statsbudsjettet Folketrygda
Samla utgifter med lånetransak- sjonar
Lånetransaksjonar1)
1998 1999 2000 2001 2002 2002 2002
79 80 129 138 87 100 99
109 118 143 180 177 186 187
701 806 759 848 892 931 938
44 45 47 48 50 51 50
12 778 12 723 13 367 14 847 16 280 16 453 16 495 22 753 27 455 26 913 32 794 27 994 42 848 43 288 3 248 3 518 3 574 3 907 5 078 5 155 5 238 9 793 10 724 11 381 11 791 11 927 12 532 13 058 53 543 57 110 63 459 65 197 81 892 85 903 86 009 24 651 27 941 29 877 33 219 3 676 3 657 3 667 54 151 57 804 57 866 18 714 20 288 20 779 23 498 24 241 24 410 24 553 5 468 3 963 4 541 5 675 5 204 5 241 5 204 1 948 2 031 2 208 2 377 2 668 2 714 2 766 14 217 14 419 16 487 14 019 14 102 14 437 14 758 24 341 17 951 24 764 20 848 18 207 20 702 21 622 2 511 2 657 2 654 2 730 2 808 2 929 2 934 16 114 20 503 21 082 21 487 18 419 19 537 20 154 69 116 44 955 25 217 68 264 71 487 71 664 72 010 25 536 26 138 25 818 26 842 27 657 29 932 30 986 1 200 5 616 1 157 22 503 1 391 1 468 1 584
20 24 25 29 7 095 50 18
53 796 61 632 51 883 68 529 70 740 60 190 60 404 27 609 31 062 23 300 25 736 16 430 17 005 16 075 2 638 3 944 2 014 1 634 1 389 1 107 1 703 45 041 44 627 161 373 257 426 186 770 170 300 169 234 435 968 440 330 532 950 724 566 670 813 667 307 670 898 150 848 162 289 175 357 187 642 197 056 204 671 205 271 586 816 602 619 708 307 912 208 867 869 871 978 876 169 98 035 90 983 56 715 152 128 113 650 121 861 122 702 Statens petroleumsfond 45 041 44 627 161 373 243 235 186 770 170 300 169 234 Samla utgifter utan lånetransak-
sjonar og statens petroleumsfond2) 443 740 467 009 490 219 516 845 567 449 579 817 584 233
1) I rekneskapen for 2001 er 14,191 mrd. kroner i lånetransaksjonar knytt til Statens petroleumsfond i samband med sal av aksjar i Statoil ASA, aksjeteikning, utlån m.v.
2) I saldert budsjett 2002 er 250 mill. kroner til pasientbehandling i utlandet ikkje med, jf. tabell 1.4.
3 Omtale av utgifter under departementa
Nedanfor er det gjeve ein kort omtale av det ein- der har budsjettfullmakter til mellom anna å over- skilde departement og statsbankane, med sikte på skride løyvingar mot meirinntekter og til å overføre å syne utviklinga under utgiftsområda dei seinare unytta løyving til neste budsjettår. Utnyttinga av åra. Under kvart programområde vert rekneska- slike fullmakter kan medføra at rekneskapen vil pen for 2000, 2001 og 2002 vist saman med nysal- avvike frå det nysalderte budsjettet.
dert budsjett for 2002. Departementa og verksem-
3.1 Konstitusjonelle institusjonar
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
00 Konstitusjonelle institusjonar (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
00.10 Det kongelege hus 26,5 29,6 100,1 98,6
00.20 Slottsforvaltninga 102,1 108,3
00.30 Regjering 142,6 180,3 186,3 187,2
00.40 Stortinget og underliggjande insti-
tusjonar 759,4 848,3 931,2 938,3
Sum utgifter 1 030,6 1 166,5 1 217,6 1 224,0
Avvik mellom budsjett og rekneskap
Rekneskapen for område 00 for 2002 syner berre små avvik frå budsjett.
