Etne kommune SAKSUTGREIING

(1)

Utval

Formannskap Kommunestyre Sakshandsamar:

Erik Kvalheim

Etne kommune

SAKSUTGREIING

Møtedato 15.12.2011 15.12.2011

Saknr 100/11 134/11 Arkiv: N-654

Saksh.

ERK ERK Arkivsaknr:

2011001240

HØYRING - KONSEKVENSUTGREIING - VASSKRAFTUTBYGGING - RULLESTAD OG SKROMME

Vedlegg i saka:

- Infobrosjyre 20 s. Kraftutbyggingsplanar på Rullestad og Skromme, Etne kommune. sept.

2011 Rullestad og Skromme Energi AS.

- Konsesjonssøknad for vannkraftutbygging i Rullestad og Skromme, Etne kommune, Sept. 2011. Rullestad og Skromme Energi AS. Samledokument.

Utrykte saksdokument:

- Brev frå NVE datert 21.09.11.Høyring av søknad med konsekvensutgreiing om vasskraftutbygging i Rullestad og Skromme i Etne kommune, Hordaland Fylke.

KOllsekvensutgreiillgstrapportar.

MulticollSult AS. Sweco. Naturhistorisk Museum UiO. 2011:

- Konekvensutgreiing landskap

- Konsekvensutgreiing for friluftsliv, jakt, fiske, turisme og reiseliv - Konsekvensutgreiing - naturmiljø og naturmangfold

- Hydrologisk rapport for Rullestad og Skromme

- Konsekvensutredning tema kulturminner og kulturmiljø - Effekt på bunndyr og fisk i elver og bekker

- Fiskeundersøkelse i Rullestadvatnet

- Vedlegg. Kartskisser av de ulike kraftverkene, damsteder, andre illustrasjonerIbilder mm Alle saksdokument er samla på nettsida til NVE:

http://www.nve.no/no/Konsesjoner/Konsesjonssaker/Vannkrat'tl'?soknacl=5-J.77& .... taclium=&tv pe=) l

Saksgang:

Formannskap Kommunestyre

(2)

Utskrift til:

NVE-konsesjonsavdelinga, P.b. 5091, Majorstua, 0301 Oslo På e-post til nve@n\'e.no

(3)

SAKSUTGREIING:

l. Kva saka gjeld:

Saka gjeld uttale til konsesjonssøknad for vasskraftutbygging i Rullestad og Skromme. Søkjar er Rullestad og Skromme Energi AS, som er 65 % lokalt eigd og 35 % Småkraft AS.

Høyringsfrist er 6.1.2012.

2. Bakgrunn for saka:

Omsøkte planar er større enn 40 GWh, og det er såleis krav om konsekvensutgreiing (KU) etter Plan- og Bygningslova. Etne kommune (EK) gav ik-sak 16.12.08 uttale til framlegg til KU-program (utrykt vedlegg - planane var skildra i detalj allereie då, og der er ikkje store endringar no). NVE vedtok ram ane for KU-programmet, som ligg til grunn for søknaden. Dei fleste av innspela våre blei følgt opp, m.a. ønsket om ei eiga utgreiing av reiselivsinteressene i Rulles tad/indre Åkrafj orden.

3. Problemstilling:

Det blir søkt om ei 4-delt utbygging av elvekraftverk på i alt 146,8 GWh, utbyggingskostnad 391 mill. kr, totalpris 2,66 kr/kWh, 3,34 kr. inkl. kostnad med overordna linjenett på 100 mill.

kr. Tidlegare utdelt infobrosjyre gir ei rask innføring i planane. Her står litt om søkjar,

grunngjeving for søknaden, kort skildring av planane med nøkkeltal (berre hovudalternativet), linjenett, offentlege planar, moglege konsekvensar, samfunnsmessige verknader, avbøtande tiltak, timeplan og vidare saksgang. Det inngår også ein del foto og kart, inkl. for linjenett.

Vi refererer ein del innhald frå konsesjonssøknaden og legg inn kommentarar undervegs.

Sjølv om saka av den grunn blir lang, trur vi det går raskast å setje seg inn i ho slik. Men vi syner også til vedlagt konsesjonssøknad. KU-rapportane (utrykte vedlegg, sjå link på s. 1)

inneheld meir foto og samandrag, men den viktigaste informasjonen er overført til søknaden.

Vi syner i det vidare til sidetal i denne (reint praktisk så bør ein lese litt i saka, klikke over på vedlegget, lese litt der, så tilbake til saka osv - ein kjem tilbake til same sidetal ein sto på).

Fremst i konsesjonssøknaden ligg formell søknad om løyve til bygging av hovudalternativet med naudsynte elektriske anlegg etter Vassdragslova, Energiloven og Forureiningslova.

På s. 8-11 finn vi samandrag av planane og KU. Prosjektet må vere med å bere kostnadene med å frakte straumen ut av området (jf. anna sak der Sunnhordland Kraftlag AS (SKL) søkjer om 66 kV linje Rullestad - Tøsse). Der blir oppgitt å vere god lønsemd etter dagens energiprisar. Bordalsalternativa har hØgst lønsemd, medan Skromme kraftverk ligg lågast. KU er oppsummert i tabellform s. 11, både for dei ulike delprosjekta og samla for

hovudalternativet. S. 12-13 står meir om søkjar, bruk av konsulentar og informasjon og medverknad. Søknaden er utarbeidd av Multiconsult AS på vegne av utbyggjar og

"representerer fullt og holdent synspunkter og forslag som utbyggeren selv står for".

Fagrapportane er utarbeidd og kontrollert av fagekspertane sjølv og står for deira eiga rekning. EK har ved fleire høve fått informasjon om planane, både i samband med KU- programmet og konsesjonssøknaden, seinast i juni i år og no sist den 23.11., då det også var ope møte på Rullestad. Saka er også omtalt i media.

På s. 13-22 kjem ei skildring av plan- og influensområdet, lokalisering, infrastruktur, natur, EK og lokalsamfunnet, eksisterande kraftverk i området og andre omsøkte tiltak, kraftnett,

(4)

utviklingstrekk og "nullalternativet" (her står m.a. om Fjæra som fråflyttingsområde, aukande trafikkmengd på E 134 og aukande reiseliv i området). Kartet over linjenett s. 21 er ikkje heilt oppdatert, sidan linja Rullestad - Skromme over Fullt jørn er fjerna. Linja gjekk forbi stien til jettegrytene, og fjerninga har heva området sin verdi.

Utbyggingsalternativa blir skildra s. 23-49, inkl. kart, tekniske data og foto/fotomontasjar.

Vi refererer ikkje tal for hydrologi og minstevassføring no, men temaet blir teke opp seinare.

Oppsummering av planane:

OMS0KT ALTERNATIV (hovudalternativet):

1) Kvernhuselva kraftverk (s. 26-29): Stikkord: Eksisterande skogsveg forlengast 600 m til bekkeinntak på kote 400 m.o.h. Rundt 5 m hØg inntaksdam, dambreidde 25 m, inntaksbasseng 500 m2. Røyrgate nedgrove i lia til kraftstasjon på kote 110 nedom gamlevegen. Nøkkeltal:

årsproduksjon 9,9 GWh, utbyggingskostnad 26,4 mill. kr., utbyggingspris 2,67 kr/kWh.

2) Skromme kraftverk (s. 30-33): Fall frå kote 352 til 297. Inntak ovanfor fossestryka aust for Skromme gard, 4 m hØg dam inkl. konstruksjon mot gamlevegen (foto s. 5 i brosjyre, stasjon s. 617), dambreidde 22 m, basseng 130 m2. Rundt 1000 m røyrgate nedgrove/-sprengt i gamlevegen. Kraftstasjon visavis gardstunet, nedom brua over Dalelva, som utgjer øvste del av postvegen. Tal: 11,5 GWh, 42,1 mill. kr., 3,66 kr/kWh.

3) Rullestad 2 (R2, s. 33-36): Bekkeinntak på toppen av Skromsfossen på kote 296 heilt øvst i Rullestadjuvet, inkl. 42 m lang betongdam på fossenakken, inkl. inntaksarrangement/lukehus (foto s. 4 i brosjyren). Dam fungerer som tilkomstveg i anleggsperioden, ev. gangbru i ettertid. Vassnivå ovanfor inntaket blir uendra. Kraftstasjon i dagen på kote 105 aust på Rullestad på nordsida av Dalelva (stasjon i fjell ikkje omsøkt grunna økonomi mm). Om lag 300 m ny tilkomstsveg langs Dalelva, inkl. bru over Kvernhuselva. 200 m utlaupskanal må gravast ut og steinsetjast frå stasjonen og fram til Kvernhuselva. Tal: 36,8 GWh, 103 mill. kr., 2,8 kr/kWh, om lag 43.000 m3 tunnelmassar.

