kvalitet og karbonbinding

(1)

Plantetetthet - produksjon, kvalitet og karbonbinding

Harald H Kvaalen

NIBIO

(2)

Plantetettleiken påverkar

• Tilvekst

• Avgang

• Stabilitet mot vind og snøbrekk

• Kvaliteten

• Karbonbinding

• Etableringskostnadane

• Skogeigars og samfunnets økonomi

(3)

Resultat frå våre eldste forbandsforsøk

Felt Kommune Fyrste rv. Siste_rv.

Alder

_siste H40 Min Maks Åmt_siste 928 Hurdal 1977 2007 58 20.2 19.0 21.2 10.9 927 Gjøvik 1992 2012 54 19.4 16.7 20.9 9.8 V0538 Molde 1980 2009 65 20.2 17.3 22.3 7.5

NIBIO har også andre forbandsforsøk, men dei er relativt yngre Interesserte finn data for volum og tilvekst på:

http://www.skogoglandskap.no/artikler/2007/langsiktige_feltforsok

(4)

Utvikling i ståande volum felt 0928

Total alder frå frø (år)

0 10 20 30 40 50 60

Ståand e v olum ( m 3 h a-1 )

0 100 200 300 400 500 600

1.25 1.8 2.4 3.0

(5)

Ståande volum felt 0927

Total alder frå frø (år)

0 10 20 30 40 50 60

Ståand e v olum ( m

3

h a

-1

)

0 100 200 300 400 500 600

1.25 1.5 1.75 2.0 2.5 3.0

(6)

Ståande volum felt V0538

V0538

Total alder frå frø (år)

0 10 20 30 40 50 60 70

Ståand e v olum ( m 3 h a-1 )

0 100 200 300 400

500

^1.25,

1.5 2.0 2.5 3.0

(7)

Lite teikn til stagnerande volumtilvekst i «stavagran» på Vestlandet

Total alder (år)

0 20 40 60

V3 (m3 ha-1 )

0 100 200 300 400 500

V0538, rute 1, N3=5215, S1=7,6 Braastad G17 prog 8

(8)

Ingen stagnasjon i ruter med S% <8, snarare tvert om

Total alder (år)

0 20 40 60

V3 (m3 ha-1 )

0 100 200 300 400 500 600 700

0927, rute 29, N3 2325 Braastad G20 prog 8 Braastad G23 prog 8

(9)

Relativt ståande volum i høve til plantetal i forsøk 0927 og V0538

Plantetal

6400 4444

3265 2500

1600 1111 Ståand e v olum ( % av 25 00 tre h a

-1

)

70 80 90 100 110 120 130

0927

V0538

(10)

Framleis høgast tilvekst i tettaste ledd

Plantetal

6400 4444

3265 2500

1600 1111 Lø pand e tilvekst (% av 2 50 0 tre h a

-1

)

80 90 100 110 120 130

0927

V0538

(11)

Og litt meir i same gate: data frå avstandsreguleringsforsøk 923

Felt 0923

Total alder frå frø (år)

20 30 40 50 60

V 3 ( m 3 h a-1 )

0 100 200 300 400

820 1100 1600 2100

(12)

Sjølv i gamle kulturfelt 800 moh ser me uthaldande tilvekst og mykje høgare volum enn i gamal «naturskog»

Ståande volum i høve til alder på landsskogflater, vs Braastads modell og i gamal kulturskog 800 moh.

Total alder (år)

0 20 40 60 80 100 120 140 160 180

Ståande volum (m3 ha-1 )

0 200 400 600 800

1000 Landsskog data Eid & Øyen 2003 Braastad prog. 8

Ølken urørt rute G13

(13)

Truleg at volumet i tette forband er undervurdert

Forband (meter)

1.0 2.0 3.0

Sek sjo n sk u b ert v o lum / V est jo rd et

0.0

95.0

100.0

105.0

110.0

(14)

Men kva med stabiliteten?

Planteavstand og stabilitet

Planteavstand

1.0 1.2 1.4 1.6 1.8 2.0 2.2 2.4 2.6 2.8 3.0 3.2

Avgang/skadd volum (%)

0 10 20 30 40 50 60

Vindskader (Øyen et al. 2001)

Snø og vindskader (Braastad 1979) Solberg mfl. 2014 fann og , mot venta, at risikoen for vindfelling var større for store tre og glissen skog.

Valinger 2011 fann det same etter Gurdrun

(15)

Tett skog gjev slanke tre med høgare densitet

Data frå Klem 1934

Høgde diameter tilhøve

0.5 0.6 0.7 0.8 0.9 1.0 1.1 1.2 Tø rr densitet ( kg p er m 3 )

360

380

400

420

440

460

480

500

520

(16)

Kvistdiameteren og variasjonen omkring middelet minkar med aukande tettleik

625 938 1250 1563 1875 2188 2500

Kvistdiameter (mm)

0.0 1.0 1.5 2.0 2.5

Tal grannetre

2 3 4 5 6 7 8

(17)

Sterkare trelast frå tett skog Modell frå Øvrum

Utgangstettleik (tre ha-1)

500 1000 1500 2000 2500 3000

A nd el ste rk sk urlast frå r otstok k ( C30 )

0.20

0.25

0.30

0.35

0.40

0.45

(18)

Kva med lønsemda?

