Høyringsfråsegn: Sognekraft AS – Søknad om bygging av Leikanger kraftverk i Henjaelvi og Grindselvi i Leikanger kommune, Sogn og Fjordane

(1)

Indre Nordfjord Turlag Midtre Nordfjord Turlag Ytre Nordfjord Turlag Keipen Turlag Flora Turlag Indre Sunnfjord Turlag Luster Turlag Sogndal Turlag Lærdal Turlag Vik Turlag Årdal Turlag Balestrand og Høyanger Turlag Solund Barnas Turlag Gulen Barnas Turlag

Postadresse: Pb. 10, 6801 Førde Besøksadresse: Langebruvegen 9, Førde Tlf. 57 72 06 14

E-post: [email protected] Heimeside: www.turistforeningen.no/sognogfjordane

Organisasjonsnr. 971 529 474 Banksamband: Sparebanken Sogn og Fjordane konto 3705 03 32455

Førde, 01.07.2009 NVE

Konsesjonsavdelinga Postboks 5091 Majorstua 0301 OSLO

Høyringsfråsegn: Sognekraft AS – Søknad om bygging av Leikanger kraftverk i Henjaelvi og Grindselvi i Leikanger kommune, Sogn og Fjordane

Vi viser til brevet dykkar av 27.02.2009 og til konsesjonssøknaden med vedlegg, og takkar for at vi fekk utsett høyringsfristen. Fråsegna vår er basert på konsesjonssøknaden med vedlegg, og på informasjon henta frå deltaking på 4 av 5 folkemøte om utbygginga, frå internett, frå samtaler med lokal- kjende, og eigen kunnskap om området.

Generelt om utbygginga og konsesjonssøknaden:

Leikanger kraftverk er ei svært omfattande og svært kontroversiell utbygging. Det er til dels store konfliktar med friluftsliv, landskap (mellom anna vert det, slik utbygginga er konsesjonssøkt, lagt opp til at den delen av Henjaelvi som renn gjennom sentrum i Hermansverk, som er den administra- tive ”hovudstaden” i Sogn og Fjordane, periodevis blir fullstendig tørrlagd), fisk (mellom anna blir anadrom strekning periodevis fullstendig tørrlagd), kulturminne, nasjonalt viktige kulturlandskap, biologisk mangfald, INON (eit stort areal villmarksprega område og mykje anna INON vil forsvinne i strid med nasjonale målsettingar) etc.

Lokalt er det til dels sterk motstand mot utbygginga. Frå ei barnefamilie som vi tilfeldigvis har hatt kontakt med, fekk vi klåre signal om at dei ville sterkt vurdere å flytte frå Leikanger viss det blir utbygging. Om det er mange andre som tek denne saka like alvorleg, har vi ikkje kjennskap til, men at den lokale motstanden er sterk, er det ingen tvil om. Og at ei utbygging vil gjere Leikanger til ein mindre attraktiv kommune å bu i for mange, er vi ganske sikre på. Så viktige og attraktive er Henja- dalen og Grindsdalen for mange i kommunen! (Men mange er sjølvsagt for utbygginga og!)

I høyringsfråsegna vår om Meldinga, skreiv vi mellom anna:

”Overflatehydrologi: At utgreiinga om overflatehydrologi er påliteleg, er overmåte viktig, ikkje berre for dette fagtemaet i seg sjølv, men også fordi det er eit avgjerande viktig grunnlag for konsekvensutgreiinga for Fisk og ferskvassbiologi. Den er også eit svært viktig grunnlag for utgreiingane om landskap, og om plante- og dyreliv.”

No når konsesjonssøknaden er komen, kan vi dessverre konstatere at Hydrologirapporten er full- stendig ubrukeleg som grunnlag for å vurdere konsekvensane utbygginga vil få på den svært viktige delen av Henjaelvi som er nedanfor kote 90, der inntaket til Marine Harvest sitt oppdretts- anlegg er. Heile den anadrome strekninga er nedanfor kote 90, og elva renn der gjennom sentrum i tettstaden Hermansverk og er eit svært viktig landskapselement i ”fylkeshovudstaden”. Ei periode- vis tørrlegging av elva på denne strekninga, slik det er lagt opp til i konsesjonssøknaden, men som det ikkje står noko som helst om i Hydrologirapporten, vil vere ille! For å unngå periodevis fullstendig, eller nesten fullstendig, tørrlegging av Henjaelvi nedanfor kote 90, vert slepping av min- stevassføring eit svært viktig tema. Ettersom Hydrologi og Minstevassføring er så viktige i samband med akkurat denne utbygginga, vil vi ta opp dette først i fråsegna vår.

(2)

Postadresse: Pb. 10, 6801 Førde Besøksadresse: Langebruvegen 9, Førde Tlf.57 72 06 14 E-post: [email protected] Heimeside: www.turistforeningen.no/sognogfjordane

Organisasjonsnr. 971 529 474 Banksamband: Sparebanken Sogn og Fjordanekonto 3705 03 32455

Kommentarar til Hydrologirapporten m.m.:

NB! E-post sendt til NVE 06.06.2009 er eit tillegg til denne delen av høyringsfråsegna.

Først vil vi presisere at vi ikkje har fagkunnskap nok til å kunne vurdere innhaldet i Konsekvensut- greiing hydrologi på ein skikkeleg måte. Men det generelle inntrykket vårt (som rett nok har preg av

”synsing”) av rapporten, er at det som står der, gir god, grundig og relevant informasjon. Det proble- matiske med rapporten, og som ein ikkje treng noko som helst fagkunnskap for å sjå, er dei grove manglane den har. Det er desse som er grunnen til atvi hevdar at den er ubrukeleg som grunnlag for å vurdere konsekvensane av utbygginga nedanfor kote 90 i Henjaelvi. Vi skal grunngje dette nærare:

I den nedre delen av Henjaelvi vertdet fråført elva store mengder vatn. Nedst på side 5/øvst på side 6 i Konsesjonssøknaden står det mellom anna følgjande:

”Kraftverket til Leikanger Kommunale Elektrisitetsverk som utnytta eit fall frå kote 135 til kote 60 i Henjaelvi, er no lagt ned. Leikanger kommune utnyttar i dag deler av denne reguleringa til drikkevassforsyning. Vassforsyningsanlegget har inntak på kote 168 i Henjaelvi. Maksimalt uttak om sommaren er på 210 l/s, inkl. vatningsverket. Vanleg forbruk om vinteren er 40 l/s.

Marine Harvest driv eit settefiskanlegg i Hermansverk. Det har eit vassinntak på kote 90 i Henjaelvi. Forbruket varierer over året, gjennomsnittleg ca. 270 l/s. Marine Harvest har planar om å utvida anlegget.”