Bordalen 1 (B 1, s. 36-40). Inkluderer overføringstunnelar frå Sagelva i vest, via Raudbekk, Bordalselva og til Skårselva i aust. Inntak på kote 508; for Bordalselva midt i turistløypa (foto s. 5 i brosjyren) nær Mjølkestølen og Bordalsstølen, med damhøgd 4,5 m, breidde 20 m inkl.

lukehus, basseng 500 m2. Dei andre inntaka er mindre (3-4 m, 10-15 m, 50-100 m2, størst av desse i Sagelva). Rundt 190 m2 stor kraftstasjon i dagen på kote 100,5 rett aust for

Rullestadvatnet (stasjon i fjell ikkje omsøkt grunna økonomi mm). Oppgradert tilkostveg frå gamle E 134,200 m ny veg mot stasjonen, derifrå 400 m veg opp til tunnelportal, 150 m nedgrove røyrgate derifrå og ned til stasjonen. Tal: 88,6 GWh, 219,6 mill. kr., 2,48 kr/kWh (står 2,52 i brosjyren, som er feil), 120.000 m3 tunnelmassar.

ALTERNATIVE UTNYTTINGAR A V BORDALSELVA:

Bordalen 2 CB 2 s. 40-43): Noko likskap med Bordalen 1, men utan Sagelva og Raudbekk.

Bekkeinntak på kote 495, i Bordalen utanfor synsvidd 250 m nedom turistløypa, storleik 4 m, breidde 20 m inkl. lukehus, basseng 300 m2. Skårselva høvesvis 3,5 mllO ml50 m2, relativt lite eksponert. Ev. tilkomst til bekkeinntak via tunnel i anleggstida. Kraftstasjon og veganlegg likt som for BLTal: 67,3 GWh, 163,2 mill. kr., 2,42 kr/kWh, 100.000 m3 tunnelmassar.

Bordalen 3 CB 3, s. 44-46): Bekkeinntak i Bordalselva ved kote 387 aust for Bjødnastølen, i området der tverrgåande sti knyt saman T -løypene på aust og vestsida av Bordalselva.

Storleik 6m135 m inkl. lukehus / basseng 1300 m3. I byggeperioden kan tunellen virke som tilkomstveg. Nedstraums inntaket bratt bekkekløft ned til gamle E 134. Kraftstasjon om lag som for B 1 og 2. Tal: 52,1 GWh, 123,5 mill. kr., 2,61 kr/kWh, 50.000 m3 tunnelmassar.

(5)

Rullestad 1 (R 1, s. 46-49). Er ikkje eit sjølvstendig alternativ, men må kombinerast med R2, det ekskluderer på same tid B 1-3. Bekkeinntak på kote 310 i Bordalselva. Tilnærma

horisontal overføringstunnel (kombinert med tilkomst) kjem ut i skogen 200 m aust for gamlevegen litt ovanfor Skromsfossen. Det byggjast veg inn og 8 m brei kanal ut frå

påhogget, røyr under gamlevegen fører vatnet til Dalelva for utnytting i R 2. Om lag 32.000 m3 tunnelmassar leggjast i skjerma deponi like ved påhogget, ev. nyttast til andre godkjente føremål. Tal for R 1 i kombinasjon med R 2: 72,7 GWh, 164,4 mill. kr., 2,26 krlkWh.

Nettanlegg: Søknaden inkluderer bygging av transformator ved Kvernhuselva nedanfor nye E 134, der det er tenkt å kople lokalt 22 kV nett til planlagt 66 kV-linje mot Blåfalli. Det vil bli brukt jordkablar fram hit frå planlagde kraftstasjonar på Rullestad, på Skromme jordkabel fram til noverande 22 kV-linje i området, som oppgraderast.

Hovudbrakkerigg for utbygginga er tenkt nord for Halvfjordingen, slik at fasilitetane her kan nyttas. Mindre brakkeriggar trengst ved bekkeinntaka. Inntak i Bordalen vil bli bygd med helikopterdrift. Tunnelmassar er tenkt deponert i ei lite eksponert myr aust for Rullestadvatnet (via 230 m ny veg), tildekkast med jord for oppdyrking. Det er også tenkt å heve eksisterande dyrka mark sØr for Dalelva til flaumsikker høgd (ikkje vist på kart, men ser ut å kunne bli oppimot 25 dekar). Masser vil også bli nytta til veganlegg og omfylling i grøfter etc.

S. 50 finn vi kart over nedbørsfelt. S. 51-53 ligg info om ulike utbyggingsalternativ og moglege kombinasjonar i prioritert rekkjefølgje (som føl storleik). Alle sjølvstendige kombinasjonar er vurdert som teknisk og økonomisk forsvarleg. Der ligg kombinasjonar av hovudalternativet utan Bl. Likeeins hovudalternativet utan R 2, men ikkje i kombinasjon der B 1 blir erstatta med B 2 eller B 3. EK kan tilrå den kombinasjonen vi meiner fell best ut i høve til nytte, ulempe og samla vurdering.

S. 54-56 står om arealbruk og eigedomstilhøve, inkl. liste over fallrettshavarar s. 56. Om vidare saksgang s. 57-58 kan vi legge til at NVE vil invitere til sluttsynfaring med

høyringspartane, forhåpentlegvis våren 2012. Det er like fullt ein svakheit at vi ikkje har vore på synfaringjør vi gir uttale, og vi kan ikkje heilt utelukke at dette kan påverke vårt syn i saka. Sjølv om der ligg føre mykje data og foto, er ikkje dette det same som å sjå på planane i det aktuelle landskapet saman med søkjar og NVE. Vi har alle vit ja Rullestad og køyrt

gjennom Rullestadjuvet på gamlevegen, men ein del har t.d. ikkje gått postvegen, vore på jettegrytene eller i Bordalen. I alle høve vil vi etter sluttsynfaring få høve til kome med ev.

tilleggsinnspel, men det er ikkje vanleg med ny politisk handsaming då. Vi vil også kunne gi merknader til NVE si tilråding til OED. Endeleg avgjerd gjerast av Kongen i statsråd.

S. 59-62 står det om offentlege planar. 3 fylkesdelplanar er nemnt; for vasskraftverk, energi og klima. EK sin klimaplan av 21.6.11. seier også at vi skalleggje til rette for lokal

vasskraftproduksjon. S. 62 ligg kart over verneområde og verna vassdrag i distriktet. S. 63-65 står om metode og datagrunnlag for KU. KU kjem frå s. 66-171. Der ligg føre 7 delrapportar innan ulike fagfelt. Som omtalt i infobrosjyren er der for mange av temaa relativt små konsekvensar. Dette gjeld m.a. temaa vasstemperatur istilhøve/lokalklima, grunnvatn, sedimentasjon/erosjon, skred og ureining/vasskvalitet. Vi omtalar ikkje desse nærare.

Konsekvensutgreiing:

S. 66-77 står kort om hydrologi. Innsamla vassføringsdata, inkl. søkjar sine eigne målingar på Rullestad sidan 2005, ligg til grunn for utrekna produksjonstal, minstevassføring etc. For sistnemnte er den s.k. 5-persentilen lagt til grunn, dvs den vassføringa som blir underskride 5

% av tida. Ein skil mellom sommar- (1.5.-30.9.) og vinterhalvåret (1.10.-30.4.). Unnateke er

(6)

Raudbekk i B 1 og Bordalselva i RI, der det ikkje er lagt inn minstevassføring. Nye bekkar nedstraums vil her gi noko restvassføring. Framlagt mistevassføring for sommaren er lista opp på s. 177, tala for vinter er monaleg lågare. Tala må sjåast oppimot naturleg vassføring. På s.

70-76 finn vi døme på vassføringskurver. T.d. kan vi sjå på figur 11-5 s. 70. Den gjeld R 2 nedanfor inntaket; blå strek syner vassføring før og raud strek etter utbygging i eit middels vått år. Kurvene syner t.d. at vassføringa i juni-juli-august ligg på minstevassføringsnivå i rundt 2/3 av tida. For Sagelva s. 75 ser vi at der er 8 periodar mellom juni og desember med vassføringa over 2 m3/sek (som gir ein stor foss, foto bakarst i vedlegget). Kvar periode varer fleire dagar i strekk. Raud strek syner at utbygging av B 1 fjernar 7 av 8 av desse periodane.

Framlagt minstevassføring for Sagelva er 0,167 og 0,060 m3/s for sommar og vinter. Sagelva sin funksjon som identitetsgivande landskapselement på Rullestad vil bli sterkt svekka.

KU-rapporten om hydrologi er svært omfattande. Fråføring av vatn i elvane er blant dei største negative effektane frå vasskraftverk, så hydrologien er svært viktig. Men det er

tidkrevjande å analysere kurver og statistikk. Her burde konsulentane lagt enda meir vekt på å trekke ut konklusjonar for dei 3-4'viktigaste elvestrekningane. Her er for mykje generelle data og data for mindre konfliktfylte elvestrekk, som til dels skyggar for det som er viktig for saka.