Plantetal

500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 N o v erd i (N O K h a

-1

)

-5000 0 5000 10000 15000 20000

Modell 1 Modell 2

Sterkt avhengig av rente, pris og ikkje minst modellapparatet

Plantekostnad 6,7 Realrente 2%

Skurpris 430 Massevirke 220

(19)

Utgangstettleiken (Ni) påverkar CO2 bindinga

Total alder frå frø

0 20 40 60 80 100

CO

2

i b iom asse ( ton n h a

-1

)

0 200 400 600 800

1000

_{Ni 800}

Ni 1200 Ni 1600 Ni 2000 Ni 2400

Gi modell frå avkomforsøk, Braastad Id modell, avgang etter Eid og Øyen 2003

(20)

Tett kulturskog kan ha større karbonlager i biomassen i middel for heile omløpet enn «naturskog»

Middel C for gamal granskog er frå NINA rapport 752. Skogvern som klimatiltak.

Total alder frå frø

0 20 40 60 80 100

K arb o n i b iom asse ( ton n h a

-1

)

0 20 40 60 80 100 120 140

160

^{Ni 800}

Ni 1200 Ni 1600 Ni 2000 Ni 2400

Gamal granskog

(21)

Kva kostar det å binde CO2 med tettare planting?

Plantetal

1000 1500 2000 2500 3000 3500 4000 4500 Marg inalk o stnad ( N O K p er to n n CO 2 )

-120 -100 -80 -60 -40

G20

-20

Rente 4%

Kostnad = Endring NPV / Endring CO2

Kostnaden sterkt avhengig av

Funksjonsval

(22)

Total C i boreal skog sentrale Kanada

Talyor et al. 2014.

Ecosystems. 17: 778-791

(23)

Karbonmengda i jorda var og lågare i eldre bestand med mindre levande biomasse og

tilvekst

(24)

Samband mellom grunnflate og total karbon i jord?

Grunnflate (m2 ha-1)

10 20 30 40 50 60 70

To tal k arb o n i j o rd ( ton n h a -1 )

0 50 100 150 200 250 300

Data frå 19 ops flater. Ref. de Witt & Kvindesland, NISK Rapport Supplement 14. tabell 9

(25)

Låg bonitet i gamal granskog –

høg i ung

(26)

Bonitetsutvikling i to gamle

skogreisingsbestand på Vestlandet

Takstår

1860 1880 1900 1920 1940 1960 1980 2000

H øg de o g h øg deti lvek stbasert H 40

11 14 17 20 23 26

V70 Stend V0113 Suldal

H40 estimert ved omarbeiding av funksjon 15 i Sharma, Brunner, Eid og Øyen (2011)

(27)

Aldersuavhengig bonitering ved bruk av laserskanning

Høgstklasse

III IV V

Boin ite t (H 4 0 )

2 5 8 11 14 17 20 23

26 Skogbruksplan

Fram til 2009 2009-2014

Data frå Foran sin takst av Fritzøe Skoger i Lardal.

Prosjekt: Enkelttre-laser og bonitets-endringer i

Vestfold» (ELBON), finansiert av

fylkesmannens landbruksavdeling i Vestfold.

Kvaalen, Solberg og May. 2016. Aldersuavhengig bonitering med laserskanning av enkelttrær.

(28)

Ikkje heilt uventa

År

1900 1920 1940 1960 1980 2000 2020

Te m perat ursu m (d øg ng rader -5)

600 800 1000 1200 1400 1600 1800

Temperatursum Data frå Fredriksberg Og Flesland i Bergen

(29)

Skotstrekking i «grana fra Rana»

Veksthus,

33 °C optimalt

Data frå Jarle Bergan 1994: Faglige emner innen primærproduksjonen i skogbruket i

Nord Norge.

(30)

Svært høg tilvekst i kulturskogen på Austlandet

Ståande volum (m3 ha-1)

0 200 400 600 800 1000

Tilvek st (m 3 h a-1 år -1 ) 0 10 20 30 40 50

Data frå Skog og landskap sine forsøksflater, utynna ruter på Austlandet

(31)

Barskogen i Noreg og Sverige svalar over året

Local cooling and warming effects of forests based on satellite observations

Yan Li,1, 2, 3, 4, Maosheng Zhao,^5,Safa Motesharrei,^{4, 6, 7,}Qiaozhen Mu,^{5, 8,}Eugenia Kalnay^{2, 4,}

& Shuangcheng Li^{1, 3,}Journal name:Nature Communications Volume: 6, Article number: 6603