Denne store fråføringa av vatn – Marine Harvest sitt vassuttak aleine utgjer 8,5 mill m³årleg – er det ikkje teke noko som helst omsyn til i Hydrologirapporten, verken i tala før eller etter utbygginga.

Dette går tydeleg fram av ”Tabell 5: Referansepunkt” på side 11 (tal før utbygginga), og av punkt

”4.4.1 Resultat for Alternativ A Henjaelvi:” øvst på side 17 i Hydrologirapporten (etter utbygginga).

Dette betyr at vassføringstala for ”Henjaelvi ved utløpet i sjøen” er altfor høge både før og etter utbygginga. Særleg store blir utslaga for Middels år og Tørt år etter utbygginga. Når ein tek omsyn til vassuttaket til landbruksvatning, som vil vere særleg stort i tørre somrar, vil restvassføringa ved utløpet i sjøen bli omlag 21% i eit Middels år og omlag 18% i eit Tørt år, ikkje 30% slik det står i Hydrologirapporten. Denne skilnaden er så stor, og så viktig, at det etter vår oppfatning er godt sakleg grunnlag for å hevde at NVE og dei mange deltakarane på NVE sitt folkemøte i Hermans- verk 26.03.2009 for Henjaelvi vart grovt feilinformerte om restvassføringa ved utløpet i sjøen!

Av konsesjonssøknaden går det fram at også for Grindselvi vert det fråført ein god del vatn, særleg til landbruksvatning, som det ikkje er teke omsyn til i Hydrologirapporten, men omfanget er mykje mindre enn for Henjaelvi.

To sitat frå punkt 2 og 3 i utbyggaren sitt framlegg til manøvreringsreglement for Store Trastadals- vatnet, nede på side 13 i Konsesjonssøknaden:

”I periodar der resttilsiget og pålagt minstevassføring i Henjaelvi ikkje er tilstrekkeleg for å dekkja behovet for vatn til Leikanger vassverk og smoltanlegget til Marine Harvest, må dette behovet dekkast ved tapping frå Store Trastadalsvatnet. Elles kan tapping foregå etter behov.”

”Regulanten vert ikkje pålagt å tappe frå Store Trastadalsvatnet for å dekkja behovet for pålagt minstevassføring med mindre behovet for vassforsyning til Leikanger vassverk og smoltanlegget til Marine Harvest tilseier det, jfr. pkt 2.”

Kommentar: Det står her at utbyggaren/regulanten forpliktar seg til – om turvande - å tappe frå magasinet for å dekke vassforbruket til Marine Harvest og vassforsyninga. Det er bra! Men det som absolutt ikkje er bra, er at det indirekte står at utbyggaren i tørre periodarikkje ønskjer å

(3)

sleppe ein einaste dråpe vatn forbi kote 90 og ned i den nedste delen av elva! Utbyggaren har berre forplikta seg til å sikre nok vatn til mellom anna Marine Harvest, ikkje til å sikre vass- føring på den anadrome strekninga nedanfor! Nedanfor kote 90 kan elvaderfor i periodar bli fullstendig tørr, bortsett frå det vatnet som vert ståande i naturlege og/eller eventuelle nye kunstige hølar i elva. Eventuelt kan vassføringa bli svært, svært liten, når det i andre periodar berre er små mengder vatn som renn forbi kote 90.

I kva delar av året ”må dette behovet dekkast ved tapping frå Store Trastadalsvatnet” står det ingenting om i konsesjonssøknaden. Men det er heilt klårt at når Alminneleg lågvassføring ved utløpet i sjøen for Henjaelvi er 144 l/sek (sjå Tabell 7 på side 12 i Hydrologirapporten), og vassuttaket til Marine Harvest er 270 l/sek, så vil det vere lange periodar om vinteren – det er snakk om månader, men med stor variasjon frå år til år - då utbyggaren indirekte legg opp til at Henjaelvi skal vere tørr nedstrøms kote 90. Også om sommaren vil ein i dei fleste åra få slike periodar, men dei vert vanleg- vis mykje kortare enn om vinteren, og knytte til tørre, gjerne varme, periodar, når ein i tillegg til vassuttaket til Marine Harvest også har eit stort vassuttak til landbruksvatning. Det er sannsynleg at stilleståande vatn på den anadrome strekninga om sommaren vil vere ekstra kritisk, fordi vatnet då vert kraftig oppvarma, noko som mellom annavil fremme bakterievekst i vatnet.

Alt dette er noko som det, så vidt vi kan sjå, ikkje er teke omsyn til i nokon av dei konsekvensutgreiingane som har Hydrologirapporten som ein viktigdel av føresetnadane dei har arbeidd etter.

Døme: Rapportane om Ferskvannsøkologi, Friluftsliv, jakt, fiske og turisme, Naturmiljø, Landskap.

Alle desse rapportane bygger på feil faktagrunnlag når det gjeld Henjaelvi nedanfor kote 90!

BKK Produksjon AS, som har utarbeidd Konsekvensutgreiing hydrologi, seier på side 3 i rapporten dette om kor viktig Hydrologirapporten er for dei andre delane av konsekvensutgreiinga: ”Omfanget av denne rapporten er bestemt av det fastsatte konsekvensutgreiingsprogrammet. Denne rapporten er grunnlag for ei rekke av tema og forslag til eventuelle avbøtande tiltak som er omtalt i andre delrapportar i konsekvensutgreiinga.” I Konsesjonssøknaden øvst på side 22 står det følgjande: ”BKK Produksjon AS, med underkonsulentane Multiconsult AS, Miljøfaglig Utredning AS, Rådgivende Biologer AS og Odel, har på oppdrag frå Sognekraft AS vore ansvarlege for å utarbeide konsekvensutgreiinga for prosjektet.” Det er altså BKK Produksjon AS som har hovud- ansvaret for konsekvensutgreiingane. I Hydrologirapporten på side 4 står det mellom anna: ”Dagens regulering av Store Trastadalsvatn vil verta nytta til kraftproduksjon, men vassforsyning til kommunalt vassverk og settefiskanlegg vil verte prioritert.” Dette indikerer at BKK Produksjon AS var fullt ut merksame på den store fråføringa avvatn som skjer i den nedre delen av Henjaelvi, og spesielt på kote 90. I sum fortel dette at BKK ProduksjonAS som hovudansvarleg for konsekvensutgreiingane, tydelegvis heilt bevisst, med vitande og vilje,har laga ein Hydrologirapport som for Henjaelvi nedstrøms kote 90 er ein sterkt mangelfull og dermed ubrukeleg del av grunnlaget for å lage andre konsekvensutgreiingar. Vi synest det er ille at ein heilprofesjonell aktør som BKK Produksjon AS opptrer på ein slik måte. Slike ting er med på å sterktsvekke tilliten til den profesjonelle kraftbransjen generelt og BKK spesielt. Verken den profesjonelle kraftbransjen, NVE, eller vi andre, er tent med aktørar som opptrer så – vi vil kalle det lite seriøst!