Døme på konklusjonar (middels år): Ved utbygging av både R 2 og B 11B 2 forsvinner 8 av 13 periodar med vassføring 19-20 m3/s nedanfor samlaupet DalelvaIBordalselva. R 2 tek 9 av 18 periodar over 10 m3/s ved inntaket i Skromsfossen. Tala er meint som ein peikepinn; og nokre av kurvane er vonde å lese eksakt. Omtalte vassføringar tilsvarar store fossestryk.

Om flaumtilhøve står det s. 77 at slukeevna i kraftanlegga berre tek ein liten prosentdel av store flaumar, så "det vil bli en veldig liten reduksjon i skadene som oppstår under

skadeflommer. Hyppigheten på store flommer vil ikkje bli redusert, bare maksimale

vannføringer og vannstander". Alt vatn kjem inn igjen i Rullestadvatnet i austleg del. Normalt vil kraftverka køyre i flaumperiodar.

Vi hopper til s. 95-106 om landskap og inngrepsfrie naturområde (INON). Definisjon av INON s. 95, kart s. 96. PIanområdet er delt i 4 landskapsrom, kart s. 97. Delområda blir skildra i høve til topografi, innhald og kvalitetar. Delområde Rullestad får middels verdi;

viktige einskildelement er Sagelva, Dalelva, Rullestadvatnet og kulturlandskapet, medan nye E 134 med skjeringar og fyllingar trekker ned verdien. Rullestadjuvet får middels til stor verdi; landskapet har "høy inntrykksstyrke med dynamikk og dramatikk. Opplevelsen av Dalelva gjennom juvet er et viktig element". Postvegen blir også nemnt. Sørdalen forbi

Skromme får stor verdi, m.a. grunna mangfald, visuelle kvalitetar og Dalelva sitt løp gjennom dalen. Bordalen får middels verdi; det blir sagt at "delområdet har et frodig preg og særpreges av Bordalselva, Skårselva og andre småelver og bekker. Vannet gir lyd og liv til landskapet".

Stølsområda, skogen og fråveret av inngrep blir også nemnt.

Når det gjelder negative konsekvensar, så vel vi allereie no å slå fast at dei for Kvernhuselva og Skromme kraftverk er såpass avgrensa i høve til nytten, at vi ikkje bruker meir plass på desse to, men syner til vedlegg og oppsummeringane der. Frå her av vil vi ha fokus på dei store anlegga i Dalelva og Bordalen med Sagelva. For B 1-3 og R 1-2 vil reduksjon i vassføring i Dalelva gjennom Rullestadjuvet vere den største negative verknaden, særleg dersom der kjem utbygging på begge sider. Inntaket i Bordalselva i B 1 ligg midt ituristløypa, B 2 kjem 250 m lågare og utanfor synsvidd. Bortfall av vatn vil også redusere opplevinga av stølsmiljøa, som frå gamalt er knytt til vassdraget. Bier også det alternativet som gir størst reduksjon av urørt natur, rundt 7 km2, sjå s. 10 1-102. Inngrepet er synleg frå stølane. Ikkje minst vil Sagelva i Bl bli monaleg redusert, stien rundt vatnet og rester av sagbruk blir også påverka. Sagelva er svært synleg i landskapet, inkl. frå Halvfjordingen og E 134, der det

(7)

passerer i nær 600.000 kjøretøy i året. Foto av Sagelva på ulike vassføringar finst m.a. på s.

56,57 og 76 i KU-landskap. Utan Sagelva fell heile B l ut som alternativ.

R 2 krev ny veglbru, utlaupskanal og kraftstasjon på Rullestad, som delvis må krysseIkjem nær opptil postvegen. Inntaksdammen i Skromsfossen ligg like ved gamlevegen, postvegen og oppgangen til jettegrytene. Nedst s. 100 står det at inngrepet blir "beskjedent, men dammen vil bli godt synleg". Sakshandsamar meiner fotomontasjen (figur 2-4 bak i rapp.) syner at inngrepet er lite tiltalande, og at verknad ane for foss og omgjevnader er monalege; vi kan heller ikkje sjå vekk i frå vatnet som førast vekk. EK hadde eit innspel til KU-

programmet om at eit inntak i kulpen nedom fossen burde greiast ut. Til det har søkjar svart at tilkomsten då blir dårlegare, produksjonen blir vesentleg redusert og at fossen likevel vil framstå som avbroten og unaturleg i landskapet. NVE meinte det ikkje var vits å ta

urealistiske alternativ med vidare, og vi fekk ikkje gehør for innspelet. Vi er like fullt ikkje overtydd over grunngjevinga, totalfallet er på 191 m og ein mister 13-15 m (7-8 %) ved å seinke seg til neste kulp, i alt mister ein rundt 5-6 % av produksjonen, sidan nedbørsfeltet au kar med eit par prosent. Tilkomst burde i alle høve kunne løysast. Sjølv om rådmannen si tilråding ikkje går i denne retning, meiner vi dette bør nemnast.

Om R 2 står det i KU-landskap (s. 50) at det å lese: "Elveløpet er på strekket preget av mye stein. Minstevassføringen vil derfor trolig ikkje bli merkbar. Frå Rullestadjuvet fram til samløpet med Kvernhuselva vil Dalelva derfor oppleves som nærmest tørrlagt". Dette er ei ganske usminka skildring. Minstevassføring er viktig som avbøtande tiltak, men det er normalt ikkje mogleg å bygge ut store vasskraftanlegg utan at det synast tydeleg i landskapet.

Rullestadjuvet vil miste mykje av sin dynamikk, dramatikk og attraksjonskraft. Det er kjent at mykje av restvassføringa ved kraftverk kjem i flaumar, og at det el les kan vere lite vatn i lange periodar. Det hjelper då heller ikkje at delar av vatnet forsvinn mellom steinane.

Omfang og konsekvens ar av hovudalternativet er vist s. 10 1, både for kvart kraftverk og samla. Vi ser at konsekvens for Bl og R 2 kvar for seg er middels negativ, men at full

utbygging au kar til middels til stor negativ konsekvens, tekst s. 102. S. 103 er konsekvensane ved hovudalternativet skildra, høvesvis utan R 2 og B 1. Førstnemnte karakter middels til stor negativ, sistnemnte middels negativ. B 2 og 3 får liten til middels negativ konsekvens, medan R 1 får liten negativ (men dette er utan R 2, som må leggjast til). Isamanstilling s. 105 omtalast hovudalternativet er det mest konfliktfylte alternativet. R l gir minst konfliktfylt utnytting av Bordalselva, men skilnadene mellom B 2, 3 og RIer små. R2 blir rekna som det mest konfliktfylte einskildtiltaket.

Dei negative konsekvensane i anleggsperioden er relativt små, det same gjeld for

massetippane og bygging av nettanlegg og trafo ved Kvernhuselva nedanfor E 134. Sjølv om der vil bli stor og merkbar aktivitet i byggeperioden, trafikk, støy, helikopter, mm, er dette avgrensa til rundt 3 år, og ein vil setje i stand områda etter bygging. EK vil få ein del av detaljplanane til gjennomsyn, og NVE har fagfolk som set krav til dei ulike typane arbeid.

S. 107-126 står om naturmiljø og mangfald. Her er mykje detalj ar om naturtypar (liste s. 108), registrerte artar, plantar, fuglar, viltområde, fisk mm, men konklusjonen er at pianområdet er eit gjennomsnitt av Vestlandet, med få sjeldsynte artar. Konsekvensane for dei ulike

utbyggingsalternativa er relativt små (s. 121-124) og kan til dels avbøtast (s. 125-126).

Forholdet til Naturmangfaldlova (NM L) er omtalt s. 124-125. Kulturminne og kulturmiljø kjem på s. 126-133. Vi har allereie nemnt postvegen (som dei siste 15 åra er restaurert for kring 600.000 kr.), stølane og restane av sag nedst i Sagelva. Der fins rester av kvernhus ved Kvernhuselva. Ein del nyare tids kulturminne er registrert i pianområdet. Einaste automatisk freda kulturminne er pilgrimsvegen mot Røldal, som truleg følgde den gamle stølsvegen

(8)

(teikna feil på kart s. 128). Hovudalternativet blir rekna som det mest konfliktfylte, m.a.

grunna R 2. B2 har mindre konfliktar, sidan Sagelva ikkje ligg inne her og det er større avtand til stølane frå bekkeinntaket (s. 131-133).

Naturressursar er omtalt s. 137-144. Tiltaka vil styrke eksisterande busetnad og landbruk, inkl. husdyrhald, som igjen vil bidra til å hindre gjengroing. Oppdyrking av massetippar og heving av vassjuk mark er positivt, likeeins nye vegar, som også gir tilkomst til ein del skog.