Trenden i rekneskapen
Med unntak av programkategori 00.10 høyrer pro- gramområdet inn under Finansdepartementet sitt ansvarsområde. Programkategori 00.10 Det kon-
3.2 Utanriksdepartementet
Utanriksdepartementet har to budsjettområde, programområde 02 Utanriksforvaltning og pro- gramområde 03 Internasjonal hjelp.
gelege hus vart overført frå Finansdepartementet til Arbeids- og administrasjonsdepartementet frå 1.1.2002. Dei tilsette og forvaltninga av dei stat- leg eigde kongelege eigedomane vart fordelte mel- lom det Kongelege Hoff og Statsbygg. Som følgje av denne omorganiseringa har departementet fått heile ansvaret for løyvingane til kongehuset. Frå 2000 har utgiftene auka med 19 pst. frå 1 031 mill.
kroner til 1 224 mill. kroner.
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
02 Utanriksformål (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
02.00 Administrasjon av utanrikstenesta 1 230,9 1 345,7 1 401,9 1 440,5
02.10 Utanriksformål 678,6 791,3 836,5 703,0
Sum utgifter 1 909,5 2 137,0 2 238,4 2 143,5
Avvik mellom budsjett og rekneskap, syner eit mind- reforbruk på 95 mill. kroner
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert mindrefor- bruket redusera med om lag 61 mill. kroner, til 34 mill. kroner.
Dette programområdet omfattar driftsutgifter for utanrikstenesta (ekskl. administrasjon av utvik- lingshjelpa som inngår i programområde 03 Inter- nasjonal hjelp), presse- og kulturtiltak og norske medlemskontingentar i internasjonale organisasjo- nar.
I perioden 2000 – 2002 har det vore ein nomi-
nell utgiftsvekst på 12 pst., frå 1 909 mill. kroner i 2000 til 2 143 mill. kroner i 2002. Avviket mel- lom disponibel løyving og rekneskap i 2002 var i hovudsak knytt til mindre utgifter til Noregs med- lemskontingentar i internasjonale organisasjonar, her medrekna finansieringsordninga under EØS- avtalen.
Styrking av den internasjonale solidariteten Programområdet omfattar den offisielle utviklings- hjelpa (ODA) og støtte til Sentral- og Aust-Europa og internasjonale miljøtiltak, jf. oversikt nedafor:
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
03 Internasjonal bistand (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
03.00 Administrasjon av utviklingshjelpa 555,6 588,7 630,5 637,5
03.10 Bilateral bistand 2 180,9 2 301,2 2 371,5 2 384,2
03.20 Globale ordningar 2 055,9 2 160,1 6 017,1 6 136,4
03.30 Multilateral bistand 3 101,0 4 039,4 4 791,0 4 781,4
03.40 Naudhjelp, menneskerettar m.v. 3 266,9 3 222,5
Sum Offisiell utviklingshjelp (ODA) 11 160, 2 12 311,9 13 810,1 13 939,5
03.50 Anna bistand 297,0 398,3 405,0 411,8
Sum utgifter 11 457,2 12 710,2 14 215,1 14 351,3
Avvik mellom budsjett og rekneskap, syner eit meir- forbruk på 136 mill. kroner.
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert meirforbru- ket redusera med om lag 125 mill. kroner, til 11 mill. kroner.
Utviklingshjelpa
I 2002 vart det utbetalt 13 940 mill. kroner i offi- siell utviklingshjelp, ein nominell auke frå 2000 til 2002 på 2 780 mill. kroner eller om lag 25 pst.
Ubrukte midlar i 2002, overført frå 2002 til 2003, utgjer 150 mill. kroner, tilsvarande om lag 1 pst. av disponibelt budsjett.
Utbetaling av ODA-godkjent utviklingshjelp i 2002 tilsvarar 0,91 pst. av bruttonasjonalinntekta (BNI). Vedteke budsjett for 2002 var basert på ei ramme tilsvarande 0,92 pst. av BNI, jf. Budjett.innst.
S.nr.3 (2001-2002). Målt i pst. av BNI har utbeta- lingane auka frå 2000 til 2002, jf. Oversikt nedafor.
Viktige innsatsområde i 2002 var helse, utdan- ning, godt styresett og berekraftig utvikling. Gjelds- problematikken for utviklingslanda var òg eit prio- ritert område.
Oversikta nedafor syner utbetalingar til offisiell utviklingshjelp (nominelle tal) i perioden 2000 - 2002, i pst. av BNI og ubrukt løyving over- ført neste budsjettermin:
År Utbetalt Utbet. i Ubrukt løyving, Overført i pst.
mill. kr pst. av BNI overført termin av budsjett
2000 11 160 0,80 94 mill. kr 0,8 pst.