Vi ber NVE krevje at utbyggarane utarbeider tillegg til Hydrologirapporten som både for Henjaelvi og Grindelvi tek omsyn til den fråføringa av vatn som reelt skjer i dag, og som vil skje i framtida. Når det gjeld Henjaelvi kan det truleg vere aktuelt å utarbeide fleire alternativ, ettersom storleiken på det framtidige vassuttaket til Marine Harvest ikkje er endeleg avklåra. Men dette må utbyggarane og NVE vurdere. Også for Grindselvi er vassuttaket nedstrøms inntaka så stort samanlikna med dei små minstevassføringane det er gjort framlegg om, at det må lagast tillegg til Hydrologirapporten som dokumenterer dette.

(4)

Vi ber også NVE krevje at det, etter at ein utvida Hydrologirapport er laga, må lagast tilleggs- rapportar for andre tema for dei områda som vert påverka av manglane ved dei tidlegare rapportane. (I hovudsak gjeld dette Henjaelvi nedstrøms kote 90.)

Ting som bør avklarast i samband med utarbeiding av tillegg til Hydrologirapporten:

• Om Marine Harvest sitt vassforbruk er det opplyst at: ”Forbruket varierer over året, gjennomsnittleg ca. 270 l/s.” For å lage eit godt nok tillegg til Hydrologirapporten må det doku- menterast kor mykje forbruket varierer gjennom året og når på året det er høgt/lågt forbruk.

• På siste folkemøte i Leikanger, 3.6.2009, kom det fram opplysningar om at Marine Harvest har løyve til å ta ut 540 l/sek frå elva, det doble av det dei tek uti dag. Vi er usikre på kor pålitelege desse opplysningane er, og ber NVE pålegge utbyggarane å avklare dette. På det same møtet opplyste Sognekraft AS at dei har hatt samtaler med Marine Harvest med sikte på å kome fram til ei avtale, men at dei pr. den datoen ikkje hadde lukkast med det. Kva som eventuelt har skjedd i desse forhandlingane seinare, har vi ikkje kjennskap til.

• Det er gjort avtale mellom Sognekraft AS og Leikanger kommune om at drikkevatnet ikkje skal hentast frå elva nedstrøms inntaket, men enten frå grunnvatn eller oppstrøms inntaka.

Uttak av drikkevatn vil dermed truleg ikkje påverke hydrologien nedstrøms inntaka.

• Per Holen i Leikanger kommune opplyser at vatn til landbruksvatning skal hentast frå Henja- elvi frå det same inntaket som i dag. Dette vil i varme, tørre periodar om sommaren i høg grad påverke vassføringa i den nedste delen av elva. Av konsesjonssøknaden går det ikkje fram kor stort dette vassuttaket er. Dette må avklarast. Særleg viktig er det å vite kor stort det maksimaleuttaket vil vere. Dette fordi det er i dei varmaste og tørraste periodane at restvass- føringa er aller viktigast på strekninga nedanfor kote 90. Og då vert det vatna mest!

• Det må lagast eit skikkeleg, spesifisert oversyn over vassuttaket i Grindselvi nedstrøms inntaka, slik at ein har eit godtgrunnlag for å lage tillegg til Hydrologirapporten for den elva.

Minstevassføring:

Minstevassføring er i denne saka eit svært viktig tema, viktigare enn i mange andre kraftutbyggings- saker. Mellom anna er spørsmålet om Henjaelvi framleis skal vere ei laks- og sjøaureførande elv og spørsmålet om den sjølvreproduserande sjøaurestammen skal bli utrydda eller ikkje, avhengig av storleiken på minstevassføringa. Slik utbygginga er konsesjonssøkt, vil sjøaurestammen etter vår vurdering høgst sannsynleg bli utryddafordi vassføringa på den anadrome strekninga i periodar blir altfor låg. Også for anna Biologisk mangfald, Landskap, og meir, er minstevassføringa viktig!

Eit sentralt spørsmål er korleis magasinet Store Trastadalsvatnet skal regulerast. Utbyggarane skriv mellom anna at: ”Det vert søkt om ny reguleringskonsesjon for eksisterande regulering i Store Trastadalsvatnet, og reguleringa skal nyttast til drift av kraftverket. Manøvreringa vil føregå som tapping ved hjelp av ein fjernstyrt ventil.” (Konsesjonssøknaden side 7.) og dei ber om at:

”Regulanten vert ikkje pålagt å tappe frå Store Trastadalsvatnet for å dekkja behovet for pålagt minstevassføring med mindre behovet for vassforsyning til Leikanger vassverk og smoltanlegget til Marine Harvest tilseier det, jfr. pkt 2.” (Konsesjonssøknaden side 13.)

Viss utbyggarane skulle få gjennomslag for alt dette hos NVE, betyr det trulegslutten på Henjaelvi som laks- og sjøaureførande elv. Vårt grovskisserte framlegg til slepping av minstevassføring er slik:

1. Det skal sleppast minstevassføring frå alle inntak, ikkje berre to!

2. Om vinteren skal det sleppast Alminneleg lågvassføring i alle inntaka + den vassføringa som trengst for å erstatte alt fråført vatn lenger nede i elvane. Alt vatn som trengst til å forsyne mellom anna Marine Harvest, skal altså sleppast i tilleggtil den ordinære minstevassføringa.

Dette vil sikre at det vil renne brukbart med vatn i Henjaelvi også nedstrøms kote 90.

(5)

3. Om sommaren skal det sleppast 5-persentil sommar i alle inntaka i begge elvane + den vass- føringa som trengst for å erstatte alt fråført vatn lenger nede i elvane. Alt vatn til Marine Har- vest, landbruksvatning og eventuelle andre formål skal altså sleppast i tillegg til 5-persentil sommar. Dette håpar vi vil vere nok til at Henjaelvi kan overleve som laks- og sjøaureelv, og at anna biologisk mangfald stort sett vil overleve i begge elvane. I tillegg vil det vere svært viktig for mellom anna Landskap.

4. Magasinet i Store Trastadalsvatnet skal ikkje brukast til drift av kraftverket i det heile, men utelukkande brukast til å sikre vassforsyninga til drikkevatn, landbruksvatning, Marine Har- vest, og resten av minstevassføringa i dei periodane då det over inntaka ikkje er mogeleg å sleppe nok minstevassføring til å oppfylle krava i dei to punkta ovanfor. For å sikre dette, vil det etter vår vurdering vere heilt nødvendig å installere ein fjernstyrt ventil i dammen.