Tiltaka i R 2 tek om lag 2,3 dekar dyrka mark på Rullestad. Hovudalternativet reknast som å ha middels positiv konsekvens for landbruket (også utan R 2), dei andre alternativa har karakter liten til middels positiv; R 1 liten positiv.

Vedr. næring og sysselsetting s. 144-149, så vil ei utbygging ha positiv innverknad, fleire 100 mill. kr. vil bli investert i anlegg og kraftliner, og ein reknar at lokale/regionale tilbydarar kan konkurrere om ein bra bit av dette, med potensial på over 100 årsverk for hovudalternativet i anleggstida (fleire tal s. 145-148). B 2 og R 1 har potensiale på 44-45 årsverk i anleggsfasen, inkl. Kvernhuselva og Skromme er tala rundt 62-63. Der er fleire verksemder i EK som kan gi inn prisar. Skulle derimot ein stor, nasjonal aktør vinne entreprisane, vil verknaden for lokalt næringsliv kunne bli langt mindre. Konklusjon for anleggsperioden er liten til middels positiv.

For driftsfasen vil 2-3 personar bli engasjert lokalt til ettersyn og enklare vedlikehald, noko spesialkompetanse må og hyrast inn. Konsekvensen for folketalsutvikling og bustadbygging er vurdert som ubetydeleg for kommunen som heilskap, men liten positiv på Fjæra/Rullestad, sidan ei utbygging vil kunne bremse fråflyttinga i noko tid (s. 149).

Grunneigarane sine inntekter er rekna å gi gode ringverknader, men i alt viloverskota generere ganske få årsverk. Fallrettshavarane har i tillegg inngått avtale (s. 147) om at inntil 20 % av verdiskaping frå kraftproduksjon (etter skatt) skal sky tast inn i eit utviklingsselskap, med føremål å investere i støtte ny verksemd, t.d. innan reiseliv. Ein vurderer avtalen som realistisk, men kan ikkje seie noko om sjansane for å lykkast, dette er oppgitt å m.a. vere avhengig av dei årlege overskota og "fallrettshavernes villighet til å følge opp avtalen".

Verknaden for kommunen sitt næringsliv i driftsfasen blir karakterisert som liten positiv.

Sjølve avtalen ligg ikkje ved, så vi veit ikkje kor bindande den er, kven som får delta (EK?), kva kriterium som gjeld for å få støtte, virkeområde (berre Åkrafjorden?) mm.

På s. 147 står der elles at ein trur ei utbygging i liten grad vil påverke tilstrøyminga av turistar til området, og det "forventes derfor ingen vesentlige konsekvensar for de som driver med næringsvirksomhet knyttet til turisme (hytteutleie etc.)". Konklusjonane i KU for friluftsliv, reiseliv og turisme seier derimot at der samla sett er "flere inngrep som kan redusere områdets attraktivitet i forhold til naturbasert reiseliv og friluftsliv (inkludert fiske)", m.a. s. 168.

S.150-158 omhandlar tenestetilbod og kommunal økonomi, inkl. reglane som gjeld for

utrekning av inntekter frå anlegga. Ei utbygging vil påverke EK sin økonomi direkte gjennom inntekter frå skattar og avgifter og indirekte via ringverknader i lokalsamfunnet. Til fråtrekk kjem ev. negative verknader på andre næringar (t.d. reiseliv) og endringar i statlege

overføringar grunna endra inntektsgrunnlag. Naturressursskatten inngår t.d. i grunnlaget for inntektsutjamninga, slik at vi berre får 40 % som rein inntekt. Denne blir fasa inn over 7 år.

Der kjem etter regelverket berre små summar inn på konsesjonsavgift, m.a. sidan her ikkje inngår vassmagasin. Eigedomsskatten utgjer den største einskildinntekta frå utbygginga. Det er sett opp anslagsvise summar for dette, sidan regelverket er komplisert. S. 155-156 er inntektene oppsummert i tabellar for dei einskilde kraftverka og hovudalternativet,

naturressursskatten er vist for 1. driftsår og 7. driftsår. Hovudalternativet på 147 GWh gir ein årleg inntekt til EK på kring 3 mill. kr frå 7. driftsår, eigedomsskatten for anleggstida er 5,1 mill. kr. Konsekvensen for EK sin økonomi reknast som middels positiv. Ein kan så

(9)

kombinere tala i tabellane for dei ulike utbyggingsalternativa. Til samanlikning gir

Eikemooverføringa på 63 GWh (inkl. magasinering) kring 2 mill. kr. i årleg inntekt; pluss ein utbyggingsavtale med SKL på 8,5 mill. kr. ved byggeoppstart og opptil 7 mill. kr i tillegg, avhengig av straumprisen dei 6 første åra. Det ligg ikkje inne reglar for næringsfond for elvekraftverk etter Vassressurslova. Vi kan krevje næringsfond, men NVE gav oss ikkje veldig store håp på møtet 23.11.

S. 159-172 gjeld KU for friluftsliftsliv, jakt, fiske, turisme og reiseliv. Til grunn for konsulentrapporten ligg synfaringar, litteratur-/databasesøklstatistikk og intervju med

lokalkjente og lokale reiselivsaktørar (referanseliste bak i KU-rapporten). Dagens situasjon er skildra innan temaa fiske, jakt, sti ar, turisthytter, organiserte turar og privathytter. Vi har nemnt ein del om dette tidlegare. Overnattingstala på turisthytta på Simlebu på kring 560-860 pr. år mellom 1998 og 2008. DagsbeSØk varierte frå 24 til 119, med dei høgste tala tidleg i perioden.

I oppsummeringa om reiselivet er desse aktivitetane / verksemdene omtalt: Åkrafjorden landskapspark, Langfoss, Åkrafjordtunet, Åkrafjorden Oppleving, Rullestad Aktiv Fritid / Halvfjordingen, Åkrafjorden Jakt, Naturarven som verdi skap ar / Folgefonnhalvøya og ymse (inkl. klatring og pilgrimsturar). Strikkhopping / skrå-wire ved Trolljuv bru burde vore utgreidd meir. Det er sagt i KU-rapporten (s. 50) at Rullestadl Skromme har lite potensial for

"moderne" friluftsaktivitetar, noko som ikkje er rett når det gjeld Rullestadjuvet. Lars

Hertervig er nemnt innimellom, men hans måleri "Rullestadjuvet" burde vore nemnt særskilt, sidan det er blant dei meir kjente nasjonalromantiske bileta i landet. Om

verdiskapingsprosjektet kunne det vore nemnt at dei to satsingsområda i EK er Langfoss og Rullestad; i alt har kommunane/ Folgefonna nasjonalparksenter fått kr. 4,2 mill. kr. i statlege midlar fordelt på 3 år frå 2010; EK sin eigedel er på 3 x 137.000 kr pluss eiget arbeid. 12011 er sikringa ved jettegrytene utbetra for kring 100.000 kr., skilting følgjer i 2012, sikring i postvegen mm. Om reiselivssatsinga på Halvfjordingen kan nemnast at her er investert over

10 mill. kr. dei siste åra, dei fleste aksjonærane er lokale (inkl. storparten av

fallrettshavarane), og der er ein omsetnad på kring 4 mill. kr. og 2 årsverk. Halvfjordingen er saman med Åkrafjordtunet og Langfoss dei viktigaste knutepunkta i fjorden, medan vi må leggje til m.a. EikemolEikemostølen, når vi snakkar om attraksjonar. Søknaden kunne sagt meir om Åkrafjorden sin verdi som attraksjon for EK og regionane våre. Åkrafjorden er blant fyrtårna for dei interkommunale reiselivssatsingane både på Haugalandet og i Sunnhordland (www.visithauQ:esund.no og www.visitsunnhordlanc1.no), noko som avspeglast i all

marknadsføring selskapa driv, som igjen er med å setje EK på kartet. Sjølv om Langfoss, Eikemostølen, fjordcruise og strikkhopping er mykje i fokus, er Rullestad også ein viktig del av produktet. På Halvfjordingen er no også kome stort infoskilt om landskapsparken.

Det er sett verdi på friluftsområda og Halvfjordingen i tabell s. 165; jettegrytene, postvegen, gamlevegen, Sagfossen og DNT-stiene har fått stor verdi, Halvfjordingen middels til stor. Det blir sagt at potensiale for økt turisme i området er stort, og dette er vektlagt i vurderingane.