2001 12 311 0,81 272 mill. kr 2 pst.
2002 13 940 0,91 150 mill. kr 1 pst.
Anna hjelp (ikkje ODA-godkjent)
Løyvingane til anna hjelp omfattar tiltak i Sentral- og Aust-Europa (unnateke Balkan som inngår i utvik- lingshjelpa), internasjonale miljøtiltak og interna- sjonal strafferettargang. I 2002 vart det samla utbe- talt 412 mill. kroner, ein auke på 3,5 pst. frå 2001. Av dette var 355. mill. kroner utbetalingar til atomtryg-
3.3 Utdannings- og
forskingsdepartementet
gingstiltak, prosjektsamarbeid med Russland/SUS og handlingsplanen for søkjarlanda til EU. Vidare vart det i 2002 utbetalt 6 mill. kroner til fred og demokratitiltak, 31 mill. kroner til internasjonale miljø og klimatiltak og 18 mill. kroner til fredsbe- varande operasjonar og internasjonal strafferettar- gang.
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
07 Utdannings- og forskingsformål (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
07.10 Administrasjon 1) 476,6 511,9 393,2 405,6
07.20 Grunnskolen og vidaregåande opp-
læring 3 215,7 3 401,1 3 019,6 3 047,9
07.40 Anna tiltak i utdanninga 2 076,1 2 181,7 2 366,2 2 461,4
07.50 Vaksenopplæring 1 355,5 1 633,2 1 701,4 1 713,9
07.60 Høgare utdanning 16 186,3 16 473,4 16 344,8 16 636,9
07.70 Forsking 2 651,8 7 571,2 19 022,3 19 022,5
07.80 Utdanningsfinansiering 14 915,8 15 850,0 17 225,5 18 059,6
Sum utgifter 40 877,8 47 622,5 60 073,0 61 347,8
1) Administrasjon inkluderer utgifter til Kyrkja for 2000 og 2001.
Avvik mellom budsjett og rekneskap, syner eit meir- forbruk på 1,275 mrd. kroner
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert meirforbru- ket redusera med om lag 480 mill. kroner, til 795 mill. kroner. Auken kan mellom anna forklarast med auka lån til studiefinansiering med om lag 700 mill. kroner.
Trenden i rekneskapen
I perioden 2000 – 2002 har det vore ein nominell utgiftsvekst på 50 pst., frå 40 878 mill. kroner i 2000 til 61 348 mill. kroner i 2002. Korrigerar ein for at Fondet for forsking og nyskapning i 2002 vart til- ført 17 mrd. kroner mot 1 mrd. kroner i 2000, vert veksten om lag 11 pst.
Styrkje innsatsen innafor utdanning og forsking Grunnskolen og vidaregåande opplæring
For å betre opplæringa i grunnskolen, med spesi- ell vekt på å styrkje lese- og skrivedugleiken blant
elevane, vart timetalet auka med 1 time per veke i norskfaget for småskoletrinnet frå hausten 2002.
Som følgje av dette vart rammetilskotet til kommu- nane auka med 100 mill. kroner i 2002.
Arbeidet med vedlikehald, opprusting og utbyg- ging av skoleanlegg vart styrkt gjennom etable- ring av ei statleg finansieringsordning der kommu- nar og fylkeskommunar får kompensert renteutgif- ter knytt til nybygg, rehabilitering, opprusting og utbetring av skoleanlegg. For 2002 var låneramma 2 mrd. kroner. Løyvinga skjer over Kommunal- og regionaldepartementet sitt budsjett.
Om lag 360 mill. kroner vart løyvd under kap.
226 til kvalitetsutvikling i grunnskolen og vidare- gåande opplæring i 2002.
IKT i utdanninga
På kapittel 248 vart det i 2002 løyvd om lag 183 mill.
kroner til IKT-tiltak i utdanninga. Departementet gav Noregs Forskingsråd i oppdrag å administrere eit program for breiband til skolane under HØY- KOM-ordninga med ei ramme på 48 mill. kroner.
Vidaregåande opplæring hadde prioritet, i tråd med målsetjinga i eNoreg 2005.