5. For å sikre oppgangen av laks og sjøaure i Henjaelvi, ber vi NVE vurdere om utbyggaren skal påleggast å sleppe lokkeflaumar nokre gonger etter at den ordinære snøsmeltingsflau- men er slutt. Vårt inntrykk er at lokkeflaumar kan ha god effekt, men vi har dessverre for lite kunnskap til å seie noko sikkert om det. Vi reknar med at NVE har folk som veit mykje meir!

Kommentarar:

Punkt 1: I konsesjonssøknaden står det at det for utbyggingsalternativ A berre skal sleppast minste- vassføring forbi inntaka Stavseta i Grindsdalen og Friksdøla i Henjadalen. Stavseta har ei Alminne- leg lågvassføring på 47 l/sek eller 57% av samla Alminneleg lågvassføring i Grindsdalen. Friksdøla har Alminneleg lågvassføring på 47 l/sek eller 37% av samla Alminneleg lågvassføring for inntaka i Henjadalen. Kjelde: Tabell 8 på side 13 i Hydrologirapporten.

Av konsesjonssøknaden kan vi ikkje sjå at det er gjort greie for korleis det i Grindsdalen skal sleppast ei Alminneleg lågvassføring på 82 l/sek frå eit inntak som har ei Alminneleg lågvassføring på berre 47 l/sek. Tilsvarande for Henjadalen: Korleis skal det sleppast 127 l/sek frå eit inntak som har ei Alminneleg lågvassføring på berre 47 l/sek? Betyr dette at det i kalde periodar om vinteren ikkje er reelt at det skal sleppast ei Alminneleg lågvassføring på høvevis 82 l/sek og 127 l/sek i dei to elvane, men at det berre skal sleppast den vesle vassføringa som renn inn i inntaka Stavseta og Friks- døla? Dette vil i så fall bli heilt uakseptabelt lite! 5-persentil vinter i dei to inntaka er berre 39 l/sek, ein brøkdel av samla minstevassføring for dei to elvane. (Kjelde: Tabell 10 på side 14 i Hydrologi- rapporten.) Vi ber NVE krevje at utbyggarane greier ut desse spørsmåla.

Uansett resultatet av den utgreiinga vi ber NVE krevje at det: Av omsyn til mellom anna Biologisk mangfald heile året og Landskap om sommaren/hausten (fleire av inntakselvane som utbyggarane ønskjer å tørrlegge, er viktige landskapselement) skal sleppast minstevassføring frå alle inntak heile året. Å fullstendig tørrlegge elvane nedanfor 9 av 11 inntak, slik konsesjonssøkt, er full- stendig uakseptabelt, og har ingenting med moderne, miljøvenleg vasskraftutbygging å gjere!

Punkt 2 og 3: Den minstevassføringa utbyggaren gjer framlegg om om sommaren er altfor låg. Både av omsyn til Landskap både oppover begge dalane og i Hermansverk sentrum, Fisk/anna liv i elvane, Biologisk mangfald, Ureining/resipient, Vasstemperatur etc er det svært viktig at det vert sleppt minimum 5-persentil sommar i begge elvane, og at dette vert sleppt frå alle inntak. Slik vasslepping er tilrådd i fleire av fagrapportane, og det er svært godt sakleg grunnlag for det!

Særleg av omsyn til Henjaelvi nedanfor kote 90 er det viktig at det i tillegg til ordinær minstevassfø- ring vert sleppt nok vatn til å erstatte fråført vatn til Marine Harvest, landbruksvatning og eventuelle andre formål. Dette vatnet må sleppast som ordinær minstevassføring. Berre når elvane er så tørre ved inntaka at der er for lite vatn å sleppe, må det tillatast tapping frå Store Trastadalsvatnet!

(6)

Det er også viktig å krevje at alt dette vatnet vert sleppt oppe ved inntaka. Å til dømes berre sette eit krav om at det til kvar tid skal sleppast ei viss vassmengde forbi kote 90, er ikkje tilfredsstillande!

Det vil fjerne all dynamikk i elva nedanfor kote 90, bortsett frå under dei flaumane som er så store at dei fører til overløp. Det vil vere ei svært dårleg løysing både for anadrom fisk og for opplevinga av elva i Hermansverk sentrum. Både å sikre nok vassføring og å sikre ein brukbar dynamikk i elva er etter vår vurdering svært viktig for den anadrome fisken. Dessutan er det viktig å ha nok vassføring til at konsentrasjonen av ureining ikkje vert for stor, og at vasstemperaturen ikkje vert for høg.

Punkt 4: Store Trastadalsvatnet er eit viktig og godt fiskevatn med stor fin fisk. Vatnet ligg djupt inne i og sentralt plassert i eit regionalt viktig friluftsområde som er mykje brukt, og der bruken, etter den kunnskapen vi har, er aukande! Vatnet vert i dag nesten ikkje regulert, og etter det vi kjenner til, vert det aldri tappa ned om sommaren. Eventuell nedtapping skjer berre i kalde, tørre periodar om vinteren, og då blir det fylt opp att i snøsmeltinga, slik at det om sommaren er heilt fullt. Både for fisk og anna biologisk mangfald, fiske og anna friluftsliv, og landskap er det viktig at Store Tras- tadalsvatnet er heilt oppfylt både heile sommaren og utover hausten, slik som i dag. Fri regulering, bortsett frå at det skal takast omsyn til vassforsyningsinteressene, slik utbyggaren ønskjer, er fullstendig uakseptabelt etter vårt syn, og vil gje store negative konsekvensar på ei rekkje område.

Vi ber derfor NVE om ikkje å tillate at Store Trastadalsvatnet på nokon som helst måte vert brukt som reguleringsmagasin i kraftproduksjonen. Vatnet bør berre brukast som ei rein reserve for å sikre vassforsyningsinteressene, slik som i dag, og i tillegg for å sikre nok vassføring nedanfor kote 90 i tørre periodar når det ikkje er mogeleg å sleppe nok minstevassføring forbi inntaka!

Kommentarar til utbyggingsalternativa:

Null-alternativet:

I konsesjonssøknaden og konsekvensutgreiingane er Null-alternativet omtala som om det vil bli gitt konsesjon til bygging av 132 kV-lina Fjærlandsfjorden – Grindsdalen. Dette er lite sannsynleg! Lina er svært kontroversiell, mellom anna er den i sterk strid med nasjonale retningsliner om INON, og det fint andre gode alternativ til lina. NVE har som sakshandsamar sjølvsagt mykje større føresetna- der enn oss til å vurdere kor sannsynleg det er at lina vert bygd. Men vi trur ikkje den blir det!