Konsekvensar er oppsummert på s. 167-171, tabell s. 168. Sagfossen er trekt ut av tabellen, men låg inne på s. 165. Dette ser ut å vere gjort ved ein feil; i alle høve vil vi tru Sagfossen ville vore markert med stor negativ konsekvens. R 2 er dårlegaste einskildtiltak med middels negativ, samla utbygging har det same, B 2 og B 3 liten negativ (s.170, grunnane for dette er nemnt tidlegare). Elles så står det s. 167 at Saudautbygginga innebar veg opp Bordalen, dette er ikkje heilt rett; vegen låg inne i tidlege planar, men blei trekt ut. På s. 170 er nemnt at anleggstida kan bli ein ulempe for friluftslivet og reiselivet i området, inkl. Halvfjordingen, men den kan også gi inntektskjelde for sistnemnte. S. 171 står under avbøtande tiltak at kraftstasjon(ar) er tenkt å kunne opnast for turistar, og det kan lagast infotavlar om vasskraft.

(10)

Det er positivt at ein vil spreie info om rein og fornybar energi, sjølv om kraftutbygginga som sådann har negative konsekvensar for reiselivet.

På s. 173 finn vi ei oppsummering av KU og vurdering av alternativa. Søkjer vurderer at det for hovudalternativet er meir nytte enn ulempe. For B 2 og 3 og Rier der gradvis lågare ulempe samanlikna med hovudalternativet, men også lågare ressursutnytting. Konsekvensar er oppsummert i tabell s. 174. S. 175 kjem ei skildring av samla påverknad, truleg med tanke § 10 i NML, som seier at en påvirkning av et økosystem skal vurderes ut frå den samlede belastning som økosystemet er eller vil bli utsatt for. Lova gjeld for offentleg forvaltning, og våre vurderingar skal fremgå av beslutningen (§ 7). I kapitlet er andre tiltak i Fjæravassdraget nemnt, t.d. Berstø kraftverk, planane for Håfoss kraftverk nedstraums Rullestadvatnet og i Vassvikedalen på Odda-sida (det siste har fått lØyve av NVE, men er påklaga). Vidare er inngrepa knytt til E 134 omtalt, inkl. skjemmande fjellskjeringar langs Rullestadvatnet (på s.

108-109 er også gamlevegen, fyllinga på Halvfjordingen og utretting/førebygging av Dalelva nemnt). Planane for kraftlinjer er ikkje nernnt i kapitlet. Verre er det at setjefiskanlegget på Fjæra er utegløymt, dette burde vore omtalt, sidan planane har vore kjent ei tid, og fordi det gjeld eit tiltak som også nyttar vatn frå vassdraget (omsøkt 10 m3/min.). NVE vil i alle høve sjå setjefiskanlegget oppimot m.a. kraftplanane på Håfoss, Rullestad /Skromme og

eksisterande inngrep, dersom reguleringsplanen går igjennom i Miljøverndepartementet.

Vidare så nemnast kraftmagasina i fjellet kring 7 km søraust Rullestad (5 km frå inntaka i B 1 og 2), dvs Steinavatn og Dyrskardvatn i Odda og Sauda kommunar. I Åkrafjorden er Rafdal kraftverk nemnt, men ikkje det nærmaste, dvs Saltåna på Eljarvik, som kom i drift i sommar. I følgje NVE sin oversikt ligg inne rundt 10 andre søknader om elvekraftverk i Åkrafjorden, med samla produksjon på 132 GWh. Det blir sagt at dette samla kan gi negative verknader for landskap og reiseliv, pluss natur som t.d. fossesprøytsoner, bekkekløfter og fossekall, som vi også finn litt av på RullestadlSkromme.

S. 177-178 kjem kapitlet om avbøtande tiltak. Det er lagt inn fleire tiltak i planane, dei viktigaste er lista opp, m.a. minstevassføring, ters kl ar i nedre del av Dalelva, god orden i anleggsfasen, god landskapsforming ved istandsetting, tilplanting og oppdyrking av

massedeponi. Minstevassføring er skildra særskilt, inkl. liste over omsøkt sommarvassmengd for dei einskilde elvane, pluss grunngjeving der dei går lågare enn 5-persentilen

(Kvernhuselva og Bordalselva, framlegg om halve mengda). NVE bør sjå om det er mogleg å redusere minstevassføringa på Skromme noko, for å auke lønsemda, sidan berre 68 % av vatnet går til kraftproduksjon her, noko som er lågast tal av alle delprosjekta.

S. 179 får vi tiltakshavar si tilråding av alternativ. Utdrag av kommentarane: "Den mest lønnsomme enkeltstående komponenten i søknaden er Bordalselva med tilfØrselsbekker, eventuelt kombinert med bruk av Sagelva og Raudbekk . .1 praksis er alle Bordalsalternativene (inkl.. . Rullestad l) ansett som like i forhold til økonomi ... Dessverre gir Rullestad 1 den desidert dårligste utnyttelsen av fallressursene i Bordalselva, og er det minst foretrukne alternativ sett frå Søkers synspunkt". Formuleringa eventuelt bruk av Sagelva og Raudbekk kan tyde på at ein ikkje har heilt tru på at der er realistisk å få løyve til B 1.

Vi kan ikkje gå meir i detalj om KU-rapportane, men der ligg eit vedlegg med diverse foto og fotomontasjar, som kan vere greitt å bla gjennom. Likeeins, jf. det som er sagt om mangel på synfaring, tilrår vi ei vitjing på Espen Mills sine nettsider www.etnebilder.no - her ligg eit par aktuelle biletseriar frå Åkrafjorden (dette må gjerast på ein vanleg datamaskin; seriane

fungerer ikkje på ipad), klikk på Helikopteifoto/Åkrafjorden/ Fjæra og Rullestad (foto frå 2009, dvs før Halvfjordingen var ferdig) og Menneske dyr og natur/Åkrafjorden Oppleving/

postveg og jettegryter. Sistnernnte er særleg aktuell for dei som ikkje har vore på jettegrytene,

(11)

gått postvegen eller opplevd Rullestadjuvet på god vassføring (inkl. Skomsfossen). Klikk på pilen til høgre for seriane for fleire foto. Vedr. reiseliv fins der meir info på m.a.

www.aakrafjorden.no og wW\\'.rulle'itad.or!!

4. Vurdering:

Oppsummering KU: Der er bra med foto i søknaden, men ikkje alle er like illustrative (t.d. dei frå jettegrytene og ein del før-og-etter-montasjar). Der kunne vore elles trekt ut meir info frå fylkesdelplan for små vasskraftverk, t.d. til kapitlet om samla påverknad, sidan Åkrafjorden er mykje omtalt i den planen. Trass våre innlagde merknader om manglar i KU og i søknaden, tilrår rådmannen av vi godkjenner KU; likeeins at krava til kunnskapsgrunnlag etter § 8 i NML er stetta. Vi trur i alle høve ikkje at det er dette som blir avgjerande for utfallet av saka, og høyringa er jo nettopp meint for å få inn tilleggsopplysningar.

Litt meir om fylkes delplanen for vasskraft; planen skal vere retningsgivande for kommunar og statlege organ si handsaming av utbyggingssaker, med intensjon om meir heilskapeleg vassdragsforvaltning og fokus på sumverknad, no også nedfelt i Naturmangfaldlova, m.a. §§

8-12, sjå http://www.lovdata.no/alllnl-20090619-100.html. § 10 om samla vurdering av økosystemet er referert tidlegare. Til grunn for fylkesdelplanen ligg føringar frå Soria Moria- erklæringa om å utarbeide planar for bygging av småkraftverk, som sikrar at ikkje

natunnangfald, friluftsliv eler store landskapsverdiar går tapt; på same tid må bruken av små- mini- og mikrokraftverk aukast, utan å kome i konflikt med naturverninteresser.

Sluttvurderingar / heilskapsomsyn / samla påverknad:

Vi syner til oppsummering av KU s. 174 og omtale av KU for dei ulike alternativa og samla utbygging. BleI. 2 tek i kombinasjon med R 2 ut vatn frå Dalelva og Rullestadjuvet

tilsvarande rundt 100 GWh. Fråføringa er omtalt til å vere blant dei største negative

verknadene i planane, og R 2 er omtalt som det mest konfliktfylte einskildtiltaket. Rådmannen kan ikkje tilrå utbygging på begge sider av Dalelva. Såleis tilrår rådmannen at 3 av 4 prosjekt kan byggast ut, der R 2 (på 36,8 GWh) blir spart. Dette vil då representere restvassføring til Rullestadjuvet. Vidare tilrår rådmannen at Sagelva blir spart, særleg grunna stor

landskapsverdi for Rullestad, inkl. Halvfjordingen og dei kØyrande på E 134. Isolert sett er B3 det minst konfliktfylte alternativet i Bordalen, men skilnaden til B 2 er ikkje stor. For å ikkje miste for mange GWh (skilnad B 2 og B 3 er 15,2 GWh) tilrår rådmannen utbygging av B 2, i tillegg til Kvernhuselva og Skromme. I alt utgjer dette 67,3 + 9,9 + 11,5 GWh

=

^{88,7 GWh,}

totalkostnad 231,7 mill kr. og pris 2,61 kr/kWh (eks kl. nett), inntekt til EK 1,8 mill. kr. frå 7 år, 3 mill. kr. i anleggsfasen og rundt 62 årsverk. Om vi legg Bergstø og Håfoss kraftverk på toppen med kring 12 + 27 GWh, pluss Vassvikedalen på 10 GWh (vi tviler på om klagen her får medhald, m.a. sidan Bergstø også ligg nær nasjonalparken), får vi ein kraftproduksjon på rundt 137 GWh for heile Fjæravassdraget. Håfoss pluss tilrådinga gir då rundt 115 GWh ny kraft på vår side av kommunegrensa. I tillegg kjem setjefiskanlegget. Dette har, med opptil 15 arbeidsplassar, investering på kring 200 mill. kr. og etter vårt syn avgrensa ulemper, høg prioritet frå EK si side, når vassdraget skal vurderast som ein heilskap.