Arbeidet med digitale læremiddel har halde fram i høve til Plan for digitale læremiddel 2001- 2003. Dei prioriterte områda har vore engelsk, matematikk og naturfag.
Ei eiga satsing på etterutdanning for lærarar i pedagogisk bruk av IKT vart initiert i 2001 som ledd i satsinga på kvalitetsutvikling i grunnskolen og vidaregåande opplæring. Hausten 2002 starta vel 15 000 lærarar med slik etterutdanning.
Vaksenopplæring - Realkompetanseprosjektet Det 3-årige Realkompetanseprosjektet vart avslutta i august 2002. Totalt er det løyvd 64 mill. kroner til prosjektet. I tillegg er det løyvd 2 mill. kroner til evaluering.
I prosjektperioden har 24 000 personar teke del i utprøvinga av ordningar for dokumentasjon og verdsetjing av realkompetanse i arbeidslivet, i tredjesektor og i utdanningssystemet. Dette har gjeve det faglege og administrative grunnlaget for å etablere eit nasjonalt system for dokumentasjon og verdsetjing av realkompetanse.
Vaksenopplæring - Kompetanseutviklingsprogram- met
Kompetanseutviklingsprogrammet for utvikling av marknaden for etter- og vidareutdanning vart til som eit resultat av tarifforhandlingane våren 1999.
Til og med 2002 er det disponert 215 mill. kroner, og over 600 prosjekt har fått stønad gjennom pro- grammet.
Høgare utdanning og forsking
I samband med gjennomføringa av kvalitetsre-
3.4 Kultur- og kyrkjedepartementet
forma i høgare utdanning vart det i 2002 innført nye ordningar for å betre studiefinansieringa. Kost- nadsnorma vart auka med 1000 kroner til 8000 kro- ner per månad frå undervisningsåret 2002-2003, og stipenddelen vart auka frå 30 til 40 pst. frå 1. novem- ber 2002. Samtidig vart delar av stipendet gjort avhengig av studiegjennomføring.
I 2002 vart det samla løyvd 290 mill. kroner til innføring av Kvalitetsreforma og omstilling, mot totalt 170 mill. kroner til omstilling i 2001. For å stimulere til kvalitet i utdanninga vart det i 2002 innført eit nytt finansieringssystem for statlege uni- versitet og høgskolar. Det nye systemet inneber ei markert dreiing av fokus frå innsatsfaktorar og over mot resultat.
Samla sett vart løyvingane knytt til universiteta og høgskolane auka med 350 mill. kroner i 2002 i høve til 2001. Auken vart nytta til mellom anna.
stipendiatstillingar, vitskapleg utstyr og strategisk forsking.
Frå alle departementa auka dei samla løyvin- gane til forsking med om lag 1 mrd. kroner frå 2001 til 2002. I tillegg vart det etablert ei ordning med skattefrådrag for FoU-investeringar frå verk- semdene. Ordninga har i 2002 gjeve verksemdene eit samla skattefrådrag på om lag 900 mill. kroner.
Dette er nær 400 mill. kroner meir enn Regjeringa rekna med då budsjettet for 2002 vart lagt fram.
Kapitalen i Fondet for forsking og nyskaping vart auka med 3 mrd. kroner til 13 mrd. kroner ved salderinga av statsbudsjettet for 2002. I samband med at Stortinget vedtok å endre fordelinga av tippeoverskotet, vart fondet sin kapital styrkt med ytterlegare 14 mrd. kroner frå 1. juli 2002, slik at kapitalen i fondet per. 31.12.2002 er 27 mrd. kroner utanom kapitaliserte renter.
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
08 Kultur- og kyrkjeformål (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
08.10 Administrasjon1) 91,2 137,1 266,9 263,3
08.20 Kulturformål 2 964,3 3 150,9 3 262,4 3 291,0
08.30 Film- og medieformål 515,7 619,1 694,8 703,5
08.40 Den norske kyrkja 950,7 1 021,4 931,2 980,2
Sum utgifter 4 521,9 4 928,5 5 155,3 5 237,9
1) utgifter til administrasjon av kyrkja låg under KUF i 2000 og 2001
Avvik mellom budsjett og rekneskap, syner eit meir- forbruk på om lag 83 mill. kroner
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert meirforbru- ket redusera med om lag 102 mill. kroner til eit mindreforbruk på om lag 20 mill. kroner.
Trenden i rekneskapen
I perioden 2000 – 2002 har det vore ein nominell utgiftsvekst på 16 pst., frå 4 521 mill. kroner i 2000 til 5 238 mill. kroner i 2002.
Utgiftene til kulturformål under programkate- gori 08.20 var 3 291 mill. kroner i 2002. Dette er ein auke på 140 mill. kroner eller 4,5 pst. frå året før.
Utgiftene til film- og medieformål under program- kategori 08.30 auka med 84 mill. kroner til 704 mill.
kroner. Pressestøtta auka med 30 pst. i 2002 som følgje av at avisene fekk kompensasjon for tap av inntekter på grunn av endra retningsliner for stat- leg annonsering av ledige stillingar.
Utgiftene over statsbudsjettet til kyrkja under programkategori 08.40 var i 2002 980 mill. kro- ner. Utgiftene til prestetenesta utgjer den største delen av løyvingane under denne programkatego- rien. Dei siste åra har det vore ei satsing på pres- tetenesta. I 2001 og 2002 vart det oppretta 35 nye prestestillingar kvart år. Driftsløyvinga til preste- tenesta var på 562 mill. kroner i 2002.
I 2001 vart det gjort endringar i avtala som regulerer arbeidstida for prestane. Etter avtala skal prestane ha to dagar fri kvar veke. Realisering av intensjonane i avtala var eit hovudmål i 2002. I hovudsak er målet nådd, etter at det i 2001 og 2002 er oppretta i alt 70 nye prestestillingar med særleg bakgrunn i denne avtala.
3.5 Justisdepartementet
Auka innsats til kultur
På kulturområdet syner statsbudsjettet for 2002 ein hovudsatsing innafor museumsområdet med større reformer, gjennomføring av byggjeprosjekt i samsvar med investeringsplan for kulturbygg, samt ekstra styrking av kulturinstitusjonar, jazz, dans, ballett og kulturformidling til born og unge.
Målsetjinga om å bidra til å lyfte, fornye og vitalisere norsk kulturliv vart følgd opp i 2002, m.a. ved betring av rammetilhøva for institusjonar og tiltak, moderniserings- og samordningstiltak og oppfølging av St.meld. nr. 22 (1999-2000) – ABM- meldinga. Muséumsreforma representerte ei styr- king av meir enn 50 musé fordelt over heile landet.
Distrikts- og regionoperaverksemda vart styrkt, som ledd i utviklinga av opera- og ballettformid- linga i Noreg, jf. Innst. S. nr. 213 (1998-99). Det vart óg gjennomført eit større arbeid med førebu- ing av Nasjonalmuséet for kunst som Stortinget har vedtatt oppretta i 2003. Eigedomen Nasjonal- biblioteket i Oslo vart i 2002 selt til Entra Eiendom AS og det vart inngått avtale om bygging av nytt magasin og rehabilitering av eksisterande bygning, der Nasjonalbiblioteket blir leigetakar. Arbeid med auka lagerkapasitet ved Nasjonalbibliotekets avde- ling i Rana heldt fram i 2002.
Besøkstalet på norske filmar gjekk i 2002 noko ned samanlikna med året før. Det samla publikums- besøket på norske filmar var 830 000. Det var 15 norske filmpremierer i 2002. På presseområdet var talet på dagsaviser som mottok pressestøtte om lag det same som året før. Det samla talet på aviser var om lag uendra samanlikna med 2001.
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
06 Justissektoren (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
06.10 Administrasjon 271,5 217,8 209,1 215,0
06.20 Rettsvesen 1 169,8 1 240,0 1 356,0 1 366,1
06.30 Kriminalomsorg 1 593,6 1 685,4 1 748,1 1 783,6
06.40 Politi- og påtalemakt 6 471,7 6 926,6 7 169,8 7 603,6
06.50 Redningstenesten, m.v. 338,1 681,3 735,1 731,3
06.60 Andre verksemder 568,7 437,4 514,6 502,3
06.70 Erstatningar, tilskot m.v. 612,4 589,9 744,1 805,5
06.80 Svalbard budsjettet 69,0 60,0 106,0 100,1
06.90 Klagenemnd for utlendingssaker 24,2
Sum utgifter 11 119,0 11 838,5 12 582,8 13 107,5
Avvik mellom budsjett og rekneskap, syner eit meir- forbruk på om lag 525 mill. kroner
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert meirforbru- ket redusera med om lag 497 mill. kroner til 28 mill. kroner.
Trenden i rekneskapen
I perioden 2000 – 2002 har det vore ein nominell utgiftsvekst på 18 pst., frå 11 119 mill. kroner i 2000 til 13 107 mill. kroner i 2002.
Om lag 60 pst. av utgiftene på 06-området har gått til straffesakskjeda, dvs. til politiet, påta- lemakta, domstolane og kriminalomsorga. Hovud- måla i Justissektoren for 2001-2002 har vore redu- sert kriminalitet, god og effektiv konfliktløysing og førebygging, auka tryggleik og rettstryggleik for enkeltpersonar og grupper, redusert sårbarheit i samfunnet og ei open og kvalitetsmedviten jus- tisforvaltning. Sentralt i arbeidet står omorganise- ring og fornying av justissektoren. I 2002 vart det omfattande arbeidet med å slå saman og redusere talet på politidistrikt frå 54 til 27 gjennomført og ny domstolsadministrasjon i Trondheim vart opp- retta 1. november 2002. Saman med etableringa av Politidirektoratet og dei seks kriminalomsorgsre- gionane som har vore i drift frå 1. januar 2001, ven- tar ein at dette skal medverke til eit meir effektivt departement, betre styring av sektoren og til betre måloppnåing og utnytting av dei samla ressursane.
Det har vore ei positiv utvikling både når det gjeld politiet si sakshandsamingstid og oppkla- ringsprosent.
Auka innsats innan politiet, anna tryggingsarbeid og beredskap
Etter terroråtaka 11. september 2001 vart behovet for å auke innsatsen innafor politiet, anna tryggings- arbeid og beredskap vurdert. Etter dette vart det
hausten 2001 gjeve tilleggsløyvingar på til saman 159,3 mill. kroner. Samstundes vart løyvingar på til saman 53 mill. kroner flytt innafor Forsvarsde- partementet og Helsedepartementet sine eksiste- rande budsjett til same formål.
I justissektoren vart den auka innsatsen i poli- tiet, anna tryggingsarbeid og beredskap ført vidare i 2002 samstundes med at også nye tiltak vart fore- slått. Som følgje av dette vart løyvingane til dette formålet auka med 140 mill. kroner. Det vart sam- stundes varsla at Justisdepartementet ville vurdere det samla behovet for ressursar i politiet og heile den sivile beredskapen i 2002. Vurderingane og løyvingsforslaga vart fremma i St.prp. nr. 54
Til saman er det i 2001 og 2002 gjeve løyvingar på om lag 500 mill. kroner for å auke innsatsen innafor politiet og anna tryggingsarbeid og bered- skap i sivil sektor. Dette omfattar også midlar som vart flytt frå Forsvarsdepartementet og Sosial- og helsedepartementet sine eksisterande løyvingar.
Løyvingane i 2002 er mellom anna nytta til beredskapsfagleg opplæring innan naudetatane og dei statlege forsterkningsressursane Sivilforsvaret og Politireserven. Dette har auka innsatspersonel- let sin kompetanse til å handtere kriser, også kriser der masseøydeleggingsmiddel vert nytta. Vidare er den kommunale beredskapen styrka gjennom auka bistand frå Direktoratet for sivilt beredskap.
Det er dessutan gjort omfattande investeringar i IKT og kommunikasjonsutstyr, varslingsutstyr, kontroll- og påvisingsutstyr slik at samfunnet har vorte mindre sårbart. Det er i denne samanheng søkt å tryggje dei mest kritiske samfunnsfunksjo- nane.
Ein stor del av tiltaka som er gjennomførte i 2002 er meint å styrke beredskapen mot masse- øydeleggingsmiddel. Dette er tiltak som skal føre- byggje samt redusere konsekvensane av ei hending der slike middel vert nytta. Det er sett i verk til- tak i justissektoren, helsesektoren, landbrukssek- toren, samferdslesektoren, kraftforsyninga, tollve- senet, m.v.
3.6 Kommunal- og
regionaldepartementet
Programområde
13 Innvandring, nasjonale minoritetar, Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
distriktsutbygging m.v. (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
13.10 Administrasjon 196,4 323,3 216,8 209,7
13.20 Innvandring 2 976,4 3 469,0 4 637,5 4 728,4
13.21 Nasjonale minoritetar 2,5 2,5 2,7 2,7
13.30 Arbeidsmiljø 505,4 9,2
13.40 Samiske formål 178,0 110,3 137,8 137,8
13.50 Regional- og distriktspolitikk 2 266,3 3 507,8 1 429,8 1 575,5
13.70 Overføringar gjennom inntekts-
systemet 54 327,4 54 258,8 74 675,6 74 708,9
Sum utgifter 60 452,4 61 680,9 81 100,2 81 363,0
Programområde Rekneskap Rekneskap Budsjett Rekneskap
14 Bustad, bumiljø og bygningssaker (tal i mill. kroner) 2000 2001 2002 2002
14.10 Bustad- og bumiljø 13 309,7 16 233,1 18 851,1 18 608,3
14.20 Bygningssaker 28,3 30,4 31,7 32,7
Sum utgifter 13 337,9 16 263,5 18 882,8 18 640,9
Avvik mellom budsjett og rekneskap på område 13 og 14 syner eit meirforbruk på om lag 17 mill. kroner.
Tek ein omsyn til refusjonar, andre meirinntekter og endring i overførte løyvingar, vert meirforbru- ket redusera med om lag 144 mill. kroner, til eit mindre forbruk på om lag 127 mill. kroner.
Trenden i rekneskapen
I perioden 2000 – 2002 har det vore ein nominell utgiftsvekst på 36 pst., frå i alt 73 800 mill. kroner i 2000 til 100 004 mill. kroner i 2002. Båe områda har om lag same prosentvise vekst.
Utgiftene under kategori 13.20 Innvandring dekkjer mellom anna integreringstilskotet, som vert betalt ut til kommunane når flyktningar vert busett, utgiftene til drift av statlege asylmottak og drifta av Utlendingsdirektoratet og Utlendings- nemnda. Talet på asylsøkjarar har auka mykje dei siste åra, med 2002 som eit toppår. Dette året søkte 17 480 personar om asyl i Noreg, medan talet var 14 782 personar i 2001 og 10 842 personar i 2000.
I tråd med at talet på asylsøkjarar har auka, har utgiftene og løyvingane på feltet blitt høgare. I til- legg har Utlendingsdirektoratet i ein overgangspe- riode fått ekstra ressursar til omstillingsprosessar
og eit prosjekt for å få ned restansar. Meirutgiftene på feltet kjem i hovudsak av ei overskriding i høve til drifta av statlege mottak.
Under programkategori 13.40 Samiske formål vart det i handsaminga av Revidert nasjonalbudsjett 2000 vedteke av Stortinget å gje ei løyving på 75 mill.
kroner til eit ”Samefolkets fond”. Avkastninga på fondet frå 1.7.2000 til 31.12.2001 er 7,119 mill. kro- ner som er teke til inntekt i rekneskapen for 2002.
Utgiftene til kategori 13.50 Regional- og distriktspolitikk var i 2002 1 576 mill. kroner og storparten av midlane vart overførte til fond. Samla inntekter og utgifter vart lågare for programkate- gorien i 2002 enn i 2001. Dette har samband med at eigarskapet til SIVA vart overført frå Kommunal- og regionaldepartementet til Nærings- og handelsde- partementet, saman med to særskilde løyvingar på til saman 1,4 mrd. kroner til auka innskotskapital til SIVA i samband med etablering av eit statleg inves- teringsselskap (Argentum) og IT Fornebu i 2001.
Overføringar gjennom inntektssystemet under programkategori 13.70 var om lag 74,7 mrd. kro- ner i 2002. Dei samla inntektene til kommunesek- toren i 2002 var om lag 238 mrd. kroner. Dette er ein nedgang på om lag 16 mrd. kroner frå 2001.
Årsaka til nedgangen er i hovudsak at staten i 2002 overtok ansvaret for spesialisthelsetenesta. I sam-
