Hvordan få til en optimal ungskog med høy tømmerverdi?
Pleiing etter planting, ulike marktyper og boniteter.
Harald H Kvaalen
Kva slag skog gjev høg tømmer verdi?
Her er teoretisk maksimal sagtømmerandel
Brysthøgdediameter med bark (cm)
10 15 20 25 30 35 40 45
Maksimal sagtømmerandel (x100)
88 92 96 100 104 108 112 116
30 meter 26 meter 22 meter
Sagtømmerandel = volum toppmål / volum utan bark
Tre med grove «Dramstokkar» har ikkje høgast bruttoverdi
Brysthøgdediameter med bark (cm)
10 15 20 25 30 35 40 45
Bruttopris (NOK m-3 u.b)
320 340 360 380 400 420
Ved ei gjeven grunnflate og høgde vil slank skog ha større volum enn grov skog
Hart-Becking indeks (%)
6 8 10 12 14 16 18
Volum (m3 ha-1 )
600 650 700 750 800 850 900 950
Brysthøgdediameter med bark (cm)
15 20 25 30 35 40
Volum m.b.
Sagtømmer u.b.
N= 60 / 3.14*1/4 *D^2
Med norske pristabeller og kostnader er der nesten ingen auke i nettopris per kubikk for tre større enn
0,5 kubikkmeter
Volume of the stem u.b. (m3)
0.0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 1.2 1.4 Net value (NOK m-3 )
0 100 200 300 400 500
Nor. price Swe. price
Avstandsreguleringsforsøk 0923 Vardal
• Godt forsøk 5 gjentak
• Svært jamn bonitet til Noreg å vera
• Enkel forsøksplan; regulere ved 5 meter, deretter urørt
• Ved siste revisjon var feltet 64 år
• Bør stå 10-15 år til
Volumutvikling 0923 Vardal
Age from germination (years)
27 34 41 45 50 55 64 69 79 89 99 Standing volume (m3 ha-1 )
0 200 400 600 800
2070 1600 1100 820
Tilveksten har halde seg høgast i tetaste ledd
Age from germination (years)
27 34 41 45 50 55 64 69 79 89 99 Periodic volume increment (m3 ha-1 y-1 )
0 5 10 15 20
Tilvekstmodellane er i mange høve for pessimistiske for eldre kulturskog
Nettoverdien fylgjer volumet
Age from germination (years)
27 34 41 45 50 55 64 69 79 89 99 Net revenue (1000 x NOK ha-1 )
0 50 100 150 200 250
Nedreguleringa ved 5 meter har ikkje auka noverdien
Age from germination (years)
27 34 41 45 50 55 64 69 79 89 99 Net present value (NOK ha-1 )
-5 0 5 10 15 20
Rekna med 2,5% rente utan skogfond, førest planting til 2500 per ha
Tettaste ledd kunne ha 10-30% meir massevirke og gjeva same nettoverdi
Contrasting treatements
2070-820 2070-1100 2070-1600
Addition pulpwood to even net value (%)
0.00 0.05 0.10 0.15 0.20 0.25 0.30 0.35
I tett furu har regulering frå 4000 til 440 per daa gjeve stor auke i ståande volum
Total alder (år)
10 20 30 40 50 60 70 80
Ståande volum (m3 ha-1 )
0 100 200 300 400
500 Urørt
2x2
1,9 meter 2 meter 3 meter
Kan sjå ut til at rett regulering/tynning kan gjeva noko høgare produksjon i furu
Middlare treaavstand (meter)
0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 Ig (cm2 tre-1 år-1 )
0 1 2 3 4 5 6 7
Ig (m2 ha-1 år-1 )
0.5 0.6 0.7 0.8 0.9 1.0 1.1
Ig = -1.58 + 2.50 x Avstand r ² 0.91
Maksimal tilvekst per hektar ved S%=8,5
Peder Braathe sine bar/lauv forsøk syner stor effekt av lauvrydding på volum av gran G26
Revisjonsår
1976 1985 1990 1996 2012
Stående volum (kubikk per dekar)
0 10 20 30 40 50 60
Ledd 0 Ledd 1 Ledd 2 Ledd 3 Ledd 4
Blanda bestand har høg tilvekst i
starten, men grana dreg frå etterkvart
Revisjonsår
1976 1985 1990 1996 2012
Tilvekst (kubikk per dekar)
0.0 0.5 1.0 1.5 2.0 2.5
Ledd 0 Ledd 1 Ledd 2 Ledd 3 Ledd 4
Tilvekstmodellane tilseier store volum i granbestandet
• Passe (1,5 meter) avstandsregulering i furu kan gjeva god effekt på volumutviklinga
Total alder (år)
0 10 20 30 40 50 60
Stående volum (kubikk per dekar)
0 20 40 60 80
100 Ledd 0
Ledd 4, gran
Må rekne med avgang sjølv om konkurransen vert redusert med tynning
Alle felt Utynna Tynna
Tal tilvekstperiodar 3472 144 3328 Prosent av tretal 0.98 1.90 0.90 Prosent av grunnflate 0.78 0.97 0.74
Data frå Øyen, Rapport fra skogforskningen 3/2000
Stabilitet: Forest Gales reknar ut kritisk vindhastighet for vindfelling
Minkar med aukande treavstand (D)
Aukar med aukande diameter (dbh) Styrt av fysikk (aerodynamikk) og
biologi
Aerodynamikk Biologisk tilpassing
Treavstand
Stabilitet: Forest Gales reknar ut kritisk vindhastighet for stammebrekk
Minkar med aukande treavstand (D) Aukar med aukande Dbh i 3 poetens
Styrt av fysikk (aerodynamikk) og biologi
Aerodynamikk Biologisk tilpassing
Treavstand
FG tilseier at risikoen for snøskader er større i tett skog, data frå forbandsforsøk 0928 i Vardal
Total alder (år)
25 30 35 40 45 50 55 60
Vindhastighet stammebrekk (ms-1)
20 25 30 35 40 45
1,2 1,8 2,4 3,0
FG tilseier at risikoen for rotvelt er mindre i tett skog, data frå forbandsforsøk V0538, Molde
Total alder (år)
37 40 43 55 65
Vindhastighet rotvelt (ms-1)
26 28 30 32 34 36 38
1,25 1,5 2,0 2,5 3,0
Oppsummering
• «Dramstokken» er no ikkje 1 kubikk, men 21- 25 cm toppmål, 52 dm lengde, lita avsmaling
• >Utgangstettleik gran helst over 200
• G17> berre regulere ned når tettare enn 1,5 meter (eitt sekund arbeid kostar ca 10 øre)
• Småtrea betrar forma til dei større
Oppsummering
• Passe (1,5 meter) avstandsregulering i furu kan gjeva god effekt på volumutviklinga
• Der faren for snøbrekk er stor bør ein ha minst 2 meter avstand
• Men tap av volum og kvalitet talar mot sterk nedregulering av tretalet
Takk til
• Stig Støtvig for tilrettelegging av data