Tilrådinga inneber ein god reduksjon i høve til hovudalternativet, tala syner rundt 1,2 mill. kr.

mindre pr. år frå 7. driftsår til EK, 2 mill. kr. + 38 årsverk mindre i byggefasen og lågare lokale ringverknader (men også lågare negative effektar). Nær 89 GWh er likevel det største kraftprosjektet i EK på 40 år. Og ein reduksjon her kan ikkje sjåast isolert. Sidan søknaden må vurderast samla i høve til andre inngrep og søknader i nærleiken, vil ein reduksjon i

Rullestad/Skromme gi auka sjansa for at andre tiltak får løyve. Mest nærliggjande å tenke på

(12)

er Håfoss kraftverk, som er særs viktig som grunnlag for å dekke SKL sin del av kostnadene med linjenett. Andre kraftplanar i indre Åkrafjorden vil truleg også få auka sjansar til å få løyve, noko bortfall i inntekt frå RullestadiSkromme kan såleis kome tilbake via andre prosjekt. Vi forventar at NVE vil vurdere kostnadene med ny 66 kV -linje som del av

heilskapen; slik at der ikkje blir for få kraftanlegg å fordele kostnadene på. Ikkje minst så vil ei balansert utbygging i Fjæravassdraget auke sjansane for setjefiskanlegget, det viktigaste einskildtiltaket. Dersom reguleringsplanen går igjennom i MD, skal NVE vurdere søknad om uttak av prosessvatn. Dei vil måtte vurdere setjefisksaka og kraftplanane samla i høve til NML § 10 (sakshandsamar for setjefisksaka var også med på møtet i Etne 23.11.). NVE har også statlege målsettingar om auka produksjon av fornybar energi i landet å ta omsyn til, og i tillegg kjem NML § 12, som m.a. seier at ein skal søkje å finne lokaliseringar som gir minst skade og dei beste samfunnsmessig resultat, inkl. i høve til økonomi. Rådmannen har tru på at setjefisksaka går igjennom i MD, slik at ho kan gå vidare til handsaming etter særlovane.

EK har gjennom vedtak støtta andre i tiltak i Åkrafjorden, t.d. setjefiskanlegget (10.5.2011), Håfoss kraftverk (23.9.08, minus heving av Rullestadvatnet med 1 m), Tøsse Kraftverk (23.09.2008), Eikemo kraftverk (16.06.2008, austleg trase for røyrgate nedom stølen) og ny 66 kV kraftline Tøsse - Brandvik (12.12.06). Tøsse og Eikemo kraftverk gir kring 27 GWh til saman. Vi har fått varsel om at søknad for elvekraftverk på Hetleflåt kjem på høyring snart;

moglegvis som del av ein samordna søknad for Kvandal, Djuve, Ripelselva på Teigland og Miljeteig/Skålnes, som også ligg hos NVE. I sum ligg her i fØlgje tala på nettsida til NVE kraftmengder på kring 47 GWh (NVE tek atterhald om feil i data). Sjølv om rådmannen ikkje har sett alle søknadene, kjenner vi planområda godt. I høve til natur-, landskapsverdiar, friluftslivs- og reiselivsinteresser er der ingen av dei nemnte som kjem oppimot

Rullestadjuvet og Sagelva. Til det manglar dei fleste avelvedalane den same krafta og inntrykksstyrken, særpreget, mangfaldet, attraksjonane, historiske djupna og heilskapen som på RullestadiSkromme, som også kan skilte med særs god tilkomst via både ny og gamal Europaveg, opparbeida stiar og merka løypenett. Ulempene i høve til landskap og reiselivsinteresser i Åkrafjorden ser ut å kunne vere akseptable.

Viskjer, bekk frå Skidalsvatnet på Eikemo og 0mbesbekken på Eljarvik, har alle fått løyve av NVE (rundt 12 GWh i alt, Viskjer utgjer det meste). Nokre av dei omtalte kraftverka i fjorden har nettkostnader lokalt, men det ser like fullt ut å vere eit bra kraftpotensiale til å dele på felleskostnader. Det er mogleg ein har ville skjerma prosjekta i fjorden for ekstrakostnader, for å ikkje gjere dei ulønsame, men vi trur fleire anlegg enn Håfoss og Rullestad/Skromme vil kunne inngå i reknestykket om linje. Dette var også omtalt på møtet i Etne 23.11. Inntektene kan ev. reknast på andre måtar, t.d. via tariffavrekning. Vidare så vil der for anlegg bygd før 2020 kome s.k. grøne sertifikat, som vil gi ein god betring i økonomien, etter sigande kan det bli alt frå S til 30 ørelkWh, ein del har tru på rundt 20 øre. God detaljplanlegging gir tidvis litt ekstra produksjon, og det er også spådd auke i nedbør dei neste tiåra. I sum har vi tru på at økonomien kan bli forbetra for dei involverte prosjekta, og at dette også tyder at reknestykket om linjenett blir løyselig, sjølv med 89 GWh i Rullestad/Skromme. Det er også positivt at SKL sit på avtaler for fleire av dei andre planlagde anlegga i fjorden, inkl. Tøsse (og moglegvis Eikemo), medan Småkraft har i alle høve har Kvandal og Djuve, og BergstØ frå før. Dette bør gjere det lettare å samarbeide om løysingar.

Kartet på s. 176 over utbygde og planlagde kraftanlegg i Åkrafjorden er ikkje det beste, så vi klipper her inn kart frå fylkesdelplanen for vasskraft, frå kapitlet om Matre og Åkrafjorden, s.

68-70 på linken: http://polsak.ivest.no/pobak filer/0/VEDLEGG/100903..J.779-74560S.pdf Kartet gir ein oversikt over kraftanlegg/potensiale i Åkrafjorden. I Fjæravassdraget har

prosjekt i Vintertundalen vore vurdert, tidlegare også for LØyningselva, Krosselva og Smielva rundt Rullestadvatnet.

(13)

Med om lag 115 GWh på HåfosslRullestad/Skromme og 70-80 GWh i elvekraftverk lenger ute i fjorden, har produksjonen i Åkrafjorden potensiale til å doblast i høve til dei 190 GWh SKL har løyve på i dag, inkl. Eikemooverføringa. Dei utbygde anlegga ved Rafdal, Bergstø og Saltåna kjem i tillegg. Alt i alt snakkar vi då om rundt 20 kraftprosjekt / elvestrengar i fjorden. Frå før har vi rundt 200 GWh i Litledalen, pluss nokre småanlegg. Total ligg summen då rundt 600 GWh. På same tid er rundt 56 % av EK er verna vassdrag eller nasjonalpark (inkl. 113 km2 i Folgefonna nasjonalpark), så vi har ytt mykje til storsamfunnet. Såleis meiner vi også at der bør vere rom for utbygging i Fjæravassdraget, vårt største attverande vassdrag, og i Åkrafjorden elles. Mykje av omsøkte 66 kV nett vil gå i eksisterande 22 kV trase.

Om næringsfond/utbyggingsfond: Småkraft AS har til no synt til regelverket for elvekraftverk, og har ikkje kome med noko framstøyt om næringsfond for sin del. Med redusert utbygging vil utviklingsfondet bli mindre, men også ulempene forbundet med utbygging. NVE ser krav om næringsfond m.a. som ein kompensasjon for ulemper. Som nemnt heimlar ikkje Vassdragslova næringsfond. Rådmannen tilrår ikkje krav om dette for den reduserte løysinga, men synast det ikkje er rimeleg at grunneigarane skal ta byrden med heile utviklingsfondet åleine. Vidare bør avtalen formaliserast og gjerast bindande for EK og lokalsamfunnet. Ein bør vurdere om det skal vere mogleg å søkje om driftsstøtte til særleg viktige tiltak innan t.d. reiseliv, noko vi ikkje kan utelukke at det kan bli behov for i framtida.

(14)

Etter det vi forstår etter siste kontakt er det tanken at utviklingsselskapet vil gi støtte til og investere i utviklingsprosjekt; ikkje avgrensa til Åkrafjorden, slik det tidlegare kom signal om.