Primært konsesjonssøkt Alternativ A:

Med 15 km tunnelar, nær 600.000 m³ masse som skal takast ut og deponerast, 11 inntak med full tørrlegging av 9 av 11 (side)elvar, omfattande ny vegbygging der størstedelen går inn i område som frå før er nesten heilt urørte bortsett frå kulturminne, omfattande INON-tap, store konfliktar på ei heil rekkje område, ikkje minst friluftsliv, og ei slukevne i kraftstasjonen på heile 300% av gjennom- snittsvassføringa, er dette ei svært omfattande, naturøydeleggande og kontroversiell kraftutbygging.

Viss det i det heile skal vurderast å gje konsesjon til ei slik utbygging, må det vere ein absolutt føre- setnad at inntaket av Traståna vert sløyfa. Det einaste Traståna eventuelt kan brukast til, er som nytt drikkevassinntak til Leikanger kommune. Då vil det eksisterande magasinet i Store Trastadalsvatnet kunne nyttast til å sikre drikkevassforsyninga. Vidare må det vere ein absolutt føresetnad at uturvan- de vegbygging i Henjadalen vert sløyfa. Med dette meinar vi vegbygging forbi tverrslaget. Alle bekkeinntak kan byggast utan veg. Dei to minste inntaka, Skitstøla og Skulåna, bør også sløyfast!

Vår vurdering er at sjølv med dei tiltaka som er nemnde i førre avsnitt og med den minstevassføringa vi har skissert tidlegare i fråsegna, så er det samla konfliktnivået i samband med denne utbyggin- ga så høgt, at vi så sterkt vi kan vil tilrå at NVE overfor OED frårår at ei slik utbygging får konsesjon! Det er i denne samanhengen viktig å legge vekt på det samla utbyggingspresset både langs Sognefjorden og i Sogn elles!

(7)

Sekundært konsesjonssøkt Alternativ B:

Dette utbyggingsalternativet er markert mindre omfattande enn Alternativ A. Det er ”berre” 9,3 km tunnelar, steinmassane som skal deponerast er ”berre” 360.000 m³, det er ”berre” 4 inntak og 2 side- elvar som vert tørrlagde, og det er lite ny vegbygging, men slukevna i kraftstasjonen er framleis svært høge 300%. Bortsett frå når det gjeld Kulturminne og Kulturmiljø i Grindsdalen, er konflikt- nivået i samband med dette utbyggingsalternativet til dels betydeleg lægre enn for Alternativ A. Men det må også understrekast at det framleis er store konfliktar! For oss er det spesielt viktig at konflik- tane med ulike former for friluftsliv er noko redusert. (Men den er der framleis i rikt monn.)

Kan konfliktnivået i tilknyting til Alternativ B reduserast ytterlegare? Vi gjer framlegg om dette:

1. Tverrslaget i Grindsdalen vert sløyfa fullstendig! Når Alternativ A med 15 km tunnelar kan byggast med 3 uttaksstadar for steinen, så kan Alternativ B med 9 km tunnelar heilt pro- blemfritt byggast med 2 steinuttak. Det er det ingen tvil om! Byggetida vert litt lenger, men likevel truleg kortare enn for Alternativ A. Ved å sløyfe tverrslaget i Grindsdalen, vil inngre- pa i dalen bli mykje mindre, og konfliktane med Kulturminne og Kulturmiljø i Grindsdalen vil bli reduserte ganske kraftig.

2. Inntaket av Skitstøla vert sløyfa. Vassføringa i Skitstøla utgjer berre 2,7% av det samla til- siget til Leikanger kraftverk etter Alternativ B. (Utrekna frå Tabell 3 på side 10 i Hydrologi- rapporten.) Dette er ein relativt utbetydeleg del av vassføringa. Bortfallet av inntaket av Skit- støla kan eventuelt til ei viss grad sjåast i samanheng med storleiken på minstevassføringa frå inntaket i Grindselvi. Dette ber vi NVE vurdere.

3. Inntaket av Skulåna vert sløyfa. Vassføringa her utgjer berre 3,7% av det samla tilsiget til Leikanger kraftverk, også det ein nokså ubetydeleg del av vassføringa. Bortfalle av dette inntaket kan vere med på å gje ein viss auke i dynamikken i vassføringa på den anadrome strekninga i Henjaelvi. Det meinar vi er viktig. Bortfallet av inntaket av Skulåna bør ikkje føre til nokon reduksjon av minstevassføringa i Henjaelvi. Både den anadrome strekninga og landskapsopplevinga i Hermansverk sentrum (”fylkeshovudstaden”) tilseier at den nedste delen av Henjaelvi bør få all den vassføringa den kan få!

4. Punkt 2, 3, 4 og 5 under avsnittet ”Minstevassføring” gjeld også her! Det er viktig å sikre gode minstevassføringar i dei to elvane. Aller viktigast er det for Henjaelvi!

Vi ber NVE krevje at det vert gjort ei tilleggsvurdering av konsekvensane for Kulturminne og Kulturmiljø i Grindsdalen viss tiltaka i punkt 1, 2 og 4 ovanfor vert gjennomførde. I tilknyting til dette ber vi også om at det vert vurdert om ei justering av plasseringa av kraftstasjonen kan redusere konfliktnivået ytterlegare.

For Alternativ B med dei endringane vi har skissert i punkt 1 – 4 ovanfor, vil konfliktnivået for dette alternativet bli klårt lægre enn for Alternativ A. Inngrepa blir samla på langt færre stadar, og heile utbygginga vil framstå som mykje ”ryddigare”. Det blir også langt, langt enklare å få til ei ryddig løysing for slepping av minstevassføring. For Alternativ A er det nesten håplaust, og det heile blir svært uoversiktleg med betydelege sjansar for teknisk svikt ein eller annan stad.

Turlaget si sterke tilråding til NVE er også for dette alternativet at vi ber NVE frårå overfor OED at det vert gitt konsesjon til utbygginga. Men ettersom konfliktnivået for Alternativ B er ein del lægre enn for Alternativ A, særleg viss NVE tek omsyn til dei 4 endringsframlegga våre ovanfor, skal vi ikkje vere så bastante som for Alternativ A. Alternativ A er sett frå vår syns- stad heilt fullstendig uakseptabelt! Konfliktnivået er altfor høgt. Alternativ B, med dei 4 end- ringane, er noko mindre uakseptabelt.

(8)

Småkraftutbygging i dei to elvane som alternativ til ei stor kraftutbygging:

Småkraftutbygging i kvar av dei to elvane er i konsesjonssøknaden omtala som eit aktuelt alternativ til ei storutbygging. Det er svært vanskeleg å vurdere konfliktnivået for slike utbyggingar utan å ha konkrete prosjekt å ta stilling til. Men vår førebels vurdering er at i alle fall for Henjaelvi vil ei små- kraftutbygging i den nedre delen av elva, og med utløpet frå kraftstasjonen ovanfor den anadrome strekninga, vere klårt mindre konfliktfylt enn begge utbyggingsalternativa i ei stor utbygging. For Grindselvi ønskjer vi oss eit konkret prosjekt å vurdere før vi kan uttale oss.

Nettilknyting:

Den planlagde linjetilknytinga for Leikanger kraftverk ser ut til å ha som føresetnad at 132 kV-lina Fjærlandsfjorden – Grindsdalen vert bygd. Dette er ein høgst usikker føresetnad! Vi ber NVE krevje at Leikanger kraftverk lagar ein alternativ plan for linjetilknyting viss Fjærlandsfjorden – Grindsdalen ikkje skulle få konsesjon!

I tilknyting til dette vil vispesielt nemne at den maksimale produksjonen, særleg for Alternativ B, er med god margin innanfor den kraftmengda som kan overførast via 66 kV-line Feral 240. Sjølv Feral 150 skulle vere nok. Kan ein gå inn på den eksisterande 66 kV-lina med ei T-avgreining, til dømes? Det vil i så fall redusere dei planlagde kraftlineinngrepa ganske kraftig!

Det er grunn til å peike på at også linjetilknytinga er konfliktfylt i denne saka. Det må også vere ein del av NVE si samla vurdering av om det skal bli gitt konsesjon eller ikkje!

Kommentarar til konsekvensane av utbygginga:

Ettersom vi tidlegare i fråsegna har skrive nokså utfyllande om dei tema vi har teke opp, vil kommentarane våre til konsekvensane av utbygginga bli enklare og meir kortfatta.

Lokalklimatiske forhold: Om konsekvensane står det for Alternativ A: ”Ei overføring av det kalde vatnet frå høgareliggande delar av nedbørsfelta vil i sommarhalvåret føre til ein auke i gjennomsnittstemperaturen i elvane nedanfor inntaka. Ein auke i gjennomsnittstemperaturen på opp mot 2-3 °C i Henjaelvi og Grindselvi er ikkje usannsynleg. Maksimumstemperaturen vil sannsynlegvis ikkje endre seg like mykje (makstemperaturen inntreff i periodar med naturleg svært låg vassføring, altså ikkje ulikt situasjonen etter ei utbygging med pålegg om minste- vassføring).”

Våre kommentarar: Når det gjeld maksimumstemperaturen ville vi vore einige i det som står her viss minstevassføringa vert sett til 5-persentil sommar. Men her er minstevassføringa konsesjonssøkt med ei minstevassføring på berre 18% av 5-persentilen. Det er så lite at då held ikkje resonnementet som står i parentes, då må ein rekne med ein kraftig auke i maksimumstemperaturen. Kor stor auken vil bli, veit vi ikkje, det blir berre ”synsing”. Av omsyn særleg til Marine Harvest, er det all grunn til å få gjort ei sakkunnig vurdering av kor stor denne temperaturauken vil bli! (Stor blir den!) Vi vil også peike på at dei høgste temperaturane vil kunne kome i ein mykje lenger del sommaren etter ei utbygging. Før utbygginga er nemleg vassføringa høg den første delen av sommaren som følgje av snøsmeltinga i fjellet, men denne høge vassføringa vil forsvinne inn i turbinane etter utbygginga. (Døme: Akkurat no!) Vi vil dessutan peike påat viss Henjaelvi nedanfor kote 90 skulle bli tørrlagd/nesten tørrlagd i periodar om sommaren, slik det indirekte er lagt opp til i konsesjonssøkna- den, og det fører til at det berre blir stilleståande vatn på denne strekninga, så kan temperaturauken i vatnet verkeleg bli dramatisk på dei varmaste dagane. Kor høg vasstemperatur toler anadrom fisk?

Det er all grunn til å peike på at situasjonen vil bli klårt betre med utbyggingsalternativ B.

Spesielt viss dette vert kombinert med ei minstevassføring tilsvarande5-persentil sommar.

(9)

Landskap: Vi har ikkje gått gjennom landskapsrapporten i detalj, men vil peike på at Alternativ B er klårt mindre konfliktfylt enn A. Viss det ikkje blir gitt løyve til å bruke reguleringa av Store Tras- tadalsvatnet i kraftproduksjonen, vil konfliktnivået gå ytterlegare ned. Vivil også peike på at det vert tilrådd at: ”Minstevassføringa bør av estetiske årsaker leggjast opp mot 5 persentilen,”.

For Henjaelvi nedstrøms kote 90 erHydrologirapporten, som vi tidlegare i fråsegna har peika på, ubrukbar som grunnlag for å vurdere verknadane av utbygginga. At den likevel er brukt slik den er, har ført til feil vurderingar for dette avgrensa, men svært viktige, området (”fylkeshovudstaden”).

Kulturminne og Kulturmiljø: Som vi har peika på tidlegare, vil konfliktnivået i Grindsdalen bli kraftig redusert for Alternativ B viss tverrslaget med tilhøyrande veg og massetippområde i Grinds- dalen vert sløyfa. Då ser det for oss ut som konfliktnivået i Grindsdalen blir nokså nær det same som for Alternativ A. I Henjadalen vert konfliktnivået klårt lægst for Alternativ B.

Naturmiljø (flora og fauna) og verneinteresser: Av konsekvensutgreiinga går det fram at det er store konfliktar, og at dei er størst for Alternativ A. Alternativ B er også konfliktfylt, men i noko mindre grad. Viss endringane vi har gjort framlegg om for Alternativ B: Sløyfing av tverrslag i Grindsdalen og sløyfing av inntaka av Skitstøla ogSkulåna vert tekne til følgje, vil det redusere konfliktnivået ein del. Viss 5-persentil sommar vert nytta som minstevassføring og Store Trasta- dalsvatnet vert sløyfa som reguleringsmagasin for kraftproduksjonen, slik vi og har gjort framlegg om, vert konfliktnivået ytterlegare redusert for begge utbyggingsalternativa.

Ferskvassøkologi: I Henjaelvi er det fisk i heile vassdraget. Laks (ikkje eigen stamme) og ein sjølv- reproduserande bestand av sjøaure i den nedste delen, bekkeaure i heile elva ovanfor, og stor fin fjellaure i vatn i vassdraget. I motsetning til for mange andre vestlandsvassdrag, er pH-verdien god.

Vi er svært forundra over at verdien av eit slik vassdrag berre er sett til ”noe under middels verdi”.

Etter vår vurdering må dette vere ei heilt feil verdsetting. Verdien må settast til godt over middels!

Vurderingane av konsekvensane for fisk på den anadrome strekninga i Henjaelvier, etter opplysningar vi har fått frå Multiconsult, basert på den Hydrologirapporten der fråføringa av vatn opp- strøms den anadrome strekninga ikkje er teken omsyn til. Som vi har peika på tidlegare i fråsegna, er Hydrologirapporten grovt mangelfull for strekninga nedstrøms kote 90, og vurderinga av konsekvensane for den anadrome fisken bygger derfor på heilt feil grunnlag! Vi ber NVE krevje ei tilleggsutgreiing av konsekvensane for fisk som er basert på korrekte hydrologiopplysningar for strekninga nedstrøms kote 90.

Konsekvensane for den fine fjellauren i Store Trastadalsvatnetsom følgje av ein sterkt auka bruk av magasinet, er ikkje vurdert. Det er heilt klårt at ein slik auka bruk av magasinet som er kon- sesjonssøkt, kan få relativt store negative konsekvensar både for fisken og fisket i Store Trastadals- vatnet. Kva skjer med gyteplassane, til dømes. Vi ber NVE krevje ei tilleggsutgreiing av konsekvensane for fisken i Store Trastadalsvatnet.

Når det gjeld vasstemperatur, viser vi til det vi har skrive i kommentarane til ”Lokalklimatiske forhold:”. Vårt syn er at dei negative konsekvensane av utbygginga for driftsfasen er kraftig under- vurdert, særleg for Alternativ A.

Om vasskvalitetstår det i utgreiingsprogammet (NB! Utdrag.): ”Vannkvaliteten i vassdraget skal undersøkes og eventuelle forurensningstilførsler og –kilderskal kartlegges. De ulike relevante forurensnings- typer skal beskrives. Undersøkelsen skal avklare om de endrede vannføringsforhold vil påvirke

(10)

vannkvaliteten og forurensningsforholdene i de berørte vassdragene. ” Ut frå det vi har sett i konsekvensutgreiingane er ikkje krava i utgreiingsprogrammet på nokon måte oppfylt! Det vi har sett (vi håpar vi ikkje har oversett noko, det kan ikkje utelukkast dessverre!) er det berre gitt ein generell omtale av ureiningskjelder, men vi har ikkje sett det minste teikn til ei reell kartlegging av ureiningskjelder.

Spesielt for den anadrome strekninga i Henjaelvi kan dette vere ein kritisk mangel ved konsekvensutgreiinga. Kor kritisk ureininga blir, er avhengig av kor omfattande den er (det veit vi ingenting om bortsett frå at der er ureining) og av kor stor restvassføringa nedanfor kote 90 blir etter ei eventuell utbygging. Viss restvassføringa er liten/svært liten i periodar om sommaren, vil temperaturen på det vatnet som er der kunne auke kraftig, noko som vil framme bakterievekst og forsterke konsekvens- ane av ureininga. Vi ber NVE krevje at utgreiingsprogrammet for vasskvalitet vert oppfylt, og at det for Henjaelvi nedstrøms kote 90 vert basert på korrekte vassføringsopplysningar.

Sitat av punkt 7.1.6 på side 36 i Ferskvassøkologirapporten: ”Ved fraføring av vann fra et vassdrags- element vil elvestrekningen umiddelbart nedstrøms fraføringspunktet i perioder kunne være nærmest tørr.

Lenger nede vil et varierende restfelt sikre noe vannføring, men også her vil det særlig vinterstid bli større risiko for tilfrysing av områder som fisk bruker som gyte- og oppvekstområder. På sommeren vil det i tørre perioder være tilsvarende økt risiko for uttørking.” Vår kommentar: Utbygging etter Alternativ B med berre eitt inntak i kvar elv (slik vi har gjort framlegg om), og med slepping av ei så stor minstevass- føring som vi har gjort framlegg om, vil truleg fjerne den risikoen som er omtala, bortsett frå i samband med nedtapping av Store Trastadalsvatnet.

Når det gjeld konsekvensane for Sognefjorden, vil vi peike på sumverknadane av svært mange store og små vasskraftutbyggingar. Det er ikkje nok å vurdere Leikanger kraftverk aleine.

Konsekvensar for Friluftsliv, jakt, fiske og turisme:

Vi har eit sterkt inntrykk av at for svært mange som bur i Leikanger, er Henjadalen og Grindsdalen overmåte viktige som friluftsområde. I tillegg er dalføra viktige som innfallsportar til friluftsområde lenger inne i området, og for turar over mot Fjærlandsfjorden og til Sogndalsdalen. Henjadalen er spesielt viktig for mellom anna barnefamilier. Og friluftsliv for born vert viktigare og viktigare. Sjå dette sitatet (utdrag) frå nettavisa til Fosna-Folket. http://www.fosna-folket.no/incoming/article1242560.ece :

”For første gang er den oppvoksende generasjon så stillesittende og overvektig at vi risikerer en nedgang i levealderen i Norge, mener forsker.

- Vi frykter at dagens unge vil leve kortere enn sine foreldre, sier førsteamanuensis Per Egil Mjaavatn ved Norges tekniskvitenskapelige Universitet (NTNU) i Trondheim. Mjaavatn er en av Norges fremste forskere på området.” (Publisert 19.06.2009 – 09:35.)

Dette skulle på ein god måte illustrere kor viktig det er å ha fine, lettilgjengelege (na)turområde i nærleiken av der folk bur. Slike område er det viktig å ta vare på!

Den komplette konsekvensutgreiinga om Friluftsliv, jakt, fiske og turisme gir ei ganske god omtale av friluftslivet i dei områda som utbygginga omfattar. (Det som står i sjølve Konsesjonssøknaden er

”for tynt”.) Dei negative konsekvensane av utbygginga er aller størst for Alternativ A. For Alternativ B er dei noko mindre omfattande, men framleis altfor negative, etter vårt syn.

Alternativ A er heilt og fullstendig uakseptabelt, vurdert ut frå våre interesser.

Viss Alternativ B vert brukt med berre 2 inntak, tverrslaget i Grindsdalen vert sløyfa, den aktive reguleringa av Store Trastadalsvatnet vert sløyfa, og minstevassføringa vert minst så stor som vi har gjort framlegg om, vil dei negative konsekvensane av utbygginga bli reduserte ein heil del, men ikkje på langt nær nok, etter vår meining. Nærområda blir då mest råka!

(11)

Vi viser til følgjande sitat frå konsekvensutgreiinga side 45: ”Anleggsvegen inn øvre deler av Henjadalen representerer en form for tilrettelegging for friluftslivsbruken. For enkelte brukere vil tiltaket oppleves positivt som en forenklet tilgang til fjellet. På den annen side, så vil anleggsvegen representere et tungt, teknisk inngrep i et av de lokalt viktigste friluftslivsområdene hvor nettopp enkel tilgjengelighet allerede er et av de viktigste årsakene til den relativt omfattende bruken. Tapet av den urørte kvaliteten ved området oppveies derfor ikke av en ytterligere tilrettelegging i dette området.”

Dette sitatet gir ei skjeldent godt balansert framstilling av ei problemstilling som er velkjend for oss.

Mellom folk som går på tur er det ofte svært delte meiningar om verdien av nye vegar, mange er for, og mange er mot. I denne konkrete utbyggingssaka meinar vi at det alt no er mange nok og lange nok vegar både i Henjadalen og i Grindsdalen. Vår vurdering er derfor at fleire/lenger vegar vil vere klårt negativt for friluftslivet.

Under konsekvensar for Reiseliv vil vi peike på at også Systrond Motell Hyttesenter og Camping, sjå: http://www.systrondcamping.no/omoss.htm

nyttar influensområdet for utbygginga i si marknadsføring. Stavsete i Grindsdalen og Stokksete i Henjadalen er spesielt nemnde.

Ei vurdering i konsekvensutgreiinga – på side 30 – er vi både svært forundra over og svært ueinige i:

” Reiselivspotensialet

Det kan være vanskelig å forutsi reiselivets framtidig etterspørsel, men ved å legge gjeldende trender til grunn, er potensialet for reiselivssatsning innenfor influensområdet vurdert som relativt liten.”

Vårt inntrykk av trendane innanfor småskala reiseliv, som er det som er mest aktuelt i Leikanger, er at dei går i retning av meir og meir aktivitet. Turar til/overnatting på stølar, turar i dalar og til fjell- toppar, fisketurar, sykkelturar, alt dette er høgst aktuelle aktivitetar innanfor dei nye reiselivstren- dane vi kjenner til. Og vert slike turar kombinerte med kulturtilbod, kulturminne, lokal mat, fugle- titting etc, blir tilbodet ekstra attraktivt. Vårt oppfatning er at Henjadalen og Grindsdalen har eit betydeleg og aukande potensiale innanfor småskala reiseliv! Slik tolkar vi gjeldande trendar!

Sumverknad av mange utbyggingar:

NVE har no i ulike fasar av meldings- og konsesjonshandsaming eit svært, svært stort tal ulike slags utbyggingar både langs Sognefjorden og elles i Sogn. I sum kan desse utbyggingane få svært negative konsekvensar, og det kan vere betydeleg fare for at Verdsarstatusen for Nærøyfjorden kan gå tapt slik som den tyske byen Dresden nettopp har mista sin verdsarvstatus. Vi kan nemne:

• 5 dels melde, dels konsesjonssøkte vindkraftutbyggingar rundt munningen av Sognefjorden. I sum tilsvarar dei vel 2,5 – 3 Smøla-vindkraftverk.

• 5 store kraftutbyggingar langs Sognefjorden. Randalen og Østerbø, Feios, Leikanger, Mork og Offerdal.

• Fleire (4 – 5) store kraftutbyggingar og reguleringar elles i Sogn.

• Ei heil rekkje småkraftutbyggingar, til dels svært kontroversielle, langs Sognefjorden med sidefjordar. For 3 markerte fossar av noko ulik storleik langs Sognefjorden vest for Vik sentrum/Balestrand sentrum er det allereie gitt konsesjon.

• Ei heil rekkje, nokre svært kontroversielle, småkraftutbyggingar elles i Sogn.

• Ei heil rekkje store kraftliner, nokre av dei svært kontroversielle, i heile Sogn. 420 kV-lina Ørskog – Sogndal er den alle verste, men det er fleire andre som også er verkeleg ille!

Det samla tapet av INON kan bli svært stort. Mellom anna kan det bli store innhogg i 2 av dei største

”villmarksprega områda” som er att i fylket. Leikanger kraftverk står for eitt av desse innhogga.

(12)

Vi ber NVE legge svært stor vekt på å vurdere sumverknadane av dei mange og store inngrepa som NVE no har til handsaming i alle delar av Sogn. Det er berre NVE som har oversyn nok, avgjerdsmynde og tilrådingsmynde til, i praksis, å gjere noko med desse sumvurderingane, og passe på at ikkje altfor mykje natur vert ”rasert”. Det er eit stort og vanskeleg ansvar å ha, det veit vi. (Frå vår side prøver vi så godt vi kan å vere ”vaktbikkjer”, men vi har ikkje makt til å få gjort noko. Dessverre. Eller heldigvis, fordi arbeidet er så vanskeleg, og ansvaret så stort!)

Leikanger kraftverk er ei utbygging som må inn som ein viktig del i desse sumvurderingane!

Samandrag av Turlaget sitt syn på utbygginga:

Alternativ A er heilt og fullstendig uakseptabelt etter vårt syn. Konfliktane er altfor store!

Vi er også sterkt mot Alternativ B, slik det er konsesjonssøkt. Konfliktane er framleis altfor store!

Alternativ B med dei endringane vi har skissert (sløyfing av tverrslag i Grindsdalen, sløyfing av inntaka av Skitstøla og Skulåna, sløyfing av den aktive reguleringa av Store Trastadalsvatnet, og ei minst så stor minstevassføring som vi har skissert), er vi også sterkt mot, men ikkje fullt så sterkt!

For å sitere eitt av medlemene våre: ”Dette store utbyggingsprosjektet er ikkje i samsvar med ei harmonisk samfunnsutvikling i Leikanger.” Det synest vi er godt sagt!

For kraftlina vil vi tilrå å vurdere tilkopling til eksisterande 66 kV-line, som eventuelt må forsterkast.

Frå utbyggaren si side har det undervegs i prosessen vorte meir enn antyda at det å sleppe 5-persentil sommar som minstevassføring vert altfor dyrt - då vert ikkje prosjektet lønsamt. Vår kommentar til det er at viss ein ikkje, i så sentrale og viktige dalføre som Henjadalen og Grindsdalen, har råd til å bygge ut på ein måte som er miljømessig akseptabel, då er ikkje prosjektet liv laga. Då må det skrinleggast, kort og greitt! Punktum. Då må ein heller satse på ei varsam småkraftutbygging i den nedre delen av dei to elvane. Slike utbyggingar blir nesten 100% sikkert lønsame, sjølv om ein tek gode miljøomsyn. Og då vert både den anadrome fisken i Henjaelvi sikra levelege vilkår, og det fine vassdragsmiljøet i sentrum av ”fylkeshovudstaden” Hermansverk vert som før!

Sakshandsamar hos oss er underskrivne, tlf. 57 82 69 05, E-post: [email protected].

Venleg helsing

SOGN OG FJORDANE TURLAG Naturvernutvalet

Alvar Melvær (sign.) leiar