Natur – og kulturarven – strategisk
erfaringskonferanse
SOGNDAL 30. OG 31. OKTOBER 2014
Kystarven Værlandet
Linda Landøy, prosjektleiar for delprosjektet ‘Rydding i Kystarven’
Korleis skape verdiar gjennom prosjektarbeid?
Verdiskaping med utgangspunkt i konflikt
Verdiskapingsprosjekt på Værlandet frå 2002 - 2014
Naturbruksprosjektet 2002 – 2005 (Fylkesmannen i Sogn og Fjordane) Hovudmål:
Auka verdiskaping gjennom natur – og kulturbasert næringsutvikling i og ved utvalde verneområde i Sogn og Fjordane
Kva oppnådde vi den gongen?
Synlege resultat:
Værlandet Gjesteheim
Turstiar
Norsk Sjøfuglsenter
«Usynlege» resultat:
Ny måte å tenke på
Redusert konfliktnivå
Nytt fokus
Avdekka nye behov
«Nye» oppdagingar
Kunnskapsmangel
Korleis gjere verneområdet tilgjengeleg utan å øydelegge?
«Hit and run» - problemet
Naturarven som verdiskapar 2009 - 2013
Kystarven
Verdiskaping
• Økonomi (næringsutvikling)
• Miljø (skjøtsel)
• Samfunn (kunnskap/haldningar)
Rydding i Kystarven
Miljømessig verdiskaping ein føresetnad for den økonomiske verdiskapinga
«Søppel og turisme»
Lokal og varig modell for handtering av marint søppel i verneområde
Utfordringar i startfasen
Forankring
Det tek tid å introdusere nye måtar å gjere ting på
Først når prosjektet nærma seg slutten, forstod folk kva prosjektet gjekk ut på
Regelverk
Næringsavfall
Den som ureinar skal betale Kven?
Usexy
problemstilling
Tyleskap å bruke pengar på slikt Mest frå dei som var minst
involverte frå starten Gamle haldningar
Den lokale modellen – kort fortalt
Lokalbefolkninga gjer jobben
Økonomisk utteljing
Utnytte lokalkunnskap
Fornya «eigarskap» til naturreservatet
Lokalbefolkninga gjer jobben
Registrering
599 910 988
1482
1077 1264
896
3024
0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500
Fiskeri og akvakultur Bysseavfall Skipsfart og offshoredrift Turisme og fritidsaktivitetar
Oversikt alle kategoriar
2011 2012
Synlege resultat ute
Haldningsskapande arbeid
Resultat
Økonomi
Positiv effekt for besøksnæringane Vanskeleg å måle den effekten i kroner og øre
Rimeleg å forvente at
naturopplevingane blir betre
Samfunn
Mykje kunnskap om:
• Type
• Mengd
• Regelverk
• Haldningar
• Bevisstheit
• Fornya «eigarskap» til verneområdet
Miljø
• Stor miljøgevinst lokalt
• Estetisk
• Dyrevelferd
• Mikroplast/menneskehelse
Andre erfaringar i prosjektperioden
Styresmaktene tek ikkje omfanget av problemet inn over seg
Prinsippet med at ureinar skal betale fungerer ikkje i praksis i den marine sektoren
Kystbefolkninga vert ansvarlege for eit problem som i all hovudsak ikkje er deira
Strandrydding bør gjerast kontinuerleg og ikkje på aksjonsbasis
Eit problem som skal løysast av frivillige og barn?
Finn feilen
Ureinar Ryddar og betalar
Problemet slik styresmaktene ser det
http://www.miljodirektoratet.no/no/Tema/Vann_og_
hav/Marint-soppel/
Problemet i røynda
Ei ny tid for naturforvaltninga på kysten?
Samhandling med eksisterande
nettverk
Fylkesmannen SNO
Lokalbefolkninga
Miljødirektoratet/
Miljøvern-
departementet
Plassere ansvaret for ureininga der det høyrer heime
Sterkare globalt samarbeid Få på plass eit system for finansiering
Handtere problemet på same nivå som anna ureining
CO2 , forsuring, klorfluorkarbon, bromerte flammehemmarar, PCB o.s.v.
Kystpark i HAFS?
Ta vare på naturkvalitetane ved aktivt å ta del i
forvaltnings/skjøtselsoppgåver i verneområda
- Kystlynghei
- Myr
- Sjøfugl
- Marint søppel