Føringane i NML gjer at kraftsaker må sjåast i eit breiare bilete enn tidlegare. Dei nye prinsippa gjer saker som denne, der det inngår mange eksisterande og planlagde inngrep i eit plan-linfluensområde, ganske kompliserte, i tillegg kjem utfordring ar med linjenett og fordeling av kostnader med dette. Tilrådinga i saka er forsøk på eit resonnement i høve til dei nye føringane i NML og heilskapsomsyn. Ein kan sjå for seg ulike utviklingssenario i høve til einskilddelar av saka, t.d. vedr. setjefiskanlegget, men førebels må vi vurdere alt i ein

heilskap. NVE vil samordne slutthandsaminga for Rullestad/Skromme med dei andre kraftplanane i Åkrafjorden og spørsmålet om nett. Prosjekta i fjorden er planlagt sendt på høyring i løpet av ettervinteren. NVE har lete slutthandsaming av Håfoss kraftverk vente i fleire år nettopp for å kunne sarnkøyre oppimot Rullestad/Skromme og nettløysinga. Der vil no gå ein del tid, sidan synfaringar først kan skje over vinteren, men vi håper i alle høve at setjefisksaka har fått ei løysing innan dess.

Elles i tilrådinga inngår ein del mindre punkt; dei som ikkje er omtalt tidlegare er sjølvforklarande.

TILRÅDING FRÅ RÅDMANNEN:

1) Etne kommune godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtalt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiinga for kraftplanane i Rullestad og Skromme. Planane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Naturmangfaldlova § 8.

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsalternativa og samla påverknad, at utbygginga bør skje etter alternativa Bordalen 2, Kvernhuselva og Skromme kraftverk, inkl. tilhøyrande nettløysingar og transformatorar. Dette gir ein ny kraftproduksjon på 88,7 GWh. Frå før har Etne kommune støtta planane for Håfoss kraftverk og

setjefiskanlegg på Fjæra. Sistnemnte har høg prioritet for Etne kommune med tanke på etablering. Med eksisterande og planlagde kraftverk ser sum kraftproduksjon i

Fjæravassdraget med dette ut å bli på rundt 137 GWh.

For grunngjeving syner vi til saksframstillinga, inkl. omsyn til føringane i Naturmangfaldlova

§§ 10 og 12. Vi føreset at vassdragsstyresmaktene også ser heilskapeleg på kjente kraftplanar i Fjæravassdraget og Åkrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsinndekning frå tilrekkeleg mange anlegg i området totalt.

3) Etne kommune krev ikkje næringsfond for overnemnte løysing, men krev at Småkraft AS også må bidra til det lokale utviklingsfondet. Avtalen må i tillegg gjerast bindande overfor kommune og lokalsamfunn, inkl. vedtekter om virkeområde, deltakande partar, kriterium for støtte mm. Dette må tiltakshavar ta initiativ til så snart som mogleg, for ferdigstilling innan sluttsynfaringa med NVE.

4) Andre punkt:

- Etne kommune støtter dei avbøtande tiltaka som er innarbeidd i planane av søkjer, inkl.

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vass drags styresmaktene vurdere om Skromme kraftverk kan få noko lågare minstevassfØring enn det er gjort framlegg om, for å betre økonomien her.

- Steinsetting av bekkeinntak må vurderast.

- Motorferdsle i utmark må gå føre seg så skånsamt som mogleg.

(15)

- Anbodsdokument for utbygginga må utformast slik at det høver for lokale tilbydarar kan gi inn pristilbod.

- Etne kommune er positiv til å nytte overskotsmassar som omsøkt, inkl. heving av flaumutsett dyrka mark på Rullestad. Vi føreset at NVE vurderer heilskapen i høve til flaumfaren i Fjæravassdraget.

15.12.2011 FORMANNSKAP

Siri Klokkerstuen (AP) bad om å få vurdert habiliteten sin.

R0YSTING:

Sarnrøystes habil.

Mette Heidi Bergsvåg Ekrheim (SP) fremma følgjande forslag:

1) Etne kommune godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtalt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiinga for kraftplanane i Rullestad og Skramme. Planane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Naturmangfaldlova § 8.

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsaltemativa og samla påverknad, at utbygginga bør skje etter altemativa: Rullestad 2, Bordalen 1, Kvemhllselva og Skromme kraftverk, ill kl. tilhøyrallde Ilettløysillgar og trallsformatorar. Dette gir einny kraftprodl/ksjon på 146,8 GWh.

For grunngjeving syner vi til saksframstillinga, informasjonsmateriell frå utbyggar inkl.

omsyn tilføringane i Naturmangfaldlova §§ 10 og 12. Vida re ser Etne kommune det som særs viktig at livsgrll1l1llaget for det levande landbruket i området vert styrka. Etne kommune ser det som lite bevist at grunnlaget for den naturbaserte turismen vil verta nemneverdig

skadelidande pga kraftutbygginga. Tvert om ser ein det som ein styrkje, ved at einfår ein meir vital og økonomisk styrka utkant av kommunen, som om mogleg kan legge endå meir til rette for reiseliv/ turistar.

Vi føreset at også ser heilskapeleg på kjeIlte kraftplallar i Fjæravassdraget og AkraJ]ordell elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostlladsi1l1ldeklling frå tilrekkeleg mallge alllegg i området totalt.

3) Etne kommune krev ikkje næringsfond for ovememnte løysing, men krev at Småkraft AS også må bidra til det lokale utviklingsfondet. Avtalen må i tillegg gjerast bindande ove!jor kommune og lokalsamfunn, inkl. vedtekter om virkeområde, deltakande partar, kriterium for støtte mm. Dette må tiltakshavar ta initiativ til så snart som mogleg, for ferdigstilling i1l1lan sluttsynfaringa med NVE.

4) Andre punkt:

- Etne kommune støtter dei avbøtande tiltaka som er innarbeidd i planane av søkjer, inkl.

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vassdragsstyresmaktene vurdere om Skramme kraftverk kan få noko lågare minstevassføring enn det er gjort framlegg om, for å betre økonomien her.

- Steinsetting av bekkeinntak må vurderast.

- Motorferdsle i utmark må gåføre seg så skånsamt som mogleg.

- Anbodsdokument for utbygginga må utformast slik at det høver for lokale tilbydarar kan gi inn pristilbod.

- Etne kommune er positiv til å nytte overskotsmassar som omsøkt, inkl. heving av jlaumutsett dyrka mark på Rullestad. Vi føreset at NVE vurderer heilskapen i høve til

(16)

flaumfaren i Fjæravassdraget.

5) Etne kommune vil minne om at mykje av kommunen er bandlagt, og meiner at vi har vore rause med storsamfunnet. Vi vil innstendig be om at både den utbygginga som her er omsøkt, samt tidligere omsøkt kraftanlegg lenger nede i Fjæra vassdraget, vert behandla på ein slik måte av styresmaktene at ein kan utvikla denne delen av Etne kommune til det beste for innbygjarane i nærområdet, ta vare på naturmangfaldet, samt produsere miljøve111zleg

straum. "

Roger Nilsen (Frp) fremma følgjande forslag til nytt punkt 2:

"

Etne kommune tilrår, basert på ei grundig vurdering av dei samla konsekvensane, at utbygginga bør skje etter dei omsøkte planane for hovudaltemativet, inkludert tilhøyrande nettløysingar og transfonnatorar. Dette gir einny kraftproduksjon på 147 GWlz.

Fråfør av har Etne kommune støtta planane for Håfoss kraftverk og Marine Harvest si etablering av setjefiskanlegg på Fjæra. Sistnenl1lte har høg prioritet for Etne kommune med omsyn til ei realisering. Total kraftprodllsjon i Fjæravassdraget ser med dette ut til å bli på rundt 195 GWh.

Viføreset at vassdragsstyresmaktene også ser heilskapleg på kjente kraftp/anar i

Fjæravassdraget og Åkrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsinndekning frå tilstrekkeleg mange anlegg i området totalt."

Mette Heidi Bergsvåg Ekrheim (SP) trakk forslaget sitt.

Roger Nilsen (Frp) trakk forslaget sitt.

Mette Heidi Bergsvåg Ekrheim (SP) fremma følgjande fellesforslag frå SP, Frp, H og Krf:

l) Etne kommune godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtalt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiingafor kraftplanane i Rlillestad og Skromme. Planane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Naturmangfaldlova § 8.

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsaltemativa og samla påverknad, at utbygginga bør skje etter altemativa: Rullestad 2, Bordalen 1, Kvemhuselva og Skromme kraftverk, illkl. tilhøyrallde Ilettløysingar og transformatorar. Dette gir eillny kraftproduksjon på 146,8 GWh.

For grunngjeving syner vi til saksframstillinga, infomzasjonsmateriell frå utbyggar inkl.

omsyn tilføringane i Natllrmangfaldlova §§ 10 og 12. Vida re ser Etne kommune det som særs viktig at livsgrunnlaget for det levande landbruket og turisme i området vert styrka.

Vi føres et at også ser hei/skapeleg på kjeIlte kraftplallar i Fjæravassdraget og Akrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsi1llldeknillg frå tilrekkeleg mallge all legg i området totalt.

(17)

3) Etne kommune krev ikkje næringsfond for ovemenmte løysing, men krev at Småkraft AS også må bidra til det lokale utviklingsfondet. Avtalen må i tillegg gjerast bindande overfor kommune og lokalsamfunn, inkl. vedtekter om virkeområde, deltakande partar, kriterium for støtte mm. Dette må tiltakshavar ta initiativ til så snart som mogleg, for ferdigstilling imzan sluttsynfaringa med NVE.

4) Andre punkt:

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vassdragsstyresmaktene vurdere om Skromme kraftverk kan få noko lågare minstevassføring enn det er gjort framlegg om, for å betre økonomien her.

- MotOIferdsle i utmark må gåføre seg så skånsamt som mogleg.

- Anbodsdokumentfor utbygginga må utformast slik at det høver for lokale tilbydarar kan gi inn pristilbod.

- Etne kommune er positiv til å nytte overskotsmassar som omsøkt, inkl. heving av jlaumutsett dyrka mark på Rullestad. Viføreset at NVE vurderer heilskapen i høve til jlaumfaren i Fjæravassdraget.

5) Etne kommune vil minne om at mykje av kommunen er bandlagt, og meiner at vi har vore rause med storsamfunnet. Vi vil innstendig be om at både den utbygginga som her er om søkt, samt tidligere oms økt kraftanlegg lenger nede i Fjæra vassdraget, vert behandla på ein slik måte av styresmaktene at ein kan utvikla denne delen av Etne kommune til det beste for innbygjarane i nærområdet, ta vare på naturmangfaldet, samt produsere miljøvennleg

straum. "

R0YSTING:

Fellesforslaget frå SP, H, Frp og Krf fekk 6 røyster.

Tilrådinga frå rådmannen fekk 1 røyst og fall.

Etter dette ligg det føre slik

F-I00/11 TILRÅDING FRÅ ETNE FORMANNSKAP TIL ETNE KOMMUNESTYRE:

(6 mot 1 røyst)

1) Etne kommune godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtalt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiinga for kraftplanane i Rullestad og Skromme. Plan ane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Naturmangfaldlova § 8.

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsalternativa og samla

påverknad, at utbygginga bør skje etter alternativa: Rullestad 2, Bordalen l, Kvernhuselva og Skromme kraftverk, inkl. tilhøyrande nettløysingar og transformatorar. Dette gir ein ny kraftproduksjon på 146,8 GWh.

For grunngjeving syner vi til saksframstillinga, informasjonsmateriell frå utbyggar inkl. omsyn til føringane i Naturmangfaldlova §§ 10 og 12. Vidare ser Etne kommune det som særs viktig at

(18)

livsgrunnlaget for det levande landbruket og turisme i området vert styrka.

Vi føreset at vassdrags styresmaktene også ser heilskapeleg på kjente kraftplanar i Fjæravassdraget og Åkrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsinndekning frå tilrekkeleg mange anlegg i området totalt.

4) Andre punkt:

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vassdragsstyresmaktene vurdere om Skromme kraftverk kan få noko lågare minstevassføring enn det er gjort framlegg om, for å betre økonomien her.

5) Etne kommune vil minne om at mykje av kommunen er bandlagt, og meiner at vi har vore rause med storsamfunnet. Vi vil innstendig be om at både den utbygginga som her er omsøkt, samt tidligere omsøkt kraftanlegg lenger nede i Fjæra vassdraget, vert behandla på ein slik måte av styresmaktene at ein kan utvikla denne delen av Etne kommune til det beste for innbygjarane i nærområdet, ta vare på naturmangfaldet, samt produsere miljøvennleg straum.

15.12.2011 KOMMUNESTYRE

Tollef Rullestad (A) bad om å få vurdert habiliteten sin.

R0YSTING:

Samrøystes inhabil.

Margot Bertheussen (AP) møtte som vara.

Siri Klokkerstuen (AP) bad om å få vurdert habiliteten sin.

R0YSTING:

Samrøystes habil.

Siri Klokkerstuen (AP) fremma forslaget frå rådmannen:

(19)

"l) Etne komnu/lle godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtaLt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiingafor kraftplanane i Rullestad og Skromme. PLanane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Natumwngfaldlova § 8.

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsaLtemativa og samla påverknad, at utbygginga bør skje etter altemativa Bordalen 2, Kvemhuselva og Skromme kraftverk, inkl. tilhøyrande nettløysingar og transformatorar. Dette gir ein ny kraftproduksjon på 88,7 GWh. Frå før har Etne kommune støtta planane for Håfoss kraftverk og

setjefiskanlegg på Fjæra. Sistnemnte har høg prioritet for Etne kommune med tanke på etablering. Med eksisterande og planlagde kraftverk ser sum kraftproduksjon i

Fjæravassdraget med dette ut å bli på rundt 137 GWh.

For gru1l1zgjeving syner vi til saksframstillinga, inkl. omsyn tilføringane i Natumwngfaldlova

§§ 10 og 12. Viføreset at vassdragsstyresmaktene også ser heilskapeleg på kjente kraftplanar i Fjæravassdraget og Åkrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsi1l1zdekning frå ti/rekke leg mange anlegg i området totalt.

3) Etne kommwze krev ikkje næringsfond for ovememnte løysing, men krev at Småkraft AS også må bidra til det Lokale utviklingsfondet. AvtaLen må i tillegg gjerast bindande oveifor kommune og lokalsamfunn, inkl. vedtekter om virkeområde, deltakande partar, kriterium for støtte mm. Dette må ti!takshavar ta initiativ ti! så snart som mogleg, for ferdigstilling i1l1wn sluftsynfaringa med NVE.

4) Andre punkt:

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vassdragsstyresmaktene vurdere om Skromme kraftverk kan få noko lågare minstevassføring enn det er gjort framLegg om, for å betre økonomien her.

- Motoiferdsle i utmark må gåføre seg så skånsamt som mogleg.

- Anbodsdokumentfor utbygginga må utformast slik at det høverfor lokale tilbydarar kan gi inn pristilbod.

- Etne kommune er positiv til å nytte overskotsmassar som omsøkt, inkl. heving av flaumutsett dyrka mark på Rllllestad. Vi føreset at NVE vurderer heilskapen i høve til flaumfaren i Fjæravassdraget. "

R0YSTING:

Tilrådinga frå formannskapet fekk 18 røyster.

Forslaget frå Siri Klokkerstuen (AP) fekk 3 røyster og fall.

Etter dette ligg det føre slikt

K-134/11 VEDTAK: (18 mot 3 røyster)

1) Etne kommune godkjenner, med dei merknader og tillegg som er omtalt i saksutgreiinga, konsekvensutgreiinga for kraftplanane i Rullestad og Skromme. Planane stetter etter vårt syn krava til kunnskapsgrunnlag i Naturmangfaldlova § 8.

(20)

2) Etne kommune tilrår, basert på vurdering av dei ulike utbyggingsalternativa og samla

påverknad, at utbygginga bør skje etter alternativa: Rullestad 2, Bordalen l, Kvernhuselva og Skromme kraftverk, inkl. tilhøyrande nettløysingar og transformatorar. Dette gir ein ny kraftproduksjon på 146,8 GWh.

For grunngjeving syner vi til saksframstillinga, informasjonsmateriell frå utbyggar inkl. omsyn til føringane i Naturmangfaldlova §§ 10 og 12. Vidare ser Etne kommune det som særs viktig at livsgrunnlaget for det levande landbruket og turisme i området vert styrka.

Vi føreset at vassdragsstyresmaktene også ser heilskapeleg på kjente kraftplanar i Fjæravassdraget og Åkrafjorden elles, slik at omsøkt 66 kV linje får kostnadsinndekning frå tilrekkeleg mange anlegg i området totalt.

4) Andre punkt:

vurdering av tersklar i nedre del av Dalelva. Vi ber vassdragsstyresmaktene vurdere om Skromme kraftverk kan få noko lågare minstevassføring enn det er gjort framlegg om, for å betre økonomien her.

5) Etne kommune vil minne om at mykje av kommunen er bandlagt, og meiner at vi har vore rause med storsamfunnet. Vi vil innstendig be om at både den utbygginga som her er omsøkt, samt tidligere omsøkt kraftanlegg lenger nede i Fjæra vassdraget, vert behandla på ein slik måte av styresmaktene at ein kan utvikla denne delen av Etne kommune til det beste for innbygjarane i nærområdet, ta vare på naturmangfaldet, samt produsere miljøvennleg straum